تفاوت میان نسخه‌های «بزه»

۳۱ بایت حذف‌شده ،  ۴ سال پیش
جز
جز (اصلاح نویسه نادرست با استفاده از AWB)
'''جُرم''' یا '''بزه''' (Crime)،<ref>مصوب [[فرهنگستان زبان و ادب فارسی]]، تهران، دفتر ۱۱، ۱۳۹۳</ref> هرگونه رفتار یا ترک رفتاری‌ست که [[قانون]] را نقض می‌کند و برای آن در قانون، [[مجازات]] مشخصی تعیین شده است.
جرم در لغت به معنايمعنای «گناه» آمده است.<ref>سياح،سیاح، احمد، فرهنگ جامع عربي،عربی، فارسي،فارسی، ج اول، ذيلذیل كلمهکلمه جرم</ref>
 
اهمیت نسبی جرایم مختلف و شیوهٔ کیفر دادن فعالیت‌های مجرمانه، در طول [[تاریخ]] و در [[جامعه|جوامع]] مختلف، متفاوت بوده‌بوده است.
 
جرم و جنایت و بزهکاری (بزه‌کاری) از مفاهیم کلیدی در [[حقوق جزا]]، [[جامعه‌شناسی]] و [[روان‌شناسی جنایی]] هستند.
 
=== عناصر تشکیل دهنده ===
 
'''عنصر مادی'''
 
'''عنصر قانونی'''
 
عنصر در لغت به معنای اصل و حسب و جنس و ماده‌یمادهٔ اولیه است.<ref>جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، تهران، گنج دانش، چاپ19، 1387، ص467</ref>. برای اینکه جرمی محقق شده و قابل مجازات باشد، وجود شرایطی لازم است این شرایط به دو گروه تقسیم می‌شوند: عناصر عمومی و اختصاصی.
به لحاظ حقوقی برای آنکه فعل انسانی جرم به شمار آید باید؛ ‌نخست،نخست، قانون‌گذار این فعل را جرم شناخته و کیفری برای آن مقرر کرده باشد (عنصر قانونی)؛‌؛ دوم،‌‌دوم، عمل یا ترک عمل مشخص به منصه ظهور و بروز یا کمینه به مرحله فعلیت برسد (عنصر مادی)؛‌؛ سوم، با علم و اختیار ارتکاب یافته باشد (عنصر روانی یا معنوی)؛ این عناصر که در تمامی جرایم مشترکند عناصر عمومی نام دارند.<ref>گلدوزیان، ايرج؛ایرج؛ بايسته‌هايبایسته‌های حقوق جزايجزای عمومي،عمومی، تهران، ميزان،میزان، چاپ دوازدهم، 1384، ص 73</ref>.
اما عناصر و شرایط دیگری نیز در تحقق جرم موثرند که موسوم به عناصر اختصاصی‌اند. این عناصر در جرایم مختلف، متفاوتند و موجب تمایز و تشخیص جرائم از یکدیگر می‌شود، مثل بردن مال غیر در جرم سرقت.
 
== تعریف اساتید حقوق ==
بزرگان حقوق هر کدام جرم را به گونه‌ای تعريفتعریف كرده‌‌اندکرده‌اند. هر يکیک از ايناین تعاريف،تعاریف، اغلب از گرايش‌هایگرایش‌های نظری مکاتب خاصی نشأت گرفته شده است.
 
===مكتب مکتب عدالت مطلق ===
بزرگان حقوق هر کدام جرم را به گونه‌ای تعريف كرده‌‌اند. هر يک از اين تعاريف، اغلب از گرايش‌های نظری مکاتب خاصی نشأت گرفته شده است.
در این مکتب جرم «هر فعل مغايرمغایر اخلاق و عدالت» تعريفتعریف شده است. يایا بنا به تعريفتعریف گارو فالو يكيیکی از بنيانگذارانبنیانگذاران دانش جرم شناسی، جرم عبارتست از تعرض به احساس اخلاقی بشر يعنییعنی «جريحهجریحه دار كردنکردن آن بخش از حس اخلاقی كهکه احساسات بنيادیبنیادی نوع خواهانه يعنییعنی شفقت و درستكاریدرستکاری را شامل می‌شود.»<ref>اردبيلي،اردبیلی، محمدعلي،محمدعلی، حقوق جزايجزای عمومي،عمومی، تهران، نشر ميزان،میزان، پاييزپاییز 86، جلد اول، ص-119</ref>
 
