تفاوت میان نسخه‌های «قوم‌نگاری»

۳۷۹ بایت اضافه‌شده ،  ۱۱ سال پیش
بدون خلاصه ویرایش
جز (ربات افزودن: cv:Этнографи, mk:Етнографија)
«'''مردم نگاری''' Ethnographie» یکی از مهم ترین روش هایروش‌های پژوهش در مطالعات [[مردم‌شناسی]] است. در اواخر قرن 18۱۸ به منظور شناخت شیوه زندگی مردم قاره هایقاره‌های دیگر به وسیله اروپائیان به کار برده شد و در قرن 19۱۹ رونق گرفت. بر مشاهده همراه با مشارکت در زندگی جامعه مورد مطالعه، مصاحبه و توصیف مبتنی است و با روش هایروش‌های کمی، پرسشنامه‌ای و مبتنی بر [[آمار]] در سایر [[علوم انسانی]] تفاوت دارد. در [[پژوهش]] مردم نگاری ، زمینه [[پژوهش]] و گروه انسانی باید محدود و کوچک باشد تا تعداد محدودی پژوهشگر از این طریق بتوانند منطقه را مورد مطالعه قرار دهند. از این روست که مطالعه مونوگرافی (تک نگاری) در حوزه مطالعات [[مردم شناسی]] اهمیت بسیار دارد. تحلیل مردم شناسانهٔ جنبه هایجنبه‌های مختلف گروه هایگروه‌های انسانی مبتنی بر مطالعه مردم نگاری حوزه مورد بررسی است که به ویژگی هایویژگی‌های اقلیمی، اقتصادی، معیشتی، اجتماعی، خانوادگی، مذهبی، سیاسی، حکومتی، آیین هاآیین‌ها و مراسم، اعتقادات و باورها، [[هنر]]، ادبیات شفاهی و سایر شئون و جزئیات و جنبه هایجنبه‌های زندگی می پردازدمی‌پردازد.<ref>بسنیه 4۴</ref>
 
==تعریف==
مردم نگاری عبارت است از مطالعه دقیق و همه جانبهٔ تظاهرات مادی و غیر مادی فعالیت هایفعالیت‌های انسانی در جامعه ایجامعه‌ای محدود. این تعریف و خصوصاً اصطلاحات «دقیق» و «همه جانبه»، باعث شده استشده‌است که مردم نگاری و [[مردم شناسی]] اشتباه شود. اما عبارت «تظاهرات مادی و غیر مادی فعالیت هایفعالیت‌های انسانی»، قلمرو مردم نگاری را محدود می کندمی‌کند. به تعبیری دیگر، مردم نگاری را می توانمی‌توان مطالعهٔ توصیفی مردم نامید. منتهی این توصیف دارای آن چنان نظم و ضوابط حساب شده ایشده‌ای است که می تواندمی‌تواند جوابگوی مطالعات و تجزیه و تحلیل هایتحلیل‌های بعدی قرار گیرد. مردم نگاری، معمولاً به طرح [[فرضیه]] و [[نظریه]] نمی پردازدنمی‌پردازد. زیرا مردم نگاری هانگاری‌ها به منزلهٔ گزارش هاییگزارش‌هایی توصیفی برای به دست آوردن اطلاعات است و در نتیجه مقایسه، [[فرضیه]] و اظهار نظر یا [[نظریه]] در مراحل بعدی قرار دارد.<ref>روح الامینی 97۹۷</ref>
==هدف==
هدف مردم نگاری، تهیهٔ مونوگرافی و گزارش هایگزارش‌های نسبتاً کاملی از همه مسائل مربوط به یک واحد اجتماعی و قابل تفکیک است و نیز سبب می شود،می‌شود، [[مردم شناسی]] با روش «مقایسه ایمقایسه‌ای» و ترکیب آن هاآن‌ها به نتیجه گیری کلی برسد.<ref>فربد 2۲</ref>
 
