تفاوت میان نسخه‌های «وی‌وای سگ بزرگ»

جز
جز (تمیزکاری با استفاده از AWB)
[[پرونده:VY Canis Majoris.jpg|چپ|انگشتدان|330px|تصویر [[تلسکوپ فضایی هابل]] از [[وی وای سگ بزرگ]] به همراه سحابی بزرگ ایجاد شده در اطراف ستاره.]]
 
'''وی‌وای سگ بزرگ (کلب اکبر) ( VY Canis Majoris یاVY CMa)''' یک [[ستاره]] [[فراغول]] سرخ در [[صورت فلکی]] [[سگ بزرگ]] است. [[شعاع]] این [[ستاره]] بین ۱۸۰۰ تا ۲۱۰۰ [[شعاع خورشیدی]]،۸٫۴ تا ۹٫۸ [[واحد نجومی]] است و قطری برابر ۳٫۰۶۳ بیلیون کیلومتر ویا ۱٫۷ بیلیون مایل دارد.این [[ستاره]] احتمالاً بزرگ‌ترین و همچنین یکی از درخشان‌ترین [[ستاره|ستاره‌های]]های شناخته شده‌است. این [[ستاره]] حدود ۵/۱ [[کیلو]][[پارسک]] ( حدود ۰۰۰'۰۰۰'۰۰۰'۰۰۰'۰۰۰'۴۶ [[کیلومتر]] یا حدود ۴۹۰۰ [[سال نوری]]) با سیارهٔ [[زمین]] فاصله دارد. بر خلاف اغلب [[ستاره|ستاره‌ها]]ها که در [[سامانه ستاره ای|سامانه‌های ستاره‌ای]] دوتایی و یا چندتایی واقع شده‌اند، وی وای سگ بزرگ یک ستاره منفرد است و هیچ همراهی ندارد. این [[فراغول]] یک متغیر نیمه‌منظم است و دورهٔ تناوب [[میانگین]] آن حدود ۲۰۰۰ [[روز]] است. چگالی متوسط آن بین ۰٫۰۰۰۰۰۵ تا ۰٫۰۰۰۰۱۰ [[کیلوگرم بر متر مکعب]] است.
 
چنانچه این ستاره جای خورشید را در [[منظومه شمسی]] بگیرد، سطح آن از مدار [[کیوان|زحل]] نیز فراتر می‌رود، هر چند گروهی از دانشمندان [[اخترفیزیک]] از جمله فیلیپ مسی، برتراند پلز و امیلی لوسک با اندازهٔ ذکر شده برای شعاع این ستاره مخالفند و بر این باورند که اندازهٔ واقعی این ستاره تنها ۶۰۰ برابر خورشید است و از این‌روی اگر در منظومهٔ شمسی قرار گیرد تا مدار [[مشتری (سیاره)|مشتری]] پیش خواهد رفت و به مدار کیوان (زحل) نمی‌رسد.
# مختصر: VY CMa.
== ویژگی‌ها ==
[[پرونده:Star-sizes-fa.jpg|بندانگشتی|چپ|500px|هم‌سنجی سیاره‌های منظومه خورشیدی با تعدادی از ستاره‌های مشهور:{{سخ}}'''الف:'''{{سخ}}[[زمین]] (۴) <big>></big> [[ناهید (سیاره)|ناهید]] (۳) <big>></big> [[مریخ]] (۲) <big>></big> [[تیر (سیاره)|تیر]] (۱){{سخ}}'''ب:'''{{سخ}}[[مشتری (سیاره)|مشتری]] (۸) <big>></big> [[زحل]] (۷) <big>></big> [[اورانوس]](۶) <big>></big> [[نپتون]] (۵) <big>></big> [[زمین]] (بدون شماره){{سخ}}'''پ:'''{{سخ}}[[شباهنگ (ستاره)|شباهنگ]] (۱۱) <big>></big> [[خورشید]] (۱۰) <big>></big> [[ولف ۳۵۹]] (۹) <big>></big> [[مشتری (سیاره)|مشتری]] (بدون شماره){{سخ}}'''ت:'''{{سخ}}[[دبران]] (۱۴) <big>></big> [[نگهبان شمال]] (۱۳) <big>></big> [[رأس پیکر پسین]] (۱۲) <big>></big> [[شباهنگ (ستاره)|شباهنگ]] (بدون شماره){{سخ}}'''ث:'''{{سخ}}[[ابط‌الجوزا]] (۱۷) <big>></big>[[قلب عقرب]] (۱۶) <big>></big> [[پای شکارچی]] (۱۵) <big>></big> [[دبران]] (بدون شماره){{سخ}}'''ج:'''{{سخ}}وی‌وای سگ بزرگ (۲۰) <big>></big>[[وی‌وی قیفاووس]] (۱۹) <big>></big> [[مو قیفاووس]] (۱۸) <big>></big> [[ابط‌الجوزا]] (بدون شماره)]]
تا جایی که دانشمندان کنونی می‌دانند، وی‌وای سگ بزرگ نخستین بار در [[۷ مارس]] [[۱۸۰۱ (میلادی)|۱۸۰۱]] توسّط [[ژروم لالاند]]، اخترشناس [[فرانسه|فرانسوی]] کشف و در فهرستش ثبت شده‌است. در این فهرست VY CMa به عنوان یک [[ستاره]] با [[قدر ظاهری]] ۷ ثبت شده‌است. مطالعات بیشتر نشان دادند که [[قدر ظاهری]] وی وای سگ بزرگ از [[سده ۱۹ میلادی]] شروع به افزایش بسیار تدریجی کرده و این روند پس از [[سال]] ۱۸۵۰ [[سرعت]] بسیار بیشتری گرفته‌است.
 
