تفاوت میان نسخه‌های «اکوادور»

۳۱ بایت اضافه‌شده ،  ۳ سال پیش
جز
←‏جایگزینی با [[وپ:اشتباه|اشتباه‌یاب]]: گویاکیل⟸گوایاکیول، اکوادوربرخی⟸اکوادور برخی، منطفه⟸منطقه، گوایاکیل⟸گوایاکیول، گوای‌اکیل...
جز (←‏جایگزینی با [[وپ:اشتباه|اشتباه‌یاب]]: هیات⟸هیئت، یایتخت⟸پایتخت، فروانروایی⟸فرمانروایی، ریئس‌جمهور⟸رئیس‌جمهور)
جز (←‏جایگزینی با [[وپ:اشتباه|اشتباه‌یاب]]: گویاکیل⟸گوایاکیول، اکوادوربرخی⟸اکوادور برخی، منطفه⟸منطقه، گوایاکیل⟸گوایاکیول، گوای‌اکیل...)
نقشه = Ecuador (orthographic projection).svg|thumb|200px |
پایتخت = [[کیتو]] |latd=۰۰|latm=۹|latNS=S|longd=۷۸|longm=۲۱|longEW=W|
بزرگ‌ترین شهر = [[گوای‌اکیل[[گوایاکیول]]]] |
زبان رسمی = [[زبان اسپانیایی|اسپانیایی]] |
نوع حکومت = [[جمهوری]] |
}}
[[پرونده:LocationEcuador.png|چپ|بندانگشتی|340px]]
'''اکوادور''' کشوری در شمال غربی [[آمریکای جنوبی]] است. پایتخت آن [[کیتو]] و بزرگترین شهر این کشور [[گوای‌اکیل[[گوایاکیول]]]] است.
 
جمعیت این کشور ۱۵ میلیون نفر و زبان رسمی آن اسپانیایی است.
یک انقلاب آزادی‌خواه در نواحی ساحلی تحت رهبری [[الوی الفارو]] در سال ۱۸۹۵ باعث کاهش قدرت روحانیت شد و این حزب آزادی‌خواه تا زمان کودتای نظامی سال ۱۹۲۵ همچنان قدرت داشت. در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ سیاست‌مداران مردمی مانند رئیس جمهور [[خوسه ماریا ولاسکو ایباررا]] که در پنج دوره رئیس‌جمهور بود نقشی پراهمیت داشتند.
 
اختلاف بر سر حکومت بر قلمرویی در آمازون باعث ایجاد اختلافی طولانی مدت بین اکوادور و [[پرو]] شده‌است. در سال ۱۹۴۱، یا تشدید اختلافات بین دو کشور جنگ در گرفت. [[پرو]] ادعا می‌کرد که حضور نظامی اکوادور در قلمرویی که پرو مدعی آن است در واقع حمله به خاک پرو است و اکوادور نیز همین ادعا را در مورد پرو داشت. در ژوئیه سال ۱۹۴۱ سربازان به حرکت درآمدند. پرو دارای [[نیروی نظامی پرو|نیروی نظامی]] متشکل از یازده هزار و ۶۸۱ سرباز بود، در حالیکه اکوادور تنها پنج هزار و ۳۰۰ نیروی نظامی غیر ماهر و گسسته داشت که هزار و ۳۰۰ تن از آنها در نواحی جنوبی کشور استقرار یافته بودند. در پنج ژوئیه سال ۱۹۴۱، با عبور نیروهایی پرو از برخی محل‌های مرزی اکوادور برای بررسی توان نظامی نیروهای مرزی این کشور درگیری بالا گرفت. در نهایت در ۲۳ ژوئیه ۱۹۴۱، نیروهای پرو از مرز اکوادور در رودخانهٔ زارومیلا گذشتند و رسماً حملهٔ خود را به ناحیهٔ ال‌اوروی اکوادور آغاز کردند. در این جنگ [[پرو]] تمامی نواحی مورد ادعای اکوادور و همچنین ناحیهٔ [[ال‌اورو]] و قسمت‌هایی از ناحیهٔ [[لوخا]] (حدود ۶٪ کشور) را تصرف کرد و خواستار صرف‌نظرکردن اکوادور از نواحی مورد ادعایش شد. [[نیروی دریایی پرو]] بندر [[گوای‌اکیل[[گوایاکیول]]]] را در اختیار گرفت و بدین‌ترتیب مانع تامین تجهیزات مورد نیاز نیروهای اکوادور شد. پس از چندین هفته از جنگ، با فشار آمریکا و چندین کشور آمریکای لاتین جنگ متوقف شد. اکوادور و پرو در ۲۹ ژانویهٔ سال ۱۹۴۲ رسماً [[تفاهم‌نامه ریو]] را به نفع اتحاد نیمکره در مقابل [[نیروهای کشورهای محور]] در [[جنگ جهانی دوم]] امضاء کردند. در نهایت بدلیل پیروزی پرو نواحی مورد اختلاف به این کشور داده شد. پیش از اتمام کامل اختلافات دو جنگ دیگر اتفاق افتاده بودند. "رجوع کنید به [[جنگ پاکیوشا]] و [[جنگ سنپا]].
 
