باز کردن منو اصلی

تغییرات

ابرابزار
| برگرداننده = [[حسین خدیو جم]]
| تصویر =
| زیرنویس تصویر = صفحهٔ نخست مفاتیح العلوم ،العلوم، چاپ ۱۹۳۰ م در مصر
| نویسنده = [[ابوعبدالله خوارزمی]]
| تصویرگر =
| سبک =
| ناشر =
| ناشر فارسی = وزارت فرهنگ و آموزش عالی، مركزمرکز انتشارات علمی و فرهنگی
| محل انتشارات =
| تاریخ نشر =
}}
 
'''مَفاتیحُ العلوم''' (به معنی:گشایندهٔ دانش‌ها، کلید دانش‌ها) [[دانشنامه]]‌ای است که [[ابوعبدالله خوارزمی|ابوعبدالله کاتب خوارزمی]] بین سال‌های [[۳۷۶ (قمری)|۳۷۶]]-[[۳۷۲ (قمری)|۳۷۲]] هجری قمری نوشته است و یکی از کهن‌ترین دانشنامه‌های دورۀدورهٔ اسلامی می‌باشد و تا امروزه ارزشمند شمرده می‌شود.
 
== دیباچه ==
[[ابوعبدالله خوارزمی|خوارزمی]] دربارۀدربارهٔ این اثرش در دیباچه توضیح داده :
{{نقل قول|این کتاب را مفاتیح‌العلوم (کلیدهای دانش) نام نهادم برای آن‌که مدخل دانش است و برای بیش‌تر دانش‌ها به اندازۀاندازهٔ کلید است. پس هر کسی آن را بخواند و مطالبش را به خاطر بسپارد و سپس در کتاب‌های علمی به دقت بنگرد، با آن علوم آشنا می‌شود و به رازهای آن‌ها پی می‌برد. اگرچه با آن علوم بیگانه باشد و با اهل آن دانش‌ها مصاحبت و هم‌نشینی نکرده باشد... کتابی که کلید همهٔ دانش‌ها باشد و دشواری‌های صنعت‌های پیشین را آسان کند و رمزها و اصطلاح‌های هر گروه از دانشمندان را برداشته باشد، همان رمزها و اصطلاح‌هایی که فرهنگ‌های موجود از وجود آن‌ها خالی است.}}
 
== ساختار ==
این کتاب را در دو بخش (مقاله) تدوین شده. بخش اول، شامل [[شریعت|علوم شریعت]] و آن مقدار از علوم عربی ([[ادبیات]] و [[زبان‌شناسی]] عرب و [[تاریخ]]) است که به این مبحث مربوط می‌شود. بخش دوم در علوم عجم (مردم غیرعرب) است؛ یعنی علوم [[ایرانی‌ها]]، [[یونانی‌ها]] و دیگر ملت‌ها.
 
مقاله اول: شش باب دارد با بیست و پنج فصل:۱. علم [[فقه]]، یازده فصل ۲. علم [[کلام]]، هفت فصل۳. علم [[نحو]]، دوزاده فصل. ۴. علم [[دبیری]] یا [[نویسندگی]]؛ در هشت فصل. ۵. علم [[شعر]] و [[عروض]]، پنج فصل. ۶. علم [[اخبار]]، در نه فصل.
 
مقاله دوم: نه باب است که به چهل و یک فصل تقسیم می‌شود. ۱. فلسفه، سه فصل. ۲. منطق، نه فصل. ۳. در علم طب، هشت فصل. ۴. علم عدد، در پنج فصل. ۵. در علم هندسه، چهار فصل. ۶. علم نجوم، چهار فصل. ۷. علم موسیقی، سه فصل. ۸. علم حیل، دو فصل. ۹. علم کیمیا، سه فصل
 
== پیوند به بیرون ==
* [[:s:ar:%D9%85%D9%81%D8%A7%D8%AA%D9%8A%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85|در ویکی نبشتۀنبشتهٔ عربی]]
 
[[رده:دانشنامه‌های عربی]]