تفاوت میان نسخه‌های «میر علی هروی»

جز
| عنوان = میر علی هروی
| تصویر =
| اندازه تصویر =
| توضیح تصویر =
| نام اصلی = میر علی حسینی هروی
| نام = میر علی
| نام خانوادگی =
| لقب = کاتب‌سلطانی
| تاریخ تولد =
| شهر تولد= هرات
| کشور تولد= ایران
| شهر مرگ = بخارا
| کشور مرگ =
| ملیت =
| حوزه فعالیت =
| رشته = [[خوشنویسی]]
}}
 
'''میر علی سادات حسینی هروی''' (درگذشت: ۹۵۱ه‍/۱۵۴۴م) معروف به '''میر علی هروی''' و '''میرجان''' و ملقب به '''کاتب‌سلطانی''' از سرآمدان [[نستعلیق|نستعلیق‌نویسی]] و از [[خوشنویس|خوشنویسان]] بزرگ قرن دهم هجری است که خط او از نظر رعایت اصول، استحکام و همواری، صفا و شأن، تا زمان خود بی‌همتا بوده و شاید پس از او نیز جز [[میر عماد]] کسی یارای برابری با او نداشته باشد. خط او حتی بر [[سلطان‌علی مشهدی]] برتری دارد.<ref name="احوال و آثار خوشنویسان">دکتر مهدی بیانی ص ۴۹۳ تا ۵۱۶</ref> او بر روی خوشنویسان پس از خود تاثیرتأثیر به‌سزایی گذاشته است.
 
== زندگی ==
[[پرونده:Persian calligraphy - Mir Ali Tabrizi.jpg|بندانگشتی|چپ|نمونه‌ای از [[خط نستعلیق]] میرعلی هروی<ref>[http://www.louvre.fr/llv/activite/detail_parcours.jsp?CURRENT_LLV_PARCOURS<>cnt_id=10134198673464057&CONTENT<>cnt_id=10134198673465686&CURRENT_LLV_CHEMINEMENT<>cnt_id=10134198673465686&FOLDER<>folder_id=9852723696500830&bmLocale=en تارنمای موزه لوور]</ref>]]
میر علی هروی پسر [[میر محمد باقر ذوالکمالین]] از خوشنویسان شهیر عصر گورکانی بوده است. ابتدا در هرات به کسب علوم و فضائل پرداخت و در خدمت پدرش که جامع معقول و منقول بود در اغلب رشته هایرشته‌های ادبی اطلاعاتی کسب نمود و آنگاه به تعلیم و تعلم خط پرداخت تا کار به جایی رسید که از هنرمندان هم عصر خود گوی سبقت را ربود.<ref>فرهنگ دانش و هنر- چاپ چهارم- مولفینمؤلفین:پرویز اسدی زاده،سعیدزاده، سعید محمودی، داریوش محمدخانی</ref>
ملا میرعلی هروی زندگی متلاطمی داشت و در دوران پرآشوبی می‌زیست. او از سادات حسینی و از اهالی [[هرات]] بود. به علت اقامت طولانی در [[مشهد]] گاهی او را مشهدی هم خوانده‌اند.<ref name="احوال و آثار خوشنویسان" /> خانواده آن‌ها در ۱۵۰۶م/۹۱۱ه‍. ق به مشهد کوچ کردند ولی به‌زودی به هرات بازگشتند و در همانجاهمان‌جا ماندگار شدند.
 
او شاگرد [[زین‌الدین محمد]] از شاگردان بی‌واسطه [[سلطان‌علی مشهدی]] بود ولی معلوم نیست که خود او هم نزد سلطان‌علی مشهدی مشق کرده باشد.<ref name="احوال و آثار خوشنویسان" /> اما آنچه مسلم است این که خط او از هر دو استاد پیشی گرفت و شاگردان زیادی تربیت کرد.
 
میرعلی در جوانی در دارلانشاء حکام هرات به کتابت احکام مشغول بود. پس از آن به دربار [[سلطان حسین میرزا بایقرا]] راه یافت و از مقربان دربار این پادشاه هنرپرور شد و لقب سلطانی و کاتب السلطانی را از او دریافت کرد. چنانکهچنان‌که او برخی از آثارش را با امضاء " «میرعلی الکاتب السلطانی"» رقم زده است. او تا سال ۱۹۱۱ یعنی زمان درگذشت سلطان حسین بایقرا در هرات بود و پس از آن گاهی در مشهد و گاهی در هرات بسر می‌برد. تا سال ۹۱۹ه‍. ق [[شاه اسماعیل اول|شاه اسماعیل اول صفوی]] هرات را فتح کرد و میر علی تحت حمایت [[کریم الدین حبیب اللهحبیب‌الله ساوجی]] درآمد. پس از کشته شدن حبیب الله،حبیب‌الله، در زمانی که [[سام میرزا صفوی]] از طرف برادرش [[شاه تهماسب]] فرمانروای خراسان بود و و پیشکارش [[حسن خان شاملو]] بود، میرعلی سه سال در هرات بود. تا اینکه در سال ۱۵۲۸م/۹۳۵ه‍. ق عبیدالله یا [[عبیدخان ازبک]] برادرزاده [[شیبک خان|محمد خان شیبانی]] موسسمؤسس سلسله ازبکیه، این شهر را برای مدت کوتاهی تسخیر کرد و میرعلی هروی را با خود به مقر خود [[بخارا]] برد و میر علی را به معلمی عبدالعزیزخان فرزند خود گماشت و به کار کتابت مشغول کرد. او نزدیک به ۱۶ سال در بخارا بود و نتوانست از آنجا خارج شود و با افسردگی روزگار می‌گذرانید تا در همان شهر درگذشت. گویا تا سدهٔ گذشته نیز سنگ مزار او در بخارا هنوز قابل رؤیت بوده است.<ref name="احوال و آثار خوشنویسان" /> میرعلی هروی تا هنگام مرگش در حدود ۱۵۴۴م/۹۵۰ه‍. ق در این شهر کار می‌کرده است.<ref name="بازیل گری">بازیل گری</ref>
 
