تفاوت میان نسخه‌های «اکوادور»

۲۱ بایت اضافه‌شده ،  ۳ سال پیش
جز
جز (←‏جایگزینی با [[وپ:اشتباه|اشتباه‌یاب]]: بخش‌هزینه‌های⟸بخش هزینه‌های، برفیلم⟸بر فیلم، ، همانطوریکه⟸همانطوری که،)
در شمال آن [[کلمبیا]]، در شرق و جنوب آن [[پرو]] و در غرب آن [[اقیانوس آرام]] قرار دارد. این کشور همچنین شامل [[جزایر گالاپاگس]]) در اقیانوس آرام در حدود ۹۶۵ کیلومتری غرب کشور می‌باشد. اکوادور دارای مساحتی برابر با ۲۵۶٬۳۷۰ [[کیلومتر مربع]] می‌باشد.
 
[[ایرانیان اکوادور]] یکی از گروه‌های مهاجر این کشور هستند و سابقه حضور آنها در اکوادور به سال‌های قبل از انقلاب ۱۳۵۷ ایران باز می‌گرددبازمی‌گردد.<ref>[[ایرانیان اکوادور|ایرانیان مقیم اکوادور]]، سابقه حضور.</ref> و آمار رسمی از تعداد ایرانیان مقیم اکوادور وجود ندارد.
 
== نام ==
 
== تاریخ ==
[[مردم بومی آمریکا|بومی‌ها]] مدت‌ها پیش از فتح منطقه توسط [[امپراتوری اینکا]] در این ناحیه سکونت یافتند. به دلیل جنگ‌ها و ازدواج‌ها با ملل مختلفی که ساکن دره‌های [[رشته کوه آند]] بودند، این ناحیه بخشی از قلمروی امپراتوری اینکاها شد. [[آتاهوالپا]] یکی از پسران امپراتور اینکا [[هواینا کاپاک]] در شهر [[کیتو]] متولد شد. با این وجود از آنجاکه امپراتور پسر دیگری بنام [[هاسکار]] داشت که در [[کوسکو]] پایتخت امپراتوری اینکا متولد شده بود، تاج پادشاهی به وی نرسید؛ بنابراین امپراتوری به دو قسمت تقسیم شد: آتاهوالپا فرمانروایی قسمت شمالی را که مرکز آن کیتو بود دریافت کرد و هاسکار قسمت جنوبی را که مرکز آن [[کوسکو]] بود به ارث برد. در سال ۱۵۳۱ [[فاتحان]] [[اسپانیا]]یی با فرمانروایی [[فرانسیسکو پیزارو]] وارد امپراتوری اینکاها شدند که بدلیلبه دلیل چنگ‌های داخلی بسیار ضعیف شده بود. آتاهوالپا به دنبال اتحاد با اسپانیایی‌ها برای غلبه بر هاسکار بود تا فرمانروایی کل امپراتوری اینکاها را بدست گیرد. اما اسپانیایی‌ها خود قصد تصرف داشتند و بنابراین در قلعه‌ای نظامی در [[کاجامارکا]] استقرار یافتند و در [[نبرد کاجامارکا]] آتاهوالپا را اسیر کرده و وی را گروکان گرفتند. وی در سلولی پر از طلا که مانع فرار او می‌شدند اسیر بود. در مدت اسارت، [[آتاهوالپا]] برنامه‌ای برای کشتن نابرادری خود در کوسکو طرح کرد. صحنه برای غلبهٔ اسپانیایی‌ها بر کل امپراتوری اینکاها آماده بود. با وجود اینکه اسپانیایی‌ها در محاصرهٔ اینکاها بودند؛ آتاهوالپا را اعدام کردند. اسپانیایی‌ها برای فرار از محاصرهٔ قلعه، تمامی توپ‌های خود را شلیک کردند و از میان اینکاها گریختند. در سال‌های بعدی اسپانیایی‌ها در [[پرو]] به قدرت رسیدند.
 