[[پرونده:Guayaquil LaRotonda Bolivar SanMartin.JPG|چپ|بندانگشتی|300px| یادمان کنفرانس بین [[سیمون بولیوار]] و [[خوسه د سن مارتین]].]]
 
رکود اقتصادی و نارضایتی عمومی باعث بازگشت به سوی سیاست‌های مردمی در دههٔ ۱۹۶۰ شد، در حالیکه شرکت‌های خارجی در ناحیهٔ [[آمازون]] اکوادور منابع نفتی کشف کرده و آنها را توسعه می‌دادند. در سال ۱۹۷۲، ساخت لولهٔ نفتی آندیان که نفت را از شرق به ساحل می‌آورد به اتمام رسید و بنابراین اکوادور به دومین تولیدکنندهٔ بزرگ نفت در آمریکای جنوبی تبدیل شد. در همان سال یک گروه نظامی ملی [[دیکتاتوری نظامی|جونتا]] دولت را مغلوب کرد و تا سال ۱۹۷۹ همچنان بر قدرت ماند، تا اینکه در آن سال فشارهای نهادهای [[مردمی‌دموکراتیک]] بسیار افزایش یافت. در سال ۱۹۸۲، دولت با بحران اقنصادیاقتصادی ناشی از [[تورم]] بالا، کسری بودجه، کاهش ارزش پول کشور، افزایش بدهی و مشکل از صنایع غیررقابتی مواجه شد که منجر به بی‌ثباتی دولت شده بود.
 
سال‌های متمادی بیکفایتیبی‌کفایتی در ادارهٔ کشور که با ناتوانی در رسیدگی به بدهی‌های کشور در زمان حکومت نظامی آغاز شده بود، درواقع کنترل و ادارهٔ کشور را غیرممکن کرده بود. در اواسط دههٔ ۹۰، دولت اکوادور دارای نهاد اجرایی بسیار ضعیفی بود که برای راضی کردن دولتمردان در هیئت قانونگذاری و قضایی تقلا می‌کرد. سه [[سران اکوادور|رئیس جمهور]] آخر منتخب مردم هیچ‌کدام تا آخر دورهٔ ریاست جمهوری خود بر سر کار نماندند.
 