میر علی که مردی درویش‌مسلک و آزاده بود از دوری خانواده و وطن و مهاجرت اجباری به بخارا دلگیر و افسرده بود و این شعر که از اوست و چندین بار آن را با تفاوت‌های اندکی نوشته است گویای درد دل و روح پر آلام اوست:<ref>فضایلی</ref>
{{شعر}}
{{ب| عمری از مشق دوتا بود قدم همچون چنگ|تا خط من بیچاره بدین قانون شد}}
{{ب|طالب من همه شاهان جهانند ولی|در بخارا جگر از بهر معیشت خون شد}}
{{ب|سوخت از غصه درونم چگنم چون سازم|که مرا نیست از این شهر ره بیرون شد}}
{{ب|این بلا برسرم از حسن خط آمد امروز|وه که خط سلسلهٔ پای من مجنون شد}}
* [[مالک دیلمی]] استاد [[میرعماد]]
* [[میرحیدر بخارایی]] یا میرحیدر حسینی تبریزی
* [[میر چلمه|میرچَلَمه]] یا اسکندر چلمه بخاری، که گفته می شودمی‌شود وقتی ترقی کرد و میرعلی به وی اجازه داد که در قطعاتش عنوان «کتبه میرعلی» را رقم کند، میرچلمه به استاد پرخاش کرد و میرعلی آزرده شد و وی را نفرین کرد و چلمه پس از اندک زمانی نابینا شد.
 
== آثار ==
از میر علی هروی آثار متعددی به‌صورت کتاب و رساله و قطعات مختلف باقی‌مانده است که زینت بخش موزه‌های مهم ایران و سایر کشورها و مجموعه‌های شخصی است.<ref name="احوال و آثار خوشنویسان" /> از جمله او در ۱۵۱۹م/۹۲۵ه‍. ق یعنی هنگامی که در هرات می‌زیسته کتاب [[بوستان سعدی|بوستانی]] را نوشته که اکنون در موزه اسلامی و ترکی در [[استانبول]] نگهداری می‌شود.<ref name="بازیل گری" />
 
میر علی هروی در شعر و معما نیز دست داشت و به ترکی و فارسی شعر می‌سرود. همچنین نثر او عالی است و او را ازجمله منشیان دانسته‌اند<ref name="احوال و آثار خوشنویسان" /> از آثار منثور او رساله [[مدادالخطوط]] را می‌توان نام برد.<ref>پیدایش و سیر تحول هنر خط</ref>
 
== پیوند به بیرون ==
 
<small>
 
== پانویس ==
{{پانویس|2۲}}
 
== منابع ==
* بیانی، مهدی. ''احوال و آثار خوشنویسان''. انتشارات علمی. چاپ دوم. تهران ۱۳۶۳ش
* گری، بازیل. ''نقاشی ایران''. انتشارات عصرجدید. ترجمه شروه، عربعلی. تهران ۱۳۶۹- ص ۱۲۹و۱۳۰
* فضایلی، حبیب الله،حبیب‌الله، ''اطلس خط''، چاپ دوم ۱۳۶۲ اصفهان، انتشارات مشعل اصفهان، ص ۴۶۰
* ''پیدایش و سیر تحول هنر خط''. به‌کوشش: یساولی، جواد. انتشارت یساولی. چاپ دوم ۱۳۶۰ ش
* {{یادکرد|فصل=|کتاب=اطلاعات عمومی|نویسنده = عنایت الله شکیباپور|ترجمه=|ناشر =کتابفروشی اشراقی|چاپ=هفتم|شهر=
|کوشش=|ویرایش=|صفحه=۵۳|سال=۱۳۴۸|شابک=}}
* ''فرهنگ دانش و هنر''- چاپ چهارم- مولفینمؤلفین:پرویز اسدی زاده،سعیدزاده، سعید محمودی، داریوش محمدخانی
</small>
{{خوشنویسی در جهان اسلام}}