عده افراد بومی در دهه‌های اولیهٔ حکومت اسپانیایی‌ها به دلیل بیماری رو به کاهش نهاد؛ زمانی که بومی‌ها مجبور به کار کردن در سیستم کاری «[[انکومیاندا]]» برای اربابان اسپانیایی بودند. در سال ۱۵۶۳، [[کیتو]] بخشی از ناحیهٔ دولتی "audiencia" اسپانیا و محل حکومت نایب پرویی شد که پایتخت آن لیما بود.
یک انقلاب آزادی‌خواه در نواحی ساحلی تحت رهبری [[الوی الفارو]] در سال ۱۸۹۵ باعث کاهش قدرت روحانیت شد و این حزب آزادی‌خواه تا زمان کودتای نظامی سال ۱۹۲۵ همچنان قدرت داشت. در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ سیاست‌مداران مردمی مانند رئیس جمهور [[خوسه ماریا ولاسکو ایباررا]] که در پنج دوره رئیس‌جمهور بود نقشی پراهمیت داشتند.
 
اختلاف بر سر حکومت بر قلمرویی در آمازون باعث ایجاد اختلافی طولانی مدت بین اکوادور و [[پرو]] شده‌است. در سال ۱۹۴۱، یا تشدید اختلافات بین دو کشور جنگ در گرفتدرگرفت. [[پرو]] ادعا می‌کرد که حضور نظامی اکوادور در قلمرویی که پرو مدعی آن است در واقع حمله به خاک پرو است و اکوادور نیز همین ادعا را در مورد پرو داشت. در ژوئیه سال ۱۹۴۱ سربازان به حرکت درآمدند. پرو دارای [[نیروی نظامی پرو|نیروی نظامی]] متشکل از یازده هزار و ۶۸۱ سرباز بود، در حالیکه اکوادور تنها پنج هزار و ۳۰۰ نیروی نظامی غیر ماهر و گسسته داشت که هزار و ۳۰۰ تن از آنها در نواحی جنوبی کشور استقرار یافته بودند. در پنج ژوئیه سال ۱۹۴۱، با عبور نیروهایی پرو از برخی محل‌های مرزی اکوادور برای بررسی توان نظامی نیروهای مرزی این کشور درگیری بالا گرفت. در نهایت در ۲۳ ژوئیه ۱۹۴۱، نیروهای پرو از مرز اکوادور در رودخانهٔ زارومیلا گذشتند و رسماً حملهٔ خود را به ناحیهٔ ال‌اوروی اکوادور آغاز کردند. در این جنگ [[پرو]] تمامی نواحی مورد ادعای اکوادور و همچنین ناحیهٔ [[ال‌اورو]] و قسمت‌هایی از ناحیهٔ [[لوخا]] (حدود ۶٪ کشور) را تصرف کرد و خواستار صرف‌نظرکردن اکوادور از نواحی مورد ادعایش شد. [[نیروی دریایی پرو]] بندر [[گوایاکیول]] را در اختیار گرفت و بدین‌ترتیب مانع تامینتأمین تجهیزات مورد نیاز نیروهای اکوادور شد. پس از چندین هفته از جنگ، با فشار آمریکا و چندین کشور آمریکای لاتین جنگ متوقف شد. اکوادور و پرو در ۲۹ ژانویهٔ سال ۱۹۴۲ رسماً [[تفاهم‌نامه ریو]] را به نفع اتحاد نیمکره در مقابل [[نیروهای کشورهای محور]] در [[جنگ جهانی دوم]] امضاء کردند. در نهایت بدلیلبه دلیل پیروزی پرو نواحی مورد اختلاف به این کشور داده شد. پیش از اتمام کامل اختلافات دو جنگ دیگر اتفاق افتاده بودند. "رجوع کنید به [[جنگ پاکیوشا]] و [[جنگ سنپا]].
 
