باز کردن منو اصلی

تغییرات

ویرایش روان تر و شیواتر همراه با ویرایش های جزیی
[[پرونده:NIEdot377.jpg|بندانگشتی|سرخ‌پوستان آمریکایی]]
[[پرونده:1990census americanindian-fr.jpg|بندانگشتی|چپ|نقشه درصد پراکندگی سرخ‌پوستان در سال ۱۹۹۹ آمریکا]]
'''سرخپوستان بومی ایالات متحده آمریکا''' {{به انگلیسی|Native Americans}} به بومیان قدیمی کشور آمریکا اطلاق می‌شود که امروزه بصورت اقلّیتی در میان جمعیت مهاجر بعدی بسر می‌برند. این اقوام به گروه‌های بومی آمریکای شمالی تعلق دارند و به زبان‌های گوناگونی گویش می‌کنند. برخی هنوز به سنّت‌های قدیمی قومی خود پایبند مانده‌اندمانده‌ و برخی زیر فشار همسان‌سازی، با فرهنگ مدرن آمریکایی خو گرفته‌اند.
 
جمعیت کل تمام قبایل مختلف امروزه تا حدود ۲٫۵ میلیون نفر تخمین زده می‌شود.<ref>[http://www.census.gov/prod/cen2000/dp1/2kh00.pdf 2000 Decennial Profiles<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref>
 
== تاریخ ==
[[پرونده:Photograph of General William T. Sherman and Commissioners in Council with Indian Chiefs at Fort Laramie, Wyoming, ca. 1 - NARA - 531079.tif|بندانگشتی|چپ|رهبران قبایل سرخ‌پوستان در حال انعقاد «پیمان [[صلح]]» با ژنرال [[ویلیام شرمن]] در زمان [[جنگ داخلی آمریکا]] در [[وایومینگ]].]]
 
اقوام سرخپوست [[آمریکای شمالی]] از بازماندگان گروه‌هایی هستند که در حدود بیست هزارسالهزار سال پیش از میلاد از نواحی سرد شمال [[سیبری]] گذشته و به قاره جدید وارد شده بودند. برخلاف ساکنان مزوآمریکا و نواحی متمدن [[آمریکای مرکزی]] و جنوبی، سرخپوستان آمریکای شمالی چندان متمدن نبوده و حالتی نیمه بدوی داشتند. بیشتر اطلاعاتی که امروزه از گذشته سرخپوستان ساکن در [[ایالات متحده]] داریم از گزارش‌های اروپاییان بدست آمده‌است. برخورد میان اروپاییان تازه‌وارد و ساکنان قدیمی در کشورسرزمین آمریکا، بحران‌ها و تضادهایی بوجود آورد که تا مدت‌ها به صورت جنگ و کینه ادامه پیداکرد.
 
[[کریستوف کلمب]] پنداشته بود که [[بومی‌های آمریکای مرکزی|سرخ‌پوستان آمریکای مرکزی]]، [[هند|هندی]] هستند. از این رو امروزه در بیشتر زبانهای اروپایی بومیان [[قاره آمریکا]] را هندی {{به انگلیسی|Indian}} می‌خوانند.<ref>Marcel Trudel et Micheline D'Allaire, Deux siècles d'esclavage au Québec</ref> پس از ورود اروپاییان، [[سرخ‌پوستان]] آمریکایی با [[بیماری|بیماری‌های]] همه‌گیر{{مدرک}}، نابودی فرهنگ<ref>فردریش انگلس، ''منشا خانواده''، نشر جامی</ref> و از دست رفتن خاک روبرو شدند. برخی قبایل [[سرخ‌پوستان]] به مدت دو قرن در بردگی [[سفیدپوستان]] بودند،<ref>Paul Robert Magocsi, Aboriginal peoples</ref> و برخی دیگر در جنگ‌ها و پاکسازی‌های قومی همانند [[کشتار ووندد نی]] به نابودی کشانده شدند.
 