==ارتباط با مردم شناسی==
[[مردم شناسی]] و مردم نگاری دو رشته فرعی از [[انسان شناسی فرهنگی]] هستند. مردم نگاری صرفاً جنبه توصیفی داشته و فقط اطلاعاتی از [[فرهنگ]] ها‌ها را بدون هر نوع تفسیری ارائه می کندمی‌کند. [[مردم شناسی]] اطلاعات به دست آمده را طبقه بندی می کندمی‌کند و از دیدگاه انسان شناسی که مبتنی بر جریان [[تکامل]] انسان و رفتار انسانی است، ارائه می دهدمی‌دهد و به تحلیل دادهداده‌ها ها می پردازدمی‌پردازد تا صحت و سقم آن هاآن‌ها را که بیانگر روابط و کارکرد عوامل مختلف آن [[فرهنگ]] ویژه است،ویژه‌است، به دست دهد.<ref>ادیبی 14۱۴</ref>
 
==تکنیک هاتکنیک‌ها و سلسله مراتب==
مردم نگاری در نظام تحقیقات خود رعایت تکنیک هاتکنیک‌ها و سلسله مراتبی را پیشنهاد می کندمی‌کند و توجه به آن هاآن‌ها بررسی را آسان و منطقی می کندمی‌کند و احیاناً از حشو و زواید و نارسایی هایینارسایی‌هایی که ممکن است بر اثر پیچیدگی و کلی بودن مطالب ایجاد شود جلوگیری می کندمی‌کند:
 
===تکنولوژی===
[[انسان]] برای این که محیط طبیعی پیرامون خود را برای زندگی آماده کند از [[آب]]، [[خاک]]، [[سنگ]]، [[چوب]]، [[گیاهان]] و [[حیوانات]] استفاده می کندمی‌کند تا بتواند از آن هاآن‌ها ابزار و ادوات تهیه کند، یعنی ابزار و ادواتی که حیات فرهنگی جوامع به آنها وابسته استوابسته‌است. اشکال اجتماعی، فعالیت هایفعالیت‌های تکنیکی را عرضه می کنندمی‌کنند و با توجه به وظیفه ایوظیفه‌ای که در سلسله مراتب خدمت به انسان به عهده دارند، می توان آنمی‌توان هاآن‌ها را تقسیم بندی کرد.
 
===اکولوژی===
وسایلی که انسان به کمک آن هاآن‌ها محیط پیرامون خود را برای زندگی مساعد می کندمی‌کند در سرزمین هایسرزمین‌های مختلف و بر اساس خصوصیات طبیعی هر منطقه، متفاوت و متغیرند. شناخت روابط انسان و فعالیت هایفعالیت‌های تکنیکی جامعه، با مطالعه محیط طبیعی و جغرافیایی وی که [[اکولوژی]] نامیده می شود،می‌شود، بررسی را معنی دار می کندمی‌کند.
 
===زندگی اقتصادی===
هر جامعه ایجامعه‌ای در تلاش معاش، از امکانات طبیعی معینی برخوردار است که با مقتضیات اقلیمی و جغرافیایی آن منطقه مناسبت دارد. در مردم نگاری، تقسیم بندی، شناخت، نحوه تولید و توزیع و مصرف و خصوصیات هر یک از این مراحل مورد مطالعه قرار می گیردمی‌گیرد. این مطالعات زمینه ایزمینه‌ای برای تکمیل اسناد و مدارک مردم شناسی اقتصاد فراهم می نمایدمی‌نماید.
 
 
===سازمان هایسازمان‌های اجتماعی===
هر [[جامعه]] یا گروه اجتماعی دارای قواعد و مقرراتی است که ضامن ادامه حیات آن جامعه یا گروه استگروه‌است. مطالعه این مجموعه، که شامل روابط خویشاوندی، مقررات قضایی، نحوه اداره جامعه و نظایر آنهاست و بالطبع با سایر [[نهادهای اجتماعی]] در ارتباط است، از موضوعات مردم نگاری به شمار می آیدمی‌آید و بر اساس تقسیم بندی هایبندی‌های علمی مکاتب کشورهای انگلوساکسون «انسان شناسی اجتماعی» را تشکیل می دهدمی‌دهد.
 
