تفاوت میان نسخه‌های «جنگل‌های آمازون»

بدون خلاصه ویرایش
این منطقهٔ جنگلی که [[رودخانهٔ آمازون]] نیز از میان آن می‌گذرد بخش‌هایی از کشورهای برزیل (۶۰ درصد)، پرو (۱۳٪)، کلمبیا (۹٪)، ونزوئلا (۵٪)، بولیوی (۵٪)، گویان (۳٪)، سورینام (۲٪)، اکوادور (۱٫۵٪) و گویان فرانسه (۱٫۵٪) را در برمی‌گیرد. جنگل آمازون نامزد قرار گرفتن در فهرست [[عجایب هفتگانه جدید]] است.<ref>[http://www.new7wonders.com/nature/en/liveranking/ New 7 Wonders of the Word: Live Ranking]</ref>
 
بیشتر مساحت جنگل‌های آمازون در [[حوضه آبریز]] رود آمازون و ۱۱۰۰ شاخه آن واقع شده است. این حوضه آبریز بین ۲۰۰ تا ۵۰۰ میلیون سال پیش در دوران [[دیرینه‌زیستی]] شکل گرفته است. اهمیت جنگل آمازون در تنوع زیستی گونه‌های گیاهی و جانوری آن، و همچنین در نقش مهم این جنگل در جذب گاز دی اکسید[[دی‌اکسید کربن]] از هوا و تولید اکسیژن به جای آن است. جنگل آمازون حدو نیمی از [[اکسیژن]] جو زمین را تولید می‌کند. از جنگل‌های آمازون به عنوان بزرگترین میراث طبیعی جهان یاد می‌شود و برخی آنرا «ریه‌های کره زمین» می‌نامند. در نیم قرن گذشته بزرگترین جنگل بارانی دنیا، آمارون، تقریباً بیست درصد کوچکتر شده است. با [[جنگل‌زدایی|تخریب جنگل‌ها]]، در دراز مدت با برهم خوردن «ثبات کربن» در جو زمین، الگوهای بارندگی در سراسر جهان نیز تغییر کرده و کشاورزی با بحران روبرو خواهد شد.
 
بزرگترین شهر ناحیه آمازون واقع در شمال شرق برزیل، شهر [[مانائوس]] است. شهر مانائوس یکی از شهرهای میزبان جام جهانی فوتبال بوده است.
 
رود آمازون از کوه‌های آمریکای جنوبی سرچشمه می‌گیرد و با گذر از یک مسیر بسیار پر پیچ و خم وعبور از کشورهای متعدد به سمت شرق و [[اقیانوس اطلس]] می‌رود. از آن جا که دهانه این رود خیلی عریض است در برخی از نقاط آن قابل کشتیرانی است. آب گرم و نسبت راکد این رودخانه باعث شده است محلی مناسب برای زندگی برخی از حیوانات بسیار عجیب کره زمین باشد. برای نمونه [[دلفین صورتی]] که به زبان محلی بوتو نامیده می‌شود، یکی از نادرترین دلفین‌ها در سراسر دنیاست که در میان آب‌های رودخانه پهناور آمازون زندگی می‌کند. براساس گفته‌های دانشمندان رودخانه آمازون نزدیک یه یازده میلیون سال است که هم‌چنان جاری است.<ref>آمازون؛ مخوف، اما زیبا: در [http://isna.ir/news/95081610691/آمازون-مخوف-اما-زیبا خبرگزاری ایسنا]. بازدید: دسامبر ۲۰۱۶</ref>
 
==بومیان==
| doi=10.1126/science.272.5260.373 |bibcode = 1996Sci...272..373R}}</ref>
 