در سال ۱۸۳۰ [[اندرو جکسون]] دستوری صادر کرد که به نام قانون سرخ‌پوست‌زدایی {{به انگلیسی|Indian Removal Act}} مشهور گشت. بر اساس این دستور، سرخ‌پوستان از زمینهایزمین‌های خود واقع در شرق آمریکا به سمت زمینهایزمین‌های بایر واقع در غرب [[رود میسیسیپی]] مهاجرت داده می‌شدندشدند. مهاجرت بزرگ قوم [[چروکی]] در سال ۱۸۳۸ از [[جورجیا]] به سمت غرب، از همین قسمگونه مهاجرت‌های دولتی بود که به «رد اشک‌ها» {{به انگلیسی|Trail of tears}} شهرت پیدا کرد. در این سفر ۲۰۰۰ کیلومتری، ۴۰۰۰ سرخ‌پوست جان خود را از دست دادند. این سرخ‌پوستان به زمینهایزمین‌های مخصوصی در غرب آمریکا مهاجرت داده شدند که امروزه به زمینهایزمین‌های [[رزرویشن]] {{به انگلیسی|reservation}} یا ''اختصاصی'' معروفند. این زمینهازمین‌ها در سال ۱۸۳۴و۱۸۳۴ و به دستور [[کنگره آمریکا]] برای سرخ‌پوستان در نظر گرفته شدند. سرخپوستان در جنگ‌های داخلی آمریکا از مبارزان فعال بودند. پس از پایان این دوره از جنگ‌ها و آزادی سیاهپوستان در آمریکا، سیاست همسان‌سازی علیه سرخپوستانی که به امید پایان تنش وارد جنگ شده بودند آغاز شد.
 
در قرن نوزدهم [[جورج واشنگتن]] و [[هنری ناکس]] تصمیم به متمدن کردن بومیان آمریکا گرفتند و همین موجب بروز شدیدترین درگیری‌ها میان آنها شد. در پی این رویدادها، [[جنگ‌های سرخپوستان]] شدت گرفت. گرچه پیروزی معمولاً با نظامیان جمهوری آمریکا بود اما سرانجام در سال ۱۹۲۴ دولت آمریکا حق شهروندی سرخپوستان را پذیرفت و از آن زمان تا کنون آنان شهروند آمریکایی با حفظ حقوق قومی و مالکیت سرزمینی می‌باشندبه عنوان شهروند آمریکا محسوب می‌شوند.
 
== زندگی در جامعه امروزی آمریکا ==
امروزه ۲۲۵٬۰۰۰ کیلومتر مربّع از خاکسرزمین [[ایالات متحده آمریکا]] به صورت خودمختار در اختیار سرخ‌پوستان قرار دارد که. این زمین‌ها همان زمینهایزمین‌های جایگزین یا ''اختصاصی'' قرن نوزدهم هستند. این زمینهازمین‌ها تحت سرپرستی [[دفتر امور سرخ‌پوستان]] قرار دارد که خود زیر نظر [[وزارت کشور ایالات متحده آمریکا]] است. سرخپوستان آمریکا امروزه در بسیاری مناطقاز مناطق، استقلال فرهنگی و تاحدودی سیاسی دارند. تلاش‌هایی برای تحکیم ریشه‌های قومی خود دارند و زبان‌هایی که بدان‌ها صحبت می‌کنند تا حدودی محافظت شده قلمداد می‌شوند. برخی از آنها هنوز به شیوه زندگی سنتی و روستایی خود با آداب قبیله‌ای بسرادامه می‌برندمی‌دهند که بیشتر در نواحی جنوبی هم‌مرز [[مکزیک]] می‌باشندسکونت دارند. در سال ۲۰۰۳ جمعیت آنان در جامعه آمریکا ۲٬۷۸۶٬۶۵۲ برآورد شد که از این میزان ۴۱۳٬۳۸۲ نفر در کالیفرنیا، ۲۹۴٬۱۳۷ در آریزونا و ۲۷۹٬۵۵۹ تن در اوکلاهاما بسر می‌بردند. همچنین این گروه دارای نسبت بالایی از [[الکلیسم]] در درون خود هستنداست. آژانس‌های فعال بومیان آمریکا تلاش دارند تا با حفظ ریشه‌ها و هنجارهای سنتی، در راستای بهبود شرایط بهداشتی و فرهنگی این گروه گام بردارند.
 
== پراکندگی جغرافیایی و زبان‌ها ==