باز کردن منو اصلی

تغییرات

جز
| office1 = وزیر خارجه ایران
| monarch1 = [[ناصرالدین‌شاه قاجار]]
| primeminister1=
| term_start1 = جمادی‌الاول ۱۳۰۳
| term_end1 = ۱۱ ذیقعده ۱۳۰۴
| predecessor1 = [[محمود قراگوزلو]]
| successor1 = [[عباس قوام‌الدوله]]
| office2 = وزیر عدلیه
| primeminister2=
| term_start2 = جمادی‌الثانی ۱۲۹۹
| term_end2 =
| predecessor2 = [[میرزا حسین‌خان سپهسالار]]
| successor2 =
| office3 = وزیر عدلیه و تجارت
| primeminister3=
| term_start3 = ۱۳۰۶
| term_end3 =
| predecessor3 =
| successor3 =
| office4 = وزیر بنائی
| primeminister4=
| term_start4 = ۱۲۹۷
| term_end4 =
| predecessor4 = محمودخان ناصرالملک
| successor4 =
| birth_date = ۱۲۴۷ قمری
| birth_place = [[قزوین]]،
| death_date = ۲۰ جمادی‌الثانی ۱۳۰۹ (۶۲ سال)
| death_place = ،
| nationality = {{پرچم|ایران|1925۱۹۲۵}}
| residence =
| alma_mater =
| party =
| otherparty =
| spouse = [[عزت الدوله]]
| children =
| occupation = سیاستمدار
| profession =
|cabinet =
| religion = [[اسلام]]
|signature =
|awards =
|website =
|footnotes =
}}
 
'''میرزا یحیی‌خان مشیرالدوله قزوینی'''، فرزند میرزا نبی‌خان امیر دیوان قزوینی، که دارای القابی چون آجودان مخصوص، معتمدالملک، وزیر مخصوص، و مشیرالدوله بود، از رجال برجسته و نامدار ایران در [[عصر قاجار]] بود.
 
وی که شوهر چهارم [[عزت‌الدوله]]، خواهر [[ناصرالدین شاه]] و بیوه [[امیرکبیر]] به شمار می