از جمله مهم‌ترین عوامل در بی‌ثباتی دموکراتیک اکوادور ظهور جمعیت بومی به عنوان جزئی فعال در دولت بود. این افراد بدلیل ناتوانی دولت در تحقق وعده‌هایش در مورد اصلاحات ارضی، بیکاری و استثمار مالکان زمین نسبت به دولت بدبین بودند.
== اقتصاد ==
[[پرونده:Quitopanoramica.jpg|بندانگشتی||250px|افق مرکز شهر [[کیتو]].]]
اکوادور دارای منابع [[نفتی]] غنی و زمین‌های کشاورزی پرمحصول است. از آنجا که اکوادور کالاهای اصلی مانند نفت، [[موز]] و [[میگو]] صادر می‌کند، نوسانات در بازارهای جهانی می‌تواند تأثیر بسیاری بر اوضاع داخلی این کشور داستهداشته باشد. صنعت اکوادور عمدتاً در راستای ارائهٔ خدمات در بازارهای داخلی است. وخیم شدن شرایط اقتصادی اکوادور در سال‌های ۹۸-۱۹۹۷ باعث شد که این کشور دچار بحران‌های مالی و اقتصادی شدیدی در سال ۱۹۹۹ بشود. برخی عوامل خارجی مانند پدیدهٔ جوی [[ال‌نینیو]] در سال ۱۹۹۷، کاهش شدید قیمت نفت در بازارهای جهانی در ۹۸- ۱۹۹۷ و بی‌ثباتی بازار بین‌المللی در همان دوران این بحران‌ها را قابل پیش‌بینی کرده بود. این عوامل سیاست اقتصادی دولت اکوادور را که تلفیقی از کسری‌های مالی بزرگ و سیاست‌های مالی انبساطی بود بیشتر برجسته ساخت و باعث کاهش ۳/۷ درصدی تولیدات خالص داخلی سالانه، تورم ۲/۵۲٪ و کاهش ۶۵درصدی ارزش پول ملی کشور در سال ۱۹۹۹ شد که این عوامل منجر به ناتوانی بیشتر اکوادور در پرداخت بدهی‌های خارجی در آن سال شد.
 
در [[۹ ژانویه]]، [[۲۰۰۰]]، دولت رئیس‌جمهور [[جمیل مهواد]] اعلام کرد که برای مقابله با این بحران‌ها ازین پس [[دلار آمریکا]] به عنوان پول رایج کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد. استفاده از دلار آمریکا به عنوان پول رایج کشور به جای تثبیت پول ملی به آن بدین معنا است که فواید [[ضرب پول]] به اقتصاد آمریکا تعلق می‌گیرد، چه آنرا جبران کند و یا نکند. اعتراضات در پی این قضیه باعث عزل رئیس‌جمهور شد و معاون وی [[نوبوئا]] به جای وی سر کار آمد.
نژاد مردم اکوادور متنوع است. بزرگ‌ترین گروه نژادی در اکوادور [[مستیزو]]ها هستند که تلفیقی از اجداد اسپانیایی و سرخ‌پوستان هستند و بیش از ۶۵٪ جمعیت را تشکیل می‌دهند. [[سرخ‌پوستان اکوادور]] از لحاظ جمعیتی دوم هستند و حدوداً یک سوم جمعیت فعلی اکوادور معادل ۲۵٪ را تشکیل می‌دهند. سفیدپوستان اغلب از کسانی هستند که به ایشان [[کریولو]] گفته می‌شود؛ کسانی که نیاکانشان، خالص اسپانیایی‌ها بوده‌اند و حدود ۷٪ جمعیت را شامل می‌شوند. اندک افراد اکوادوری‌های آفریقایی‌تبار، شامل دورگه‌های سیاه‌پوست-سفیدپوست و نیز [[زامبو]]ها (دورگه‌های سیاه‌پوست-سرخ‌پوست) که عمدتاً در اسمرالداس و ایبرا قرار دارند و مهاجرین بقیهٔ جمعیت را تشکیل می‌دهند. خارجی‌های بسیاری در اکوادور زندگی می‌کنند. همچنین اکوادوری‌های بسیاری در کشورهای اسپانیا، ایتالیا و آمریکا بسر می‌برند.
 
