تفاوت میان نسخه‌های «اوگتای خان»

جز
ابهام زدایی با استفاده از AWB
جز (ابهام زدایی با استفاده از AWB)
برچسب: ویرایش توسط ویرایشگر خودکار
}}
[[پرونده:Ogadai Khan.jpg|بندانگشتی|200px|چپ|اوگتای‌خان]]
«اوگتای – یا اوگرای» سومین پسر چنگیز خان بود وی پسر «یسونجین بیگی» بزرگترین و معروفترین زنان چنگیز خان و بانوی اول مغولستان بود. <ref name=":0">{{یادکرد کتاب|عنوان=امپراطوری مغول|نام خانوادگی=هال|نام=مری|ناشر=ققنوش|سال=1384|شابک=|مکان=تهران|صفحات=29|مترجم=نادر میرسعیدی}}</ref> چنگیز در هنگام مرگ اوگتای را جانشین خویش تعیین کرد. پس از مرگش شاهزادگان و نوه‌ها که از سوگواری فارغ شدند هریک به خرگاه‌های خود برگشتند. پس از گذشت دو سال در آغاز بهار همه شاهزادگان و نوه‌ها رو به اردوی بزرگ نهادند تا امور فرمانروایی را قرار دهند. از دشت قپچاق باتو و برکه و برکجار و سایر برادران یعنی پسران جوجی و از سوی شرق برادران چنگیز اوتچکین و بیلکوتای براه افتادند. الغنوین ([[تولی)]] قبلاً با برخی از سران مغول در اردوگاه چنگیز بودند. پس از آیین جشن و سرور درونمایه عهدنامه چنگیز را خواندند که اوگتای را بر سریر شاهی بنشانند. اوگتای ابتدا نپذیرفت و گفت که امر سلطنت سزاوار برادر بزرگ‌تر جغتای است و عموهایم نیز حضور دارند می‌توانند هریک این مسؤلیت بزرگ را به دوش بگیرند که از همه ما سزاوارترند.
 
[[پرونده:CoronationOfOgodei1229.jpg|بندانگشتی|راست|تاج‌گذاری اوگتای در ۱۲۲۹. از کتاب [[جامع‌التواریخ]] تألیف [[رشیدالدین همدانی]].]]
 
== زندگی ==
به نظر می رسد که مغولان و ترکان نوزادان را برای سالم ماندن از چشم حسود و آسیب ارواح خبیث، نام بد می گذاشتند. معنای نام اول اوکتای نیز احتمالاً ناقص، نامرزون و بی اندام بوده است. مادر وی یسونجین محبوب ترین زن چنگیز و بانوی اول مغولستان بود. اوگتای خواتین بسیار زیادی داشته است ولی تعداد خوایای او 60 نفر بوده است. در میان خواتین وی چهارنفر از شهرت برخوردار بودند: 1) بوراقچین، 2) توراکته، 3) موکا، 4) جاجین بناکتی . <ref name=":1">{{یادکرد کتاب|عنوان=مغولان و حکومت ایلخانی در ایران|نام خانوادگی=بیانی|نام=شیرین|ناشر=سمت|سال=1384|شابک=|مکان=تهران|صفحات=186}}</ref>
 
اوگتای هفت پسر داشته که توراکنه ما در پنج پسر بزرگتر بوده است.
7)   ملک<ref name=":0"/>
 
اوکتای قاآن پادشاهی عاقل و عادل و جوانمرد بود. وی بیشتر وقت خود را به شرابخواری و خوشگذرانی می گذراند و چنگیز خان همیشه وی را نصیحت می کرده است. چنگیز خان که از اوضاع و احوال فرزندان خود مطلع بود هرکدام را مسئول کاری کرد.<ref name=":0"/>  وی مسئله ی جانشینی اوکتای را در زمان حیات خود روشن کرد و این مسئله را با سایر فرزندان خود و بزرگان مغول در میان گذاشت و آن ها نیز از فرمان او تبعیت کردند. تولی، که بزرگتر از اوکتای بود با وجود اینکه اوکتای از جانب پدر رسماً به مقام قاآنی انتخاب شده بود به طور غیررسمی تا تعیین اوکتای از طرف قوریلتا با کمک سه نفر از مشاوران پدرش به مدت دو سال به طور غیررسمی فرمانروایی کرد.
 
سرانجام دو سال و نیم بعد از مرگ چنگیز یعنی در بهار سال 626 در کنار نهر کرولن در نتیجه ی قوریتیای که تشکیل شد اوکتای به طور رسمی به مقام قاآنی انتخاب شد. اوکتای در ابتدا با قبول این مقام مخالف بود به اصرار برادران و برادرزادگان خود این تکلیف را که وصیت پدر خویش بود را پذیرفت و به مقام قاآنی رسید.
ولی با کمک هایی که پس از امرا و حکام ترکستان و حکام مغولی خوارزم گرفت و نیز تعداد خشرهایی که در خراسان به دست آورد تعداد نفرات اردوی او به 900 هزار نفر رسید که از راه اسفراین بو وی خود را به صفحات غربی ایران رسانیدند و در آن موقع سلطان جلال الدین خوارزمشاه در (خوی) به سر می برد. پایان کار سلطان جلال الدین بعد از چندب رخورد با مغولان فرار به کوه های میاخارتین و قتل او به دست یکی از اکراد بود.
 
اگتای قاآن فردی زیرک و هشیار بود در صورت لزوم فردی دست و دلباز بود و در جای خود سختگیر و بی رحم دلی آنچه صفت مشخصه ی وی بود توجه وی به اسلام بود وی در تمام دوران سلطنت خویش روش سازش را برای به مسلمانان در بیشتر گرفت و برای آن ارجحیت خاصی نسبت به دیگر اقوام و   قائل بود. به همین دلیل اوگتای وی در جهت گسترش سیاست اسلام دوستی خود فرمان هایی در زمینه ی انجام فرائض دینی صادر کرد از جمله آزاد بودن مسلمانان در ساختن مساجد و مدارس و ابنیه ی خیر، نزدیک صدهزار دینار زر سرخ و دو هزار جامعه برای مشایخ و روحانیون دیگر فرستاد. در زمان اوگتای حکومت ایالات مسلمان همزمان در اختیار محمود یلواج باقی ماند. <ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=ایران از حمله ی مول تا پایان تیموریان|نام خانوادگی=ولایتی|نام=علی اکبر|ناشر=امیرکبیر|سال=1392|شابک=|مکان=تهران|صفحات=239}}</ref>
 
چنگیر هر کدام را به امری مخصوص اختیار کرده بود بزرگترین توشی در کار صیدو کار که نزدیک ایشان کاری شگرف و پسندیده است. و جغتای را که از وفروتر بود در تنفیذ یاسا و سیاست و التزام آن و مؤاخذت و عقاب بر ترک آن گزیده و اوگتای را بعقل ورای و تدبیر ملک اختیار کرده و تولی را بترتیب و ولیت جیوش جنود ترجیح نهاده.<ref name=":0"/>
زمانی که اقرار مورد هجوم مغول قرار گرفت لشکری از ارتش مغول تشکیل شده از هزار سوار تحت فرماندهی    با فرمان هایی برای از بین بردن هرگونه تهدید از طرف جنوب و عزیمت به طرف ماورالنهر، به طرف جنوب رهسپار شد. بر لشکر جوحی نیز دستور داده شد که به دنبال لشکر جبر رود و پس از آن جدا شود و به طرف پادگان های خوارزمگاه در فجند یورش برد.<ref name=":1"/>{{امپراتوری مغول}}
 
==منابع==
{{پانویس}}
{{افراد-خرد}}