باز کردن منو اصلی

تغییرات

۲۴۲ بایت اضافه‌شده ،  ۳ سال پیش
جز
منبع
[[پرونده:RabatakInscription.jpg|چپ|250px|بندانگشتی|<center><small>[[سنگ‌نوشته رباطک|سنگ‌نوشتۀ رباطک]] به زبان باختری، از دوران [[کانیشکا]]، امپراتور [[کوشانی]]. در کتیبه، زبانی که کتیبه به آن نوشته شده است تحت عنوان {{lang|xbc|αριαο}} {{رچ}}(ariao، «آریایی») ذکر شده است.<ref>دانشنامه ایرانیکا، سرواژهٔ "IRANIAN IDENTITY ii. PRE-ISLAMIC PERIOD"، نوشتهٔ گِراردو گنولی (GHERARDO GNOLI)</ref> [[سرخ‌کوتل|پایگاه باستان‌شناسی سُرخ‌کوتَل]] در [[ولایت بغلان]]، سدهٔ دوم میلادی، [[موزیم کابل|موزیم ملی افغانستان]] در [[کابل]].</small></center>]]
 
'''زبان بلخی''' یا '''باختری''' زبانی منقرض شده است که در سده‌های یکم تا نهم میلادی در سرزمین باستانی [[بلخ]]، در شمال [[افغانستان]] کنونی رایج بود.تا سال 1957 اثری از زبان بلخی در دست نبود. در این سال باستان شناسان فرانسوی موفق شدند کتیبه ای را در سرخ کتل(واقع در بغلان) از این زبان به دست آورند. این کتیبه از معبدی است که به دستور کانیشکا ( سال جلوس 120 یا 125میلادی) پادشاه بزرگ کوشانی ساخنه شده است. این کتیبه باالفبای تخاری در 25 سطر نوشته شده.<ref>محسن ابولقاسمی-تاریخ زبان فارسی- ص 126</ref> باختری ارتباط نزدیکی با [[سغدی]] و خوارزمی، نسبت به سکایی دارد.<ref>Compendium Linguarum Iranicarum, Rudiger Schmitt, p170</ref>
 
زبان بلخی از [[زبان‌های ایرانی شرقی]]<ref>Compendium Linguarum Iranicarum, Rudiger Schmitt, p165</ref> و از شاخهٔ شمال شرقی بود که مردم [[باختر (بلخ)|باختر]] یا [[تخارستان]] در دوره‌های [[کوشانیان]] و [[یفتلیان]] بدان سخن می‌گفتند. این زبان با زبان‌های ایرانی میانهٔ [[زبان سغدی|سغدی]]، [[زبان خوارزمی|خوارزمی]]، و [[زبان پارتی|پارتی]] پیوند نزدیکی دارد.
 
الفبای باختری بر اساس [[الفبای یونانی]] بوده است. علاوه بر ۲۴ حرف یونانی، باختری‌ها با تغییر دادن حرف [[رو]] ({{lang|xbc|Ρ}}) یک حرف جدید به نام [[شو (حرف)|شو]] ({{lang|xbc|Ϸ}}) نیز که نمایندهٔ صدای /ش/ بود به این الفبا اضافه کردند. دو حرف [[پسی]] ({{lang|grc|Ψ}}) و [[کسی]] ({{lang|grc|Ξ}}) در نوشتن زبان باختری بدون استفاده بودند، ولی احتمالاً برای نوشتن اعداد (همانگونه که در یونانی به کار می‌رود) به کار می‌رفتند.
۱۰۷

ویرایش