جنگل‌های آمازون مأمن نزدیک به ۷۰ قبیله بومی است. در اعماق این جنگل‌ها هنوز قبایلی از بومیان زندگی می‌کنند که تاکنون با دنیای امروز و مردمان شهرنشین تماسی نداشته‌اند. هر از گاه خبری از کشف یکی از قبیله‌های ناشناخته آمازون در رسانه‌های دنیا شنیده می‌شود. البته نزدیک به بیست میلیون نفر هم در قلب قبیله‌های مختلف در اطراف زندگی می‌کنند که به بشر امروزی نزدیک‌تر هستند. دولت برزیل برای حفظ فرهنگ و اصالت این بومیان که هر یک احتمالاً زبان و آیین‌های منحصر به فردی دارند، بخش‌های بزرگی از جنگل‌های آمازون را تحت حفاظت قرار داده است.<ref>بی‌بی‌سی فارسی: [http://www.bbc.com/persian/science/2009/03/090319_si_brazil_indians تجمع اعتراضی در بزریل برای 'نجات جنگل‌های آمازون']. چهارشنبه ۰۹ فوریه ۲۰۱۱–۲۰ بهمن ۱۳۸۹.</ref>
نیمی از جمعیت قبایل جنگل آمازون طی سالیان متمادی بر اثر بیماری، گرسنگی و جنگ جان خود را از دست داده‌اند.<ref>آمازون؛ مخوف، اما زیبا: در [http://isna.ir/news/95081610691/آمازون-مخوف-اما-زیبا خبرگزاری ایسنا]. بازدید: دسامبر ۲۰۱۶</ref>
 
هر سال در ماه‌های ژوئن و اوت، قبایل مستقر در جنگل آمازون و شهرهای اطراف جشنی به نام [[کوارپ]] برگزار می‌کنند. در این جشن که در واقع برای بزرگداشت رفتگانشان برپا می‌شود، هر قبیله رقص، غذاهای بومی و آیین‌های خود را به نمایش می‌گذارد. ورود غریبه‌ها به این جشن برای تماشا تنها با اجازه روسای قبایل امکان‌پذیر است. تحقیقات نشان می‌دهند که در حال حاضر نزدیک به ۵۰ [[قبیله]] در آمازون زندگی می‌کند که هنوز هم کاملاً با دنیای بیرون بیگانه هستند و هیچ ارتباطی با خارج ندارند.<ref>همان منبع.</ref>
 
در یکی از آخرین تلاش‌ها، قضات دیوان عالی برزیل به حفظ یک منطقه اختصاصی سرخپوستان در ایالت شمالی رورایما به عنوان یک سرزمین واحد و یکپارچه رای دادند. این منطقه اختصاصی به نام «راپوسا سرا دو سول» به مساحت بیش از یک میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار در کنار مرز ونزوئلا محل زندگی حدود ۲۰ هزار سرخپوست منطقه آمازون است.<ref>بی‌بی‌سی فارسی: [http://www.bbc.com/persian/science/2009/03/090319_si_brazil_indians پیروزی حقوقی برای سرخپوستان آمازون].</ref>
 
نخستین اروپایی که موفق شد کل درازای [[آمازون (رود)|رودخانه آمازون]] را با قایق طی کند [[فرانسیسکو ده اوریانا]] بود که این کار را در سال ۱۵۴۲ انجام داد.<ref>{{cite book|last=Smith|first=A|title=Explorers of the Amazon|publisher=University of Chicago Press|location=Chicago|year=1994|isbn=0-226-76337-4}}</ref> در کرانه‌های این رود در آن زمان سکونتگاه‌هایی وجود داشته که ساکنان آن بعدا به خاطر دچار شدن به بیماری‌های اروپایی نظیر [[آبله]] از بین رفتند.
 
[[جنگل بارانی|جنگل‌های بارانی]] آمازون در تمام فصول سال دارای هوایی گرم با رطوبتی بسیار زیاد است. میانگین [[دما]] در مرکز آمازون، در حدود ۳۰ [[درجهٔ سانتیگراد]] (۸۶ درجه فارنهایت) غربی‌ترین بخش این منطقه، در حدود ۲۵ درجهٔ سانتیگراد (۷۶ درجه فارنهایت) است. تقریباَ هر روزه باران سنگینی در سرتاسر آمازون می‌بارد.
 
== تنوع زیستی ==
|format=PDF| accessdate=October 11, 2008
| pmid=16965697 | pmc=3291204| archiveurl= https://web.archive.org/web/20081029174845/http://origin.cdc.gov/ncidod/EID/vol12no08/pdfs/05-0929.pdf| archivedate= October 29, 2008 <!--DASHBot-->| deadurl= no | doi=10.3201/eid1708.050929|display-authors=etal}}</ref> [[مالاریا]]، [[تب زرد]] و [[تب دنگی]] نیز از بیماری‌هایی است که احتمال ابتلا به آن‌ها در جنگل‌های آمازون هست.
 