منطقهٔ جنگلی گرمسیری در شرق منطفهٔمنطقهٔ کوهستانی تقریباً خالی از جمعیت است و تنها حدود ۳٪ جمعیت در آنجا ساکن هستند.
 
اگرچه بر اساس قانون اساسی اکوادور باید بیش از ۳۰٪ درآمد خالص صرف آموزش شود، اما دولت اعلام کرده که هدف دولت تخصیص ۱۱٪ از بودجه برای آموزش است. بر اساس تخمین‌ها مصارف [[تولیدات خالص ملی]] (GDP) اکوادور در سال ۲۰۰۳ به ۴٪ می‌رسد. بر اساس گزارش‌ها بخش‌هزینه‌های کودکان سازمان ملل ([[یونیسف]]) سطح سواد در اکوادور بالای ۹۰٪ است، اما بیش از ۱۰ سال است که تغییری در این رقم بوجود نیامده‌است. سازمان فرهنگی، آموزشی و فرهنگی سازمان ملل (UNESCO) در گزارش‌ها خود اعلام کرده که تنها ۸۷٪ از معلمان مدارس ابتدایی و ۷۲٪ از معلمان دبیرستان‌ها در اکوادور آموزش دیده هستند. سیستم آموزش همگانی در اکوادور رایگان است و تحصیل برای افراد ۵ تا ۱۴ سال اجباری است. با این وجود بر اساس گزارش‌ها وزارت آموزش و پرورش اکوادور تنها ۱۰٪ از بچه‌های بالای ۵ سال در این کشور به صورت روزانه به آموزش دسترسی دارند و تنها ۶۶٪ از دانش‌آموزان دورهٔ ۶ سالهٔ تحصیل را تکمیل می‌کنند.
 
== مذهب ==
تقریباً ۸/۶۹٪ از اکوادوری‌ها [[کاتولیک]] هستند. عمدهٔ مردم اکوادور مذهبی هستند و در آیین‌ها شرکت می‌کنند. در مناطق روستایی اکوادوربرخیاکوادور برخی مواقع، عقاید بومی و [[مسیحیت]] نیز وجود دارد.
 
تعداد [[مسلمانان]] در اکوادور بسیار کم و در حدود چند هزار است. تعداد [[یهود]]یان در این کشور تنها ۱۰۰۰ تن است که اغلب از ریشهٔ [[آلمان]]ی و یا [[ایتالیا]]یی هستند.
 
== ورزش ==
متداول‌ترین ورزش در اکوادور و اغلب کشورهای آمریکای جنوبی [[فوتبال]] است. از جمله تیم‌های حرفه‌ای مشهور اکوادور «بارسلونا اس. سی» و «سی. اس. اِمِلک» از شهر گوای‌اکیل،[[گوایاکیول]]، ''Liga Deportiva Universitaria de Quito'' و ''El Nacional'' (تیم نیروهای مسلح اکوادور) از شهر کیتو و تیم «المدو» از شهر ریوبامبا و ''Deportivo Cuenca'' از شهر کوئنکا است. مسابقه‌های [[تیم ملی فوتبال اکوادور|اکوادور]] پربیننده‌ترین وقایع ورزشی در اکوادور است. اکوادور در [[جام جهانی ۲۰۰۲|۲۰۰۲]] و [[جام جهانی ۲۰۰۶|۲۰۰۶]] به دورهای نهایی راه پیدا کرد. اکوادور در جام جهانی ۲۰۰۶ با شکست دادن لهستان و کاستارایسا در گروه A پس از آلمان جای گرفت و برای اولین بار به دور دوم راه پیدا کرد که در این دور یک بر صفر در مقابل انگلیس متوقف شد. [[فوتسال]] نیز خصوصاً به صورت جمعی در اکوادور متداول است.
 