[[پرونده:Guayaquil LaRotonda Bolivar SanMartin.JPG|چپ|بندانگشتی|300px| یادمان کنفرانس بین [[سیمون بولیوار]] و [[خوسه د سن مارتین]].]]
سال‌های متمادی بی‌کفایتی در ادارهٔ کشور که با ناتوانی در رسیدگی به بدهی‌های کشور در زمان حکومت نظامی آغاز شده بود، درواقع کنترل و ادارهٔ کشور را غیرممکن کرده بود. در اواسط دههٔ ۹۰، دولت اکوادور دارای نهاد اجرایی بسیار ضعیفی بود که برای راضی کردن دولتمردان در هیئت قانونگذاری و قضایی تقلا می‌کرد. سه [[سران اکوادور|رئیس جمهور]] آخر منتخب مردم هیچ‌کدام تا آخر دورهٔ ریاست جمهوری خود بر سر کار نماندند.
 
از جمله مهم‌ترین عوامل در بی‌ثباتی دموکراتیک اکوادور ظهور جمعیت بومی به عنوان جزئی فعال در دولت بود. این افراد بدلیلبه دلیل ناتوانی دولت در تحقق وعده‌هایش در مورد اصلاحات ارضی، بیکاری و استثمار مالکان زمین نسبت به دولت بدبین بودند.
نهضت آنها به همراه حرکت‌های مشابهِ [[چپ‌گرا]]ها و طبقهٔ ممتاز باعث کاهش توان نهاد اجرایی شد. بخش عمومی و سایر بخش‌های دولت سرمایهٔ سیاسی کمی در اختیار رئیس‌جمهور قرار می‌دادند، همانطوری که در زمان عزل رئیس‌جمهور [[لوسیو گوتیِرس]] در آوریل ۲۰۰۵ در کنگرهٔ اکوادور اتفاق افتاد. [[الفردو پالاسیو]] معاون رئیس‌جمهور جای او آمد و تا زمان [[انتخابات عمومی اکوادور ۲۰۰۶]] در ۲۰۰۶ روی کار ماند، که در ابتدا برنده‌ای نداشت، تا زمانی که در [[۲۶ نوامبر]] در [[انتخابات نهایی]] [[رافائل کورئا]] بر [[آلوارو نوبا]] پیروز شد.<ref>[http://www.tse.gov.ec/Resultados2006_2v/ With less than 4% of the poll to be counted (364,000 votes)، Correa's lead is more than 850,000], ''Bloomberg''</ref>
 
کابینه: رئیس‌جمهور [[کابینه]] را تعیین می‌کند و تمامی [[وزیر|وزرا]] و حیطهٔ کاری آنها توسط وی تعیین می‌گردند. در حال حاضر ۱۵ وزیر (''Ministerios'') و ۷ دبیر (''Secretarías'') وجود دارند.
 
انتخابات: رئیس جمهور و معاون رئیس جمهور با یک رای برای یک دورهٔ چهار ساله طی یک انتخابات اجباری انتخاب می‌شوند و آنها نمی‌توانند در دو دورهٔ متوالی سر کار بیایند. انتخابات عمومی پیشین در اکوادور در بیستم اکتبر ۲۰۰۲ برگزار شد که رای گیریرای‌گیری نهایی آن در ۲۴ نوامبر ۲۰۰۲ برگزار شد و طی آن [[لوسیو گوتیِرس]] به عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شد. در اکتبر و نوامبر ۲۰۰۶ نیر انتخابات در اکوادور برگزار شد که طی آن [[رافائل کورئا]] به عنوان رئیس‌جمهور و [[لنین مورنو]] به عنوان معاون رئیس‌جمهور انتخاب شد.
 
=== شاخهٔ قانونگذاری ===
[[پرونده:Ecuador SanAntoniodePichincha MitaddelMundo equatorline.JPG|بندانگشتی|250px| لا میتاد دل موندو؛ محل تلاقی نیمکره شمال و جنوبی زمین]]
 
اکوادور عمدتاً تاکیدتأکید بسیاری بر رویکردهای چندجانبه در مورد مسائل بین‌المللی داشته‌است. اکوادور عضو [[سازمان ملل]] و اغلب آژانس‌های تخصصی آن است و همچنین عضو بسیاری از گروه‌های منطقه‌ای است که از آن جمله [[گروه ریو]]، [[سیستم اقتصادی آمریکای لاتین]]، [[سازمان انرژی آمریکای لاتین]]، [[انجمن اتحاد آمریکای لاتین]] و [[معاهده آند]] می‌باشد.
 