===مكتب عدالت مطلق===
 
در این مکتب جرم «هر فعل مغاير اخلاق و عدالت» تعريف شده است. يا بنا به تعريف گارو فالو يكي از بنيانگذاران دانش جرم شناسی، جرم عبارتست از تعرض به احساس اخلاقی بشر يعنی «جريحه دار كردن آن بخش از حس اخلاقی كه احساسات بنيادی نوع خواهانه يعنی شفقت و درستكاری را شامل می‌شود.»<ref>اردبيلي، محمدعلي، حقوق جزاي عمومي، تهران، نشر ميزان، پاييز 86، جلد اول، ص-119</ref>
 
== تاریخچه ==
ماهیت رفتار مجرمانه معمولاً توسط مقامات دولتی تعریف می‌شود. با این حال، در [[فرهنگ]]‌های مختلف، ماهیت جرایم متفاوت است. در طول تاریخ نیز، جرایم بسیار تفاوت کرده‌اند؛ به‌ویژه جانشینی [[نظام اجتماعی]] صنعتی به‌جای جوامع سنتی روستایی، باعث تغییر ماهیت جرایم در بسیاری از [[کشور|کشورها]]ها شده‌است.
 
=== جرایم در [[اروپا]] ===
در [[اروپا|اروپای]] پیش از [[انقلاب صنعتی]]، بزرگ‌ترین جرایم، که بالاترین [[کیفر|کیفرها]]ها را دریافت می‌کردند، ماهیت مذهبی داشتند، یا جرایمی بودند که علیه اموال و دارایی فرمانروا یا [[طبقه بالا|طبقهٔ بالا]] صورت می‌گرفتند. [[بدعت]] در دین (اعلام عقاید مذهبی غیرمسیحی)، تجاوز به مقدسات، [[کفرگویی]]، سرقت اموال [[کلیسا]]؛ برای زمان طولانی در بسیاری از کشورهای اروپایی [[مجازات مرگ]] داشت. شکار یا ماهی‌گیری، بریدن درختان و بوته‌ها، چیدن میوه‌ها در زمین‌های شاه و اشراف توسط مردم عادی نیز از جرایمی بود که در بسیاری از موارد کیفر مرگ داشت. قتل یک فرد عادی توسط دیگری جرم بااهمیت تلقی نمی‌گردید و متهم اغلب می‌توانست با پرداخت [[خون‌بها]] به خویشاوندان مقتول، جنایت خود را جبران کند. پس از انقلاب صنعتی، ماهیت جرایم نیز تغییر کرد و پس از قرن نوزدهم، دیگر کسی در اروپا به جرم کفرگویی، اعدام نمی‌شد؛ امروزه نیز جرایمی مانند سرقت اموال کلیسا تخلفات جزئی محسوب می‌شوند.
 
=== جرایم در [[ایران]] ===
در آبان ۱۳۹۴ رئیس سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور اعلام کرد سالانه حدود ۵۰۰ هزار نفر وارد زندان‌های کشور می‌شوند که ۷۰ درصد آنان شغل ثابت ندارند و دچار مشکلات شدید اقتصادی هستند.<ref>[http://www.irna.ir/fa/News/81825349/ سالانه 500 هزار نفر وارد زندان‌های کشور می‌شوند] . [خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) http://www.irna.ir]</ref>
 
==== جرم در ایران پس از اسلام ====
جرم در فقه اسلامی، عبارت از انجام دادن فعل يایا ترک فعلی است كهکه [[دین]] (به معنای عام) آنرا منع كردهکرده باشد. به عبارت ديگردیگر افعال و اقوالياقوالی جرم تلقيتلقی مي‌شوندمی‌شوند كهکه مغايرمغایر با احكاماحکام يایا اوامر و نواهينواهی خدا باشند.
 
جرم در فقه اسلامی، عبارت از انجام دادن فعل يا ترک فعلی است كه [[دین]](به معنای عام) آنرا منع كرده باشد. به عبارت ديگر افعال و اقوالي جرم تلقي مي‌شوند كه مغاير با احكام يا اوامر و نواهي خدا باشند.
 
