تفاوت میان نسخه‌های «اوضاع اداری سلجوقیان»

بدون خلاصه ویرایش
 
== دیوان وزارت ==
وزارت منصبی مهم و اساسی و تقریباً هم پایه با نخست وزیر امروزی بود.<ref>انوری، حسن. اصطلاحات دیوانی در دوره غزنوی و سلجوقی، کتابخانه طهوری، تهران ۱۳۵۵، صفحه ۴۸</ref>اکثر وزرای عصر سلجوقی در دستگاه سامانی یا غزنوی مشغول به فعالیت بودند که با سقوط این سلسله‌ها به سلاجقه پیوستند. وزیر در رأس همه دیوانها قرار داشت و تمامی دیوانها و رییسانشان زیر نظر او به فعالیت می‌پرداختند و به همین دلیل به دیوان وزارت، '''دیوان اعلاء''' نیز می‌گفتند. وزیر بعد از سلطان عالیترین مقام رسمی کشور بود.
وزیر در رأس همه دیوانها قرار داشت و تمامی دیوانها و رییسانشان زیر نظر او به فعالیت می‌پرداختند و به همین دلیل به دیوان وزارت '''دیوان اعلاء''' نیز می‌گفتند. وزیر بعد از سلطان عالیترین مقام کشور بود.
 
== دیوان استیفا ==
انواع اقطاع بر این قرار بود: ۱. '''اقطاع دیوانی''': زمین‌هایی که به امرا واگذار می‌شد ۲.'''اقطاع لشکری''':اقطاعاتی که به سپاهیان واگذار می‌شد. ۳.'''اقطاع شخصی''':اقطاعاتی که به صورت ارثی از پدر به پسر می‌رسید و اجاره‌ای بابت آن گرفته نمی‌شد.<ref>نوذری، عزت‌الله. تاریخ اجتماعی ایران ، انتشارات خجسته، تهران ۱۳۹۰، صفحه ۱۸۶ و ۱۸۷</ref>
 
اقطاع در دوران سلاجقه توسعه وسیعی یافت و اوج تلاش‌ها برای پیشرفت نظام اقطاع داری در دوران [[خواجه نظام الملک]] وزیر جلال الدین [[ملکشاه]] سلجوقی صورت گرفت. از دید خواجه نظام الملک :‌ « مقطعان که اقطاع دارند باید بدانند که ایشان را بر رعایا جز آن نیست که مال حق که بدیشان حوالت کرده اند از ایشان بستانند بر وجهی نیکو و چون آن بستدند آن رعایا بتن و مال و زن و فرزند و ضیاع و اسباب از ایشان ایمن باشند و مقطعان را برایشان سبیلی نبود.»<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=سیاست نامه یا سیرالملوک|نام خانوادگی=خواجه نظام الملک توسی|نام=|ناشر=علمی و فرهنگی|سال=۱۳۸۷|شابک=|مکان=تهران|صفحات=۴۳}}</ref>
 
== دیوان طغرا، انشا و رسایل ==
* تداوم و تحول در تاریخ میانه ایران، آ.ن. لمبتن، ترجمه یعقوب آزند، نشر نی، تهران ۱۳۷۲
* تاریخ اجتماعی ایران، عزت‌الله نوذری ، انتشارات خجسته، تهران ۱۳۹۰
* سیاست نامه یا سیرالملوک،‌خواجه نظام الملک توسی،‌ به اهتمام هیوبرت دارک،‌ علمی و فرهنگی، تهران ۱۳۸۷
 
{{سلجوقیان}}
۳۳

ویرایش