===اعتقادات و هنر و ادبیات===
دید جامعه نسبت به زندگی دینی و هنری و بالاخره [[زبان]] و [[ادبیات]] نیز از جمله مسائلی است که مردم نگاری در سلسله مراتب مطالعه و تحقیق به آنها می پردازدمی‌پردازد.<ref>روح الامینی 98،۹۸، 99،۹۹، 100۱۰۰ و 101۱۰۱</ref>
 
==روش تحقیق==
آنچه را که تحت عنوان روش تحقیق مردم نگاری بیان میمی‌کنیم کنیم اشاره ایاشاره‌ای کلی به خطوط اصلی تحقیق است، زیرا روش تحقیق [[مردم شناسی]] مستلزم مطالعه نظرات و تحقیقات و تجربیات گوناگون مردم نگاران و شناخت مکاتب مختلف است و تنظیم یک فرمول یا دستورالعمل به عنوان روشی که به اصطلاح مختصر و مفید باشد، نمی تواندنمی‌تواند در تحقیقات مردم شناسی سرمشق کار قرار بگیرد. بنابراین به برخی از مفاهیم و نظرات مردم نگاران در مورد روش تحقیق اشاره می نماییممی‌نماییم:
 
===قلمرو جغرافیایی===
باتوجه به ژرفا نگر بودن روش مردم نگاری، محدود کردن قلمرو مطالعه ضروری است. زیرا فقط در قلمرو محدود امکان ژرفا نگری وجود دارد. برای این که امکان شناسایی کامل وجود داشته باشد، جامعه مورد مطالعه، محدود در نظر گرفته می شودمی‌شود. بدین ترتیب محقق می تواندمی‌تواند مانند عضوی از اعضای گروه، به مشاهده و مصاحبه بپردازد و خانه به خانه، آداب و اعمال و رفتار فرهنگی را ثبت و ضبط نماید.
 
===قلمرو موضوعی===
محدود کردن صوری و کمی، اولین قدم روش تحقیق است. ولی هر قدر هم که جامعه ایجامعه‌ای محدود و کوچک باشد اهمیت کیفی تکنیک ها،تکنیک‌ها، ضوابط، روابط و بالاخره خصوصیات فرهنگی جامعه محدود نمی شودنمی‌شود. بنابراین برای احتراز از کلی نویسی و تحقیقات سطحی، پژوهشگران الزاماً یک [[نهاد اجتماعی]] و حتی محدود تر، یک موضوع را انتخاب می کنندمی‌کنند و بالطبع با انتخاب یک موضوع، فرصت و امکان بررسی آن را در ابعاد مختلف و در ارتباط با نهادهای دیگر فراهم می کنندمی‌کنند. مونوگرافی، که به معنی تحقیق و نگارش یک واحد است، در واقع «واحد موضوعی» را شامل می شودمی‌شود و نه واحد جغرافیایی را. با این محدود کردن واحد، محقق می تواندمی‌تواند در آن زمینه ایزمینه‌ای که تبحر دارد به تحقیق و مطالعه بپردازد.
 
===زمان تحقیق===
از آنجا که تکیه مردم نگاری بر مشاهده است،مشاهده‌است، حداقل زمانی که محقق بتواند شاهد فعالیت هایفعالیت‌های به هم پیوسته زندگی اجتماعی در همه فصول و تمامی روزها باشد «یک سال» است و معمولاً همین مدت را برای انجام تحقیق توصیه می کنندمی‌کنند. بدیهی است که با مشکلات اقتصادی، اجتماعی، اداری و خانوادگی، توقف یک سالهٔ محقق در جامعهٔ مورد تحقیق آسان نیست و معمولاً تحقیقات متناوباً و در فصول مختلف صورت می گیردمی‌گیرد.
 