===دادرسی در ایران باستان===
 
مفاهیم حقوقی در فرهنگهای کهن ایران با باورهای دینی و اعتقاد به انتقام الهی پیوند داشت(پیش از تاسیس دولت‌های ماد و پارس)، اما بعدها نظام قضائی با پشتوانه حکومت‌های متمرکز بصورت امری عرفی پذیرفته شد.{{مدرک}}
 
=== دادرسی در ایران باستان ===
===اشکانیان===
مفاهیم حقوقی در فرهنگهای کهن ایران با باورهای دینی و اعتقاد به انتقام الهی پیوند داشت (پیش از تاسیستأسیس دولت‌های ماد و پارس)، اما بعدها نظام قضائی با پشتوانه حکومت‌های متمرکز بصورت امری عرفی پذیرفته شد.{{مدرک}}
 
=== اشکانیان ===
در دولت اشکانی، یک نوع قانون اساسی عرفی، قدرت مطلقه شاه را محدود می‌کرد. مشورت شاه با مجلس شیوخ در تصمیمات مهم اجباری بود و در بعضی تصمیمات مهم نیز شورائی متشکل از هر دو مجلس به نام مهستان یا مغستان ایجاد می‌شد.<ref>http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=تاریخچه+حقوق+ایران+پیش+از+اسلام&SSOReturnPage=Check&Rand=0</ref>
 
== علت‌شناسی ==
== مفاهیم قضایی ==
=== مجرم ===
مجرم یا بزهکار به کسی گفته میشودمی‌شود که مرتکب جرم یا بزه میشودمی‌شود.
 
=== قربانی ===
* جرم مدنی به افعالی گفته می‌شود که به دیگری زیان رسانده و شخص را به جبران آن زیان ملتزم می‌داند. با اینکه در جرایم کیفری معمولاً وجود عمد و سوءنیت مجرم لازم است در جرایم مدنی ممکن است بر اثر بی‌احتیاطی و اهمال صورت پذیرند.<ref>اردبیلی، ''حقوق جزای عمومی''، صص۱۲۱–۱۲۲</ref>
* جرم یا تخلف انتظامی به نقض مقررات صنفی یا گروهی اجتماعاتی که شخص در آن عضو است گفته می‌شود. ارتکاب این‌گونه جرایم در مراجع خاص همان گروه‌ها رسیدگی می‌شود و مجازات‌های متنوعی از توبیخ و تذکر تا اخراج دائم از گروه را ممکن است در پی داشته باشد.<ref>اردبیلی، ''حقوق جزای عمومی''، ص ۱۲۳</ref>
* جرایم یقه‌سفیدان و قدرتمندان به جرایمی اطلاق می‌شود که توسط افرادی که در [[قشر|قشرهای]]های مرفه‌تر [[جامعه]] مانند [[طبقه بالا|طبقهٔ بالا]] و [[طبقه متوسط]] قرار دارند؛ انجام می‌شوند.
* جرایم سازمان‌یافته به شکل‌های نهادینه‌شدهٔ فعالیت مجرمانه گفته می‌شود که بسیاری از ویژگی‌های سازمان‌های رسمی در آن ظاهر می‌شوند، اما فعالیت‌هایی که انجام می‌شود به طور منظم غیرقانونی است.
* جرایم بی قربانی، به فعالیت‌هایی گفته می‌شود که افراد کم‌وبیش آزادانه به آن‌ها اشتغال می‌ورزند، اما به عنوان فعالیت‌های غیرقانونی تعریف شده‌اند.
 
== جرائم سیاسی و مطبوعاتی ==
رسیدگی به جرایم سیاسی و مطبوعاتی علنی است و با حضور [[هیاتهیئت منصفه]] در محاکم دادگستری صورت می‌گیرد. نحوه انتخاب، شرایط، اختیارات [[هیاتهیئت منصفه]] و تعریف [[جرم سیاسی]] را قانون براساس موازین اسلامی معین می‌کند.<ref>اصل۱۶۸قانون اساسی</ref>
جرائم مطبوعاتی هم اکنون دردادگاه مطبوعات با حضور هیئت منصفه تشکیل می‌شود اما چون جرم سیاسی هنوز به‌موجب قانون مشخص نگردیده‌است؛ لذا رسیدگی به جرائم سیاسی همانند سایر جرائم عمومی است<ref>قانون مطبوعات</ref>
* بموجب آخرین اطلاعات طرح جرم سیاسی نیز ازطرف قوه قضائیه به مجلس شورای اسلامی ارائه شده وکلیات آن به تصویب مجلس رسیده است<ref>http://www.entekhab.ir/fa/news/166290/متن-کامل-طرح-مجلس-برای-جرم-سیاسی</ref> و<ref>http://www.tasnimnews.com/fa/news/1392/06/31/146499متن-کامل-طرح-جرم-سیاسی</ref>
* برخی ازحقوقدانان طرح یادشده را کافی نمیدانندنمی‌دانند چرا که بیشترین مصادیق جرائم سیاسی درآن پیش بینی نشده است<ref>http://blogylaw.com</ref> و<ref>http://behabady.ir/1388-11-28-11-58-36/1764-1394-11-06-09-24-58</ref>
 
== پانویس ==