اکوادور ارتباطی نزدیک با آمریکا دارد. در سال ۲۰۰۶، فسخ یک قرارداد توسط شرکت [[اکسیدنتال]]، یک شرکت نفتی آمریکای شمالی، باعث ایجاد تنش در [[روابط آمریکا و اکوادور]] شد. دولت اکوادور اعلام کرد که قرارداد با این شرکت فاقد اعتبار است که این شرایط باعث کندی روند مذاکرات قراردادهای تجارت آزاد بین دو کشور شد. مدت زمان معاهدهٔ Atpdea بزودی به پایان می‌رسد و این بدین معنا است که روابط تجاری اکوادور با آمریکا کاهش خواهد یافت و بنابراین اکوادور مجبور خواهد شد که به دنبال بازارهای بین‌المللی دیگری باشد.
# و آخرین ناحیهٔ ''Región Insular'' است که شامل [[جزایر گالاپاگس]] و حدود ۱۰۰۰ کیلومتر (۶۲۰ [[مایل|mi]]) از غرب اقیانوس آرام است.
 
[[کیتو]] پایتخت اکوادور است و در استان [[پیچینچا]] در ناحیهٔ سیِرا واقع است. [[گوای اکیل]] بزرگ‌ترین شهر اکوادور است که در استان [[گوایاس]] در کُستا واقع است. در مورد شهر [[کوتوپکسی]] که در جنوب [[کیتو]] در استان مجاور هم‌نام قرار دارد به اشتباه گفته شده که فعالترین و بلندترین آتشفشان جهان در آنجا قرار دارد، اما در حقیقت چندین قله در شمال شیلی و جنوب پرو بلندتر و فعال‌تر از آن هستند. در عین حال [[آتشفشان چیمبوراسو]] با ارتفاعی بین ۶٬۲۶۷<ref name="سامیت لیست">{{یادکرد وب
{{یادکرد وب
| نشانی = http://www.peaklist.org/WWlists/WorldTop50.html
| عنوان = World Top 50 Prominence
| تاریخ بازدید = ۲۸ آوریل ۲۰۱۲
| ناشر = peaklist.org}}</ref> تا ۶٬۳۱۰ متر، بلندترین قلهٔ اکوادور است.<ref name="Britannica">{{یادکرد وب
{{یادکرد وب
| نشانی = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/111580/Chimborazo
| عنوان = Chimborazo
== اقتصاد ==
[[پرونده:Quitopanoramica.jpg|بندانگشتی||250px|افق مرکز شهر [[کیتو]].]]
اکوادور دارای منابع [[نفتی]] غنی و زمین‌های کشاورزی پرمحصول است. از آنجا که اکوادور کالاهای اصلی مانند نفت، [[موز]] و [[میگو]] صادر می‌کند، نوسانات در بازارهای جهانی می‌تواند تأثیر بسیاری بر اوضاع داخلی این کشور داشته باشد. صنعت اکوادور عمدتاً در راستای ارائهٔ خدمات در بازارهای داخلی است. وخیم شدن شرایط اقتصادی اکوادور در سال‌های ۹۸-۱۹۹۷۹۸–۱۹۹۷ باعث شد که این کشور دچار بحران‌های مالی و اقتصادی شدیدی در سال ۱۹۹۹ بشود. برخی عوامل خارجی مانند پدیدهٔ جوی [[ال‌نینیو]] در سال ۱۹۹۷، کاهش شدید قیمت نفت در بازارهای جهانی در ۹۸- ۱۹۹۷۹۸–۱۹۹۷ و بی‌ثباتی بازار بین‌المللی در همان دوران این بحران‌ها را قابل پیش‌بینی کرده بود. این عوامل سیاست اقتصادی دولت اکوادور را که تلفیقی از کسری‌های مالی بزرگ و سیاست‌های مالی انبساطی بود بیشتر برجسته ساخت و باعث کاهش ۳/۷ درصدی تولیدات خالص داخلی سالانه، تورم ۲/۵۲٪ و کاهش ۶۵درصدی ارزش پول ملی کشور در سال ۱۹۹۹ شد که این عوامل منجر به ناتوانی بیشتر اکوادور در پرداخت بدهی‌های خارجی در آن سال شد.
 