===تعداد محقق===
در تحقیقات مردم نگاری، کثرت افراد نه تنها مشکلی را حل نمی کندنمی‌کند بلکه خود ممکن است مانعی برای تحقیق باشد. بدین منظور توصیه می شودمی‌شود که حتی المقدور تعداد محقق کم و حداکثر از سه نفر تجاوز نکند و آن هم در صورتی که هر یک از سه نفر از نظر تخصص و ویژگی هایویژگی‌های فردی مکمل یکدیگر باشند. با این وجود، تجربه نشان داده استداده‌است که در هر حال تحقیقات انفرادی ثمره و نتیجه اینتیجه‌ای بهتر و بیشتر داشته استداشته‌است. اخیراً تحقیقات دسته جمعی با برنامه هایبرنامه‌های چند ساله بر اساس روش ژرفانگر و برای مطالعه یک منطقه متداول شده استشده‌است که علاوه بر شناخت، آبادانی منطقه را نیز مورد نظر دارد. بدین ترتیب که یک مؤسسه یا [[سازمان]] با همکاری جغرافی دان، زمین شناس، [[باستان شناس]]، [[پزشک]]،اقتصاد دان، [[جامعه شناس]] و مردم نگار به تحقیق می پردازدمی‌پردازد تا سرانجام بتواند با هماهنگی جنبه هایجنبه‌های مختلف تحقیق، برای منطقه برنامه ریزی کند. حال آن که در چنین مواردی نیز موضوعات تحقیق عملاً از یکدیگر مجزا هستند و ماحصل کار، مجموعه ایمجموعه‌ای است از تحقیقات و نه یک تحقیق دسته جمعی.
 
===روش جمع آوری اطلاعات===
برای این که اطلاعات مربوط به زندگی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی یک جامعه به دست آید از روش هایروش‌های پرسشنامه، مصاحبه و مشاهده، و مطالعه اسناد و مدارک استفاده می شودمی‌شود.
 
====پرسشنامه====
پرسشنامه یکی از وسایل مطالعه کمی و آماری [[جامعه شناسی]] است که به جواب هایجواب‌های رسمی و استخراج مقدار درصد منتهی می شودمی‌شود. روش پرسشنامه ایپرسشنامه‌ای و خصوصاً اطلاعات نسبی و رسمی و مقدار درصد بندرت در تحقیقات مردم نگاری مورد استفاده قرار می گیردمی‌گیرد.
 
====مصاحبه و مشاهده====
اطلاعات مورد نظر مردم نگاری با گفتگو، «گپ زدن»، درد دل و مشاهده به دست می آیدمی‌آید و مستلزم حوصله و تبحر پرسشگر و جلب اعتماد پاسخگو است. این روش می تواندمی‌تواند محقق را به ارزش هاارزش‌ها و عوامل ناآشکاری، که هیچگاه با پرسشنامه میسر نیست، آشنا کند.
 