در مدّت [[سده ۱۹ میلادی]]، رصدگران [[۶ (عدد)|۶]] بخش کوچک گسسته در اطراف وی وای سگ بزرگ یافتند، در نتیجه به این فکر افتادند که احتمالاً وی وای سگ بزرگ یک [[ستاره]] چندتایی است. اکنون می‌دانیم که آن [[۶ (عدد)|۶]] بخش گسسته در واقع بخش‌های روشنی در [[سحابی]] دربرگیرنده وی وای سگ بزرگ هستند. رصدهای [[طیف مرئی]] در [[۱۹۵۷ (میلادی)|۱۹۵۷]] و [[عکاسی]] با [[وضوح تصویری]] زیاد در [[۱۹۹۸ (میلادی)|۱۹۹۸]] نشان دادند که وی وای سگ بزرگ هیچ [[ستاره]] همدمی ندارد.
 
این [[ستاره]] یک [[ستاره]] با شاخص رنگ بی-وی ۲٫۲۴ و [[رده بندی ستارگان#انواع طیفی|رده طیفی M]] درخشان و [[دما|دمای]]ی سطح حدود ۳۰۰۰ [[درجه (دما)|درجه]] [[سلسیوس]] است، در گوشه بالا-راست [[نمودار هرتسپرونگ راسل]] قرار می‌گیرد و یک [[ستاره]] بزرگ و پرجرم است. این [[فراغول]] در دوران [[رشته اصلی]] اش، یک [[ستاره]] با [[رده بندی ستارگان#انواع طیفی|رده طیفی O]] با [[جرم (فیزیک)|جرم]] حدود چیزی میان [[۳۰ (عدد)|۳۰]] و [[۴۰ (عدد)|۴۰]] [[جرم خورشیدی]] بوده‌است.
 
== فاصله‌سنجی ==
فواصل ستاره‌ای را می‌توان با استفاده از سنجش [[اختلاف منظر|اختلاف منظر خورشید مرکزی]] [[جرم (فیزیک)|جرم]] مورد نظر محاسبه نمود. با این حال، [[اختلاف منظر]] وی وای سگ بزرگ خیلی کم است و [[درصد]] خطای زیادی دارد، به همین دلیل سنجش فاصله وی وای سگ بزرگ و [[زمین]] با این روش صحیح نیست.
 
در [[۱۹۷۶ (میلادی)|۱۹۷۶]] چارلز جِی لد و مارک جِی رید خبر کشف یک ابر ملکولی با کناره روشن به [[طول]] حدود ۱۵ [[دقیقه قوسی]] در [[شرق]] وی وای سگ بزرگ را منتشر کردند. چارلز جی لد و رید پنداشتند که فاصله این ابر ملکولی با [[زمین]] در حدود فاصله [[ستاره|ستاره‌های]]های [[خوشه ستاره‌ای باز]] ان جی سی ۲۳۶۲ با [[زمین]] است، که بنا بر [[نمودار هرتسپرونگ راسل]]، حواشی آن در فاصله ۰٫۵±۱٫۵ [[کیلو]][[پارسک]] از [[زمین]] قرار دارند.
 
به هر حال سر انجام اثبات شد که فاصله [[زمین]] و وی وای سگ بزرگ حدود ۱٫۵ [[کیلو]][[پارسک]] است، زیرا دانشمندان فهمیدند که میان [[خوشه ستاره‌ای باز]] ان جی سی ۲۳۶۲ و وی وای سگ بزرگ وابستگی ویژه‌ای وجود دارد، و علاوه بر این، بعدها فاصله حواشی [[خوشه ستاره‌ای باز]] ان جی سی ۲۳۶۲ و [[سیاره]] [[زمین]] به طور دقیق تر از گذشته اندازه گیری شد و در حدود ۱٫۵ [[کیلو]][[پارسک]] به دست آمد.
در حال حاضر دو عقیده ضد و نقیض درباره وی وای سگ بزرگ وجود دارند. طبق یکی از این دو عقیده که البتّه طبق تحقیق استاد روبرتا ام هامفریس به دست آمده‌است، وی وای سگ بزرگ یک [[فراغول]] سرخ بسیار بزرگ و بسیار درخشان است. بر اساس عقیده دیگر که در نتیجه تحقیقات پلز، مسّی و لوسکوا به دست آمده‌است، این [[ستاره]] یک ابرغول سرخ معمولی با [[شعاع]] حدود ۶۰۰ [[شعاع خورشیدی]] است؛ اگر این عقیده صحیح باشد، در صورت تعویض جای [[خورشید]] و وی وای سگ بزرگ، وی وای سگ بزرگ تا ماورای [[مدار (سیاره)|مدار]] [[سیاره]] [[بهرام (سیاره)|بهرام]] را در بر خواهد گرفت.
== مرگ ستاره ==
به اعتقاد اکثر دانشمندان وی وای سگ بزرگ در انتهای عمر خود با یک انفجار [[فرانواختر|فرانواختری]]ی با انرژی بیش از ۱۰۰ [[ابرنواختر]] به زندگی خود پایان می‌دهد.<ref>http://hubblesite.org/explore_astronomy/deep_astronomy/episodes/3</ref>
 
== جستارهای وابسته ==
[[رده:ستارگان ابرغول کلاس M]]
[[رده:ستارگان فراغول]]
[[رده:ستارگان فراغول کلاس M]]
[[رده:صورت فلکی سگ بزرگ]]
۴٬۴۱۱٬۲۶۸

ویرایش