در [[۹ ژانویه]]، [[۲۰۰۰]]، دولت رئیس‌جمهور [[جمیل مهواد]] اعلام کرد که برای مقابله با این بحران‌ها ازین پس [[دلار آمریکا]] به عنوان پول رایج کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد. استفاده از دلار آمریکا به عنوان پول رایج کشور به جای تثبیت پول ملی به آن بدین معنا است که فواید [[ضرب پول]] به اقتصاد آمریکا تعلق می‌گیرد، چه آنرا جبران کند و یا نکند. اعتراضات در پی این قضیه باعث عزل رئیس‌جمهور شد و معاون وی [[نوبوئا]] به جای وی سر کار آمد.
 
دولت [[نوبوئا]] نیز استفاده از دلار را به عنوان هستهٔ اصلی راهکار خود برای بهبود اوضاع اقتصادی برگزید. دولت در این زمینه وارد مذاکره با [[صندوق بین‌المللی پول]] (IMF) شد و نتیجهٔ مذاکرات ترتیب یک دورهٔ ۱۲ ماهه برای آماده‌سازی شرایط توسط IMFبود. سایر راه‌کارهای اقتصادی دولت اکوادور شامل تلاش برای کاهش کسری مالی دولت، اجرای اصلاحات ساختاری برای تقویت سیستم بانکی و بدست آوردن دوبارهٔ کنترل بر بازارهای خصوصی سرمایه بود. با گرانی نفت در بازارهای جهانی اقتصاد اکوادور اندکی بهبود یافت و در سال ۲۰۰۰ تولیدات خالص داخلی به سقف ۹/۱٪ رسید. با این وجود، ۷۰٪ مردم اکوادور زیر [[خط فقر]] بسر می‌برند که بیش از دو برابر آمار ۵ سال پیش از آن است. تورم در سال ۲۰۰۰ معادل ۱/۹۶٪ بود، اما نرخ تورم رو به کاهش است. [[تورم]] ماهانه در اکوادور در فوریهٔ ۲۰۰۱ برابر با ۹/۲٪ بود. امروزه صنعت توریسم و جهانگردی یکی از اصلی تریناصلی‌ترین درآمدهای اکوادور است و از امنیت، جاذبه هایجاذبه‌های طبیعی و مقرون به صرفه بودن این کشور میتوانمی‌توان به عنوان عوامل رونق جهانگردی نام برد.
 
== جمعیت‌شناسی ==
 
== ورزش ==
متداول‌ترین ورزش در اکوادور و اغلب کشورهای آمریکای جنوبی [[فوتبال]] است. از جمله تیم‌های حرفه‌ای مشهور اکوادور «بارسلونا اس. سی» و «سی. اس. اِمِلک» از شهر [[گوایاکیول]]، ''Liga Deportiva Universitaria de Quito'' و ''El Nacional'' (تیم نیروهای مسلح اکوادور) از شهر کیتو و تیم «المدو» از شهر ریوبامبا و ''Deportivo Cuenca'' از شهر کوئنکا است. مسابقه‌های [[تیم ملی فوتبال اکوادور|اکوادور]] پربیننده‌ترین وقایع ورزشی در اکوادور است. اکوادور در [[جام جهانی ۲۰۰۲|۲۰۰۲]] و [[جام جهانی ۲۰۰۶|۲۰۰۶]] به دورهای نهایی راه پیدا کرد. اکوادور در جام جهانی ۲۰۰۶ با شکست دادن لهستان و کاستارایسا در گروه A پس از آلمان جای گرفت و برای اولین بار به دور دوم راه پیدا کرد که در این دور یک بر صفر در مقابل انگلیس متوقف شد. [[فوتسال]] نیز خصوصاً به صورت جمعی در اکوادور متداول است.
 