====مطالعه اسناد و مدارک====
مهمترین اسناد و مدارکی که معمولاً در مطالعه و تحقیق [[مردم شناسی]] مورد استفاده قرار می‌گیرند عبارتند از:
مهمترین اسناد و مدارکی که معمولاً در مطالعه و تحقیق [[مردم شناسی]] مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از: '''اسناد مکتوب''': یکی از راه های جمع آوری اطلاعات در یک جامعه، استفاده از قباله ها، عقد نامه ها، قراردادها و بطور کلی همه اسناد مکتوب است. این اسناد و مدارک نه تنها می تواند راهنمای مطالعه در زمینه های اقتصادی، اجتماعی، خویشاوندی و اعتقادی باشد، بلکه در تحقیقات مردم نگاری نیز نقش بنیانی دارد. '''مدارک شفاهی''': یادداشت کردن اطلاعات شفاهی، افسانه ها، قصه ها، حوادث تاریخی و سایر جنبه های دانش عامه از جمله روش های جمع آوری اطلاعات است که گاه حائز کمال اهمیت است. '''عکس و صدابرداری''': [[تکنولوژی]] جدید دو امکان دیگر به ثبت و ضبط وقایع و امور تحقیقاتی افزوده است. فیلمبرداری از حرکات و حالات، امکان دیگری در بیان و تفسیر موضوعات مردم نگاری است و تهیه فیلم های مردم نگاری، کوششی مؤثر در شناختن و شناساندن جنبه های تکنیکی و تظاهرات فرهنگی جامعه است. '''جمع آوری ابزار و تشکیل موزه های مردم نگاری''': با توجه به اینکه شناخت ابزار و ادوات پایه مطالعات فرهنگی جامعه است، ایجاد، تکامل و انطباق ابزار، ادوات و نحوه کاربرد آن ها اولین و مهمترین قدم در مردم نگاری است. مردم نگار در کنار مطالعات دیگر، می کوشد که ابزار و ادواتی را که گویای تکنیک ویژه سنتی است جمع آوری کند و بدین ترتیب موزه های مردم نگاری حاصل رهاوردهای سفرهای تحقیقی است. وجود ابزار و ادوات در موزه ها، شناخت و مقایسه وسایل را آسان می کند و در صورت کامل بودن مجموعه وسایل، اجازه می دهد که میدان عمل ابزار، در غرفه های موزه بازسازی شود.<ref>روح الامینی 102، 104، 105، 107</ref>
*'''اسناد مکتوب''': یکی از راه‌های جمع آوری اطلاعات در یک جامعه، استفاده از قباله‌ها، عقد نامه‌ها، قراردادها و بطور کلی همه اسناد مکتوب است. این اسناد و مدارک نه تنها می‌تواند راهنمای مطالعه در زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی، خویشاوندی و اعتقادی باشد، بلکه در تحقیقات مردم نگاری نیز نقش بنیانی دارد.
*'''مدارک شفاهی''': یادداشت کردن اطلاعات شفاهی، افسانه‌ها، قصه‌ها، حوادث تاریخی و سایر جنبه‌های دانش عامه از جمله روش‌های جمع آوری اطلاعات است که گاه حائز کمال اهمیت است.
*'''عکس و صدابرداری''': [[تکنولوژی]] جدید دو امکان دیگر به ثبت و ضبط وقایع و امور تحقیقاتی افزوده‌است. فیلمبرداری از حرکات و حالات، امکان دیگری در بیان و تفسیر موضوعات مردم نگاری است و تهیه فیلم‌های مردم نگاری، کوششی مؤثر در شناختن و شناساندن جنبه‌های تکنیکی و تظاهرات فرهنگی جامعه‌است.
*'''جمع آوری ابزار و تشکیل موزه‌های مردم نگاری''': با توجه به اینکه شناخت ابزار و ادوات پایه مطالعات فرهنگی جامعه‌است، ایجاد، تکامل و انطباق ابزار، ادوات و نحوه کاربرد آن‌ها اولین و مهمترین قدم در مردم نگاری است. مردم نگار در کنار مطالعات دیگر، می‌کوشد که ابزار و ادواتی را که گویای تکنیک ویژه سنتی است جمع آوری کند و بدین ترتیب موزه‌های مردم‌نگاری حاصل رهاوردهای سفرهای تحقیقی است. وجود ابزار و ادوات در موزه‌ها، شناخت و مقایسه وسایل را آسان می‌کند و در صورت کامل بودن مجموعه وسایل، اجازه می‌دهد که میدان عمل ابزار، در غرفه‌های [[موزه]] بازسازی شود.<ref>روح الامینی ۱۰۲، ۱۰۴، ۱۰۵، ۱۰۷</ref>
==پاورقیپانویس==
{{پانویس}}
<div style="font-size:smaller">
<references/>
</div>
 
 
==منابع==
*{{یادکرد|نویسنده=ادیبی، حسین|کتاب=زمینهٔ انسان شناسی|شهر=تهران|ناشر=لوح|سال=2536۲۵۳۶}}
*{{یادکرد|نویسنده=بسنیه، پیر|کتاب=روش مردم شناسی|شهر=تهران|ناشر=مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی|سال=1340۱۳۴۰}}
*{{یادکرد|نویسنده=روح الامینی، محمود|کتاب=مبانی انسان شناسی (گرد شهر با چراغ)|شهر=تهران|ناشر=عطار|سال=1377۱۳۷۷}}
*{{یادکرد|نویسنده=فربد، محمد صادق|کتاب=مبانی انسان شناسی|شهر=تهران|ناشر=عصر جدید|سال=۱۳۷6۱۳۷۶}}
 
[[رده:علوم اجتماعی]]
[[رده:مردم‌شناسی]]
[[رده:انسان‌شناسی فرهنگی]]
[[رده:پژوهش]]
 
[[bg:Етнография]]
۶۰٬۸۱۵

ویرایش