تفاوت میان نسخه‌های «آپوپتوز»

ابرابزار
جز (موثر --> مؤثر)
(ابرابزار)
Name = خزان یاخته‌ای|
Latin = |
GraySubject = |
GrayPage = |
Image = Hypertrophic Zone of Epiphyseal Plate.jpg|
[[پرونده:Apoptosis.png|thumb]]
 
'''خزان یاخته‌ای''' یا'''آپوپتوز''' {{انگلیسی|Apoptosis}} فرایند مرگ برنامه ریزی‌شده‌یبرنامه‌ریزی‌شدهٔ [[یاخته]] است که در [[جانداران چندیاخته‌ای]] به وقوع می‌پیوندد.
 
سازوکار مرگ برنامه‌ریزی‌شدۀبرنامه‌ریزی‌شدهٔ یاخته‌های دوهسته‌ای که در پی سازوکارهای درون‌یاخته‌ای و به‌ویژه قطعه‌قطعه شدن ژنگان رخ می‌دهد را خزان یاخته‌ای یا مرگ برنامه‌ریزی‌شدۀبرنامه‌ریزی‌شدهٔ یاخته (programmed cell death) می‌گویند.
 
خزان یاخته‌ای روندی فیزیولوژیک و زیستی برای نمو فعّال و طبیعی و همچنین حفظ [[هموستازی]] می‌باشد. در مواردی که زنده ماندن یک [[یاخته]]، موجودیّت موجود زنده را به خطر بیندازد، یاخته با مرگ برنامه ریزیبرنامه‌ریزی شده، خودکشی می‌کند. زمانی که سلول تحت تأثیر عوامل مختلف محیطی و یا حتی درونی همانند پرتوهای یونیزه کننده، داروهای سیتوتوکسیک (در درمان سرطان‌ها) [[هایپرترمیا]]، [[هورمون|هورمون‌های]]‌های گلوکو کوررتیکوئیدی و .. قرار می‌گیرد درونمایهٔ آن از جمله دی‌ان‌ای، دستخوش تغییراتی می‌شوند که در صورت ادامهٔ حیات آن منجر به ناهنجاری‌هایی شدیدی از جمله [[سرطان|سرطانی]] شدن سلول می‌شوند. عوامل دیگری نظیر برخی [[باکتری|باکتری‌های]]‌های بیماریزای داخل سلولی مانند [[سالمونلا]]، [[شیگلا]]، [[لیستریا]]، [[لژیونلا]] و … نیز در هنگام عفونت‌زایی خود با تغییر، در برخی مسیرهای متابولیکی و زیست‌شیمیایی داخل سلولی می‌توانند، در هدایت سلول به سمت این نوع خاص از مرگ مؤثر باشند.
 
مرگ برنامه ریزیبرنامه‌ریزی شدهٔ سلولی، از طریق مسیرهای مختلفی، برانگیخته می‌شود، برخی از این مسیرها در اثر اتّصال لیگاندهایی به گیرنده‌های سطح سلول، و برخی دیگر از این مسیرها در اثر فقدان برخی [[فاکتور رشد|فاکتورهای رشد]]، راه اندازی می‌شوند. آسیب‌های شدید به مادّهٔ ژنتیکی سلول نیز، می‌تواند مسیرهای مختلفی، که منجر به اپوپتوز می‌شوند، را راه اندازی کند.
 
== دگرگونی‌های سلولی در هنگام خزان یاخته‌ای ==
در هنگام خزان یاخته‌ای حجم سلول کاهش یافته و در سلول [[ویزیکول|ویزیکول‌های]]‌های متعددی ایجاد می‌شوند. سپس [[کروماتین]] متراکم شده و قطعه قطعه، می‌شوند. در مراحل بعد، غشا [[هسته]] از بین می‌رود و در آخر، سلول بصورت وزیکول‌های کوچکی، به چندین قسمت تقسیم می‌شود. در طول اپوپتوز، [[اندامک|اندامک‌های]]‌های داخلی سلول، مانند، [[میتوکندری|میتوکندری‌ها]]‌ها و [[لیزوزوم|لیزوزوم‌ها]]‌ها سالم می‌مانند. وزیکول‌هایی که از قطعه قطعه شدن سلول پدید می‌آیند، بوسیله [[فاگوسیت|فاگوسیت‌ها]]،‌ها، بلعیده می‌شوند و هضم می‌شوند.
 
== منابع ==
* Kinzler KW, Vogelstein B (2002)Genetic Basis of Human Cancer.McGraw-Hill
* Kurzrock R, Talpaz M (1999) Molecular Biology in Cancer Medicine.Pearson education, Harlow
* Lakshmi MS, Sherbet GV (1997)Genetics of Cancer: Genes Associated With Cancer Invasion, Metastasis and Cell Proliferation. Academic Press , London .
* McDonald F, Ford CHG (1997)Molecular Biology of Cancer.Springer-Verlag New York, Incorporated
{{پایان چپ‌چین}}