طبقه متوسط و اشراف تحصیلکردگان اکوادور همچنین علاقهٔ بسیاری به ورزش [[تنیس]] دارند و بسیاری از این میان به دستاوردهای بین‌المللی قابل‌توجهی دست یافته‌اند که از آن جمله [[فرانسیسکو سگورا]]، [[آندرس گومس]] و در دههٔ ۱۹۹۹۰ [[نیکولاس لاپنتی]] می‌باشد. [[بسکتبال]] نیز در اکوادور متداول است و «اکواوالی» که ورزش سه نفری مشابه والیبال است از جمله ورزش‌های مخصوص اکوادور است. [[گاوبازی]] تنها در سطحی حرفه‌ای در کیتو در طی فستیوال‌های سالیانه که یادآور ساخت این شهراست برگزار می‌شود، اما صورت خطرناک این ورزش ''rodeos montubios'' طی جشن‌های محلی در بسیاری از مناطق روستایی همچنان برگزار می‌شود.
«The Dancer Upstairs» در سال ۲۰۰۳ نیز در اکوادور تهیه شده، کارگردان فیلم جان مالکویچ و بازیگر اصلی آن خاویر باردم است.
 
فیلم ''Beyond the Gates of Splendor'' سال ۲۰۰۲ به کارگردانی جیم هانون فیلمی مستند دربارهدربارهٔ پنج مبلغ مذهبی است که در دههٔ ۱۹۵۰ به دست هندی‌های [[هئارانی]] کشته شدند. این فیلم در واقع اولین فیلم هانون بر اساس یک داستان واقعی است. وی این داستان را در فیلم ''The End of the Spear'' ساخته شده در هالیوود در سال ۲۰۰۶ مورد استفاده قرار داد، و هدف از این کار جلب گروه‌های مسیحی بود. قسمت بیشتر این فیلم در پاناما فیلم‌برداری شده‌است.
 
فیلم ''[[Proof of Life]]'' (۲۰۰۰) با بازی [[مگ رایان]] و [[راسل کرو]] نیز در اکوادور فیلمبرداری شده‌است. با این حال داستان این فیلم در واقع مربوط به کشوری افسانه‌ای در آمریکای جنوبی به نام «تکالا» می‌باشد. نهضت چریکی که در این فیلم به تصویر کشیده شده‌است در واقع یادآور [[جاده درخشان]] [[پرو]] یا [[نیروهای مسلح انقلابی کلمبیا]] (FARC) می‌باشد.
فیلم ''[[Vibes]]'' در دههٔ ۱۹۸۰ با بازی [[سیندی لپر]] و [[چف گلدبلام]] نیز در اکوادور فیلم‌برداری شده‌است. شهرهای آندان محل فیلم‌برداری این فیلم بودند.
 
علاوه بر فیلم، دررمان داستانی‌علمی راد گلن [http://www.thekingofamerica.co.uk/ سلطان آمریکا] نیز به مکان‌های در اکوادور اشاره شده‌است.
 
== حمل و نقل ==
{{ویکی‌انبار-رده|Ecuador}}
* [http://ecuadorportal.ir/ پورتال اکوادور] - فارسی
* [http://www.presidencia.gov.ec/ ریاست جمهوری اکوادور]
* [http://iranecuador.com/ مهاجرت و اقامت در اکوادور] - فارسی
* [http://iranecuador.org/ انجمن دوستی ایران و اکوادور] - فارسی
* [http://www.ecuador.us/ راهنمای سفر به اکوادور]
* [http://iranian.ec/ ایرانیان مقیم اکوادور] - فارسی
* [http://www.ecuadors.org/provinces.htm استانهای اکوادور]