باز کردن منو اصلی

تغییرات

اصلی بخش
 
== تاریخچه ==
[[فنیقیان]] نخستین جامعهٔ دارای خط سامی بودند که توانستند حکومت تشکیل دهند. [[الفبای فنیقی]] کهن‌ترین الفبای [[همخوان]] تأییدشده یا [[ابجد]] است.<ref>{{cite book|last=Fischer|first=Steven Roger|title=A history of writing|publisher=Reaktion Books|year=2004|page=90}}</ref> مرسوم است که این خط تا میانهٔ سدهٔ یازدهم پیش از میلاد که نخستین بار روی پیکان‌های برنزی مشاهده شد، با نام پیش‌کنعانی خوانده شود.<ref>Markoe, Glenn E., ''Phoenicians''. University of California Press. ISBN 0-520-22613-5 (2000) (hardback) p. 111.</ref> این باور وجود دارد که الفبای آوایی فنیقی دست‌کم تاحدودی جد تقریباً همهٔ الفباهای کنونی است.
[[پرونده:Idioma_fenicio.png|بندانگشتی|350x350پیکسل|توزیع زبان فنیقی به رنگ زرد نمایش یافته است.]]
[[فنیقیان]] نخستین جامعهٔ دارای خط سامی بودند که توانستند حکومت تشکیل دهند. [[الفبای فنیقی]] کهن‌ترین الفبای [[همخوان]] تأییدشده یا [[ابجد]] است.<ref>{{cite book|last=Fischer|first=Steven Roger|title=A history of writing|publisher=Reaktion Books|year=2004|page=90}}</ref> مرسوم است که این خط تا میانهٔ سدهٔ یازدهم پیش از میلاد که نخستین بار روی پیکان‌های برنزی مشاهده شد، با نام پیش‌کنعانینیاکنعانی خوانده شود.<ref>Markoe, Glenn E., ''Phoenicians''. University of California Press. ISBN 0-520-22613-5 (2000) (hardback) p. 111.</ref> این باور وجود دارد که الفبای آوایی فنیقی دست‌کم تاحدودی جد تقریباً همهٔ الفباهای کنونی است.
[[پرونده:Rutas_comerciales_fenicias-es.svg|بندانگشتی|350x350پیکسل|مهم‌ترین مسیرهای تجاری و شهرهای فنیقیان در [[حوضهٔ مدیترانه]]]]
از نگاه زبان‌شناسی سنتی، فنیقی گونه‌ای از زبان‌های کنعانی بود.<ref name="Glenn Markoe p108"/><ref name="Zellig Sabbettai Harris p6"/> هرچند به دلیل اختلافات زبانی ناچیز و عدم وجود اطلاعات کافی در زمان کنونی، مشخص نیست که فنیقی یک گویش مجزا و یکپارچه است و یا صرفاً بخشی از یک محیط زبانی بزرگتر است. فنیقیان کاربرد این خط را با تجارت دریایی خود تا شمال آفریقا و اروپا گسترش دادند. در اروپا خط فنیقی توسط [[یونان باستان|یونانیان]] اقتباس شد. اتروسک‌ها نیز نسخهٔ دیگری از آن را برای استفادهٔ خود اقتباس کردند که توسط [[روم باستان|رومیان]] تغییر یافت و به الفبای لاتین تبدیل شد.<ref>Edward Clodd, ''Story of the Alphabet'' (Kessinger) 2003:192ff</ref>
 
== خط ==
{{اصلی|الفبای فنیقی}}
زبان فنیقی با خط فنیقی نوشته می‌شد. این خط همخوان از الفبای پیش‌کنعانینیاکنعانی نشئت گرفته بود که پایهٔ [[الفبای یونانی]] و الفبای لاتین نیز شد. شکل کارتاژی آن به تدریج حرف‌هایی متفاوت و شکسته‌تر را توسعه داد. هم‌چنین در سدهٔ سوم پیش از میلاد، تمایل خود به نمایش مصوت‌ها به‌ویژه مصوت‌های پایانی را با یک [[ا|الف]] یا گاهی [[عین]] نشان داد. افزون بر این، در دوران [[دومین جنگ کارتاژ]]، شکلی شکسته‌تر توسعه یافت و گونه‌ای که نوکارتاژی نامیده می‌شود را رواج داد. این گونه در کنار شکل سنتی‌تر موجود بود و مدتی پس از [[جنگ سوم کارتاژ]]، به خط غالب تبدیل شد.<ref name=benz>Benz, Franz L. 1982. Personal Names in the Phoenician and Punic Inscriptions. P.12-14</ref> نوکارتاژی در مقایسه با روش پیشین، تمایل بیشتری به تعیین مصوت‌ها با حروف صامت داشت و به صورت ساختار یافته، استفاده از حروف متفاوت برای مصوت‌های متفاوت را آغاز کرد. در نهایت، شماری از کتیبه‌های متأخر به دست آمده در [[قسطنطنیه، الجزایر|قسطنطنیهٔ الجزایر]] که به سدهٔ نخست پیش از میلاد باز می‌گردند، از الفبای یونانی برای نگارش کارتاژی استفاده کرده‌اند و بسیاری از کتیبه‌های کشف شده در تریپولیتانیا در سده‌های سوم و چهارم [[گاه‌شماری دوران مشترک|دوران مشترک]] از الفبای لاتین بهره برده‌اند.<ref>Jongeling, K. and Robert Kerr. Late Punic epigraphy. P.2.</ref>
 
در نگارش فنیقی برخلاف سایر الفباهای سامی از جمله آرامی، عبری و عربی، مصوت‌های بلند نیز عموماً نوشته نمی‌شدند. در نهایت، نویسندگان کارتاژی روشی را برای نمایش مصوت‌ها با استفاده از حروف مصوت اجرا کردند. نخست در سدهٔ سوم پیش از میلاد، به‌کارگیری [[ا|الف]] [[پرونده:phoenician aleph.svg|10px]] پایانی برای نمایش هر مصوت انتهایی و گاهی به‌کارگیری ''ی'' [[پرونده:Phoenician_yodh.svg|10px]] برای نمایش کسرهٔ بلند عملی شد.