طبقه متوسط و اشراف تحصیلکردگان اکوادور همچنین علاقهٔ بسیاری به ورزش [[تنیس]] دارند و بسیاری از این میان به دستاوردهای بین‌المللی قابل‌توجهی دست یافته‌اند که از آن جمله [[فرانسیسکو سگورا]]، [[آندرس گومس]] و در دههٔ ۱۹۹۹۰ [[نیکولاس لاپنتی]] می‌باشد. [[بسکتبال]] نیز در اکوادور متداول است و «اکواوالی» که ورزش سه نفری مشابه والیبال است از جمله ورزش‌های مخصوص اکوادور است. [[گاوبازی]] تنها در سطحی حرفه‌ای در کیتو در طی فستیوال‌های سالیانه که یادآور ساخت این شهراست برگزار می‌شود، اما صورت خطرناک این ورزش ''rodeos montubios'' طی جشن‌های محلی در بسیاری از مناطق روستایی همچنان برگزار می‌شود.
فیلم ''Beyond the Gates of Splendor'' سال ۲۰۰۲ به کارگردانی جیم هانون فیلمی مستند درباره پنج مبلغ مذهبی است که در دههٔ ۱۹۵۰ به دست هندی‌های [[هئارانی]] کشته شدند. این فیلم در واقع اولین فیلم هانون بر اساس یک داستان واقعی است. وی این داستان را در فیلم ''The End of the Spear'' ساخته شده در هالیوود در سال ۲۰۰۶ مورد استفاده قرار داد، و هدف از این کار جلب گروه‌های مسیحی بود. قسمت بیشتر این فیلم در پاناما فیلم‌برداری شده‌است.
 
فیلم ''[[Proof of Life]]'' (۲۰۰۰) با بازی [[مگ راین]] و [[راسل کرو]] نیز در اکوادور فیلمبرداری شده‌است. با این حال داستان این فیلم در واقع مربوط به کشوری افسانه‌ای درآمریکایدر آمریکای جنوبی به نام «تکالا» می‌باشد. نهضت چریکی که در این فیلم به تصویر کشیده شده‌است در واقع یادآور [[جاده درخشان]] [[پرو]] یا [[نیروهای مسلح انفلابی کلمبیا]] (FARC) می‌باشد.
 
فیلم ''Ratas, Ratones, Rateros'' نوشته و کارگردانی شده توسط [[سباستین کوردرو]] ی اکوادوری در سال ۱۹۹۹ فیلمی اکوادوری در مورد یک quiteño ۱۸ ساله‌است که عموزاده‌اش که دزدی در شهر ساحلی ناامن گویاکیل[[گوایاکیول]] است، همه را گرفتار می‌کند. تعدادی منتفدانمنتقدان از به تصویر کشیدن چنین اختلاف فاحشی بین منطقهٔ ساحلی (گوایاکیل[[گوایاکیول]]) و مناطق کوهستانی (کیتو) در این فیلم انتفاد کردند که این شرایط در واقع نشان‌دهندهٔ اعتقادات شدید بومی و منطقه‌ای در افراد این دو ناحیه‌است.
 
یافتن فیلم ''Entre Marx y una Mujer Desnuda'' (۱۹۹۵) که با عنوان ''Between Marx and a Nude Woman'' مشهور است، سخت است ولی این فیلم که ساختهٔ [[کامیلو لزوریاگا]] اکوادوری است دربارهٔ زندگی جوانان [[چپ‌گرا]]ی اکوادوری در کشوری با اندک اثراتی از سیستم‌های [[فئودال]] و پر از [[کودتا]]ی گاه‌وبیگاه است.
* [[موسیقی اکوادور]]
* [[تعطیلات عمومی در اکوادور]]
* [[گزارشگران بدون مرز]] شاخص ۲۰۰۲ آزادی مطبوعانیمطبوعاتی جهانی: مکان ۸۷ از بین ۱۳۹ کشور
* [[حمل و نقل در اکوادور]]
* [[انجمن پیشاهنگان اکوادور یا Asociación de Scouts del Ecuador]]