درخت‌هایی که در معرض خطر انقراض قرار دارند، گونه‌هایی مانند [[گردوی برزیلی]] و نخل هستند که زندگی ساکنان آمازون به میوه، دانه، [[پوشال]] و خواص دارویی آنان وابسته است. این درختان نقش مهمی در پایداری خاک و تعدیل آب و هوا ایفا می‌کنند.
 
{{پاک‌کن}}
 
</gallery>
 
== آب و هوا ==
[[جنگل بارانی|جنگل‌های بارانی]] آمازون در تمام فصول سال دارای هوایی گرم با رطوبتی بسیار زیاد است. میانگین [[دما]] در مرکز آمازون، در حدود ۳۰ [[درجهٔ سانتیگراد]] (۸۶ درجه فارنهایت) غربی‌ترین بخش این منطقه، در حدود ۲۵ درجهٔ سانتیگراد (۷۶ درجه فارنهایت) است. تقریباَ هر روزه باران سنگینی در سرتاسر آمازون می‌بارد.
 
[[پرونده:Ara_macao_-_two_at_Lowry_Park_Zoo.jpg|بندانگشتی|200px|چپ|]]
در سال ۱۳۹۴ خورشیدی (۲۰۱۵ میلادی) اعلام شد که برزیل و پرو با پیشنهاد چین برای احداث [[راه آهن]] در آمازون موافقت اولیه کرده‌اند. در صورت احداث، طول این راه آهن به بیش از ۵ هزار کیلومتر می‌رسد و [[ریو دو ژانیرو]]، دومین شهر بزرگ برزیل در حاشیه اقیانوس اطلس را به بندری در پرو در [[اقیانوس آرام]] متصل می‌کند. توسعه این خط آهن از هزینه صادرات مواد خام و فرآورده‌های کشاورزی به چین کم می‌کند اما مخالفان طرح می‌گویند ساخت و ساز برای ایجاد راه آهن ممکن است به جنگل‌های بکر آمازون لطمه بزند.<ref>بی‌بی‌سی فارسی: [http://www.bbc.com/persian/world/2015/05/150523_l57_china_amazon_rail برنامه چین برای ساخت راه‌آهن پنج هزار کیلومتری در جنگل‌های آمازون]. ۲۳ مهٔ ۲۰۱۵–۰۲ خرداد ۱۳۹۴</ref>
 
===برج دیدبان آمازون===
دکلی به ارتفاع ۳۲۵ متر که از برج ایفل نیز بلندتر است، در قلب جنگل آمازون و در میان درختان تنومند آن ساخته شده است. این دکل برای مشاهده تغییرات شیمیایی در راستای مطالعه تغییرات اقلیمی در سطح جهان احداث شده است. جنگل آمازون با تولید نیمی از اکسیژن جو زمین، تأثیری فوق‌العاده بر روی آن می‌گذارد.
این برج عمدتاً به دنبال [[گازهای گلخانه‌ای]] همچون دی اکسید کربن، مونوکسید دی نیتروژن و [[ازون]] است که جو را گرم می‌کنند. تمام داده‌های جمع‌آوری شده توسط این برج که قرار است به مدت ۳۰ سال به فعالیت بپردازد، در قالب الگوهایی به ثبت می‌رسد تا امکان پیش بینی تغییرات اقلیمی فراهم شود و بر روی تصمیمات دولت دربارهٔ محیط زیست تأثیر بگذارد. انتظار می‌رود که این برج در ابتدای سال ۲۰۱۷ به طور کامل آماده استفاده باشد. برج بلند دیدبان آمازون پروژه مشترک [[موسسه ملی برزیل در امور تحقیقات آمازونی]] و [[موسسه ماکس پلانک|موسسه آلمانی ماکس پلانک]] است.<ref>احمدی، مهران: [http://fa.euronews.com/2015/12/02/tracking-the-gases-in-the-amazon-rainforest برج دیدبان آمازون]. یورونیوز فارسی. بازدید: دسامبر ۲۰۱۶.
</ref>
 
 
Image:Fires and Deforestation on the Amazon Frontier, Rondonia, Brazil - September 30, 2007.jpg|<!--One consequence of forest clearing in the Amazon: thick smoke that hangs over the forest.-->
</gallery>
 
==پیوند به بیرون==
*[http://www.bbc.com/persian/sport/2014/06/140622_l42_wc14_closing_vt چرخی در شهر مانائوس]، شهری در قلب آمازون
 
== منابع ==
۱۴۳٬۴۷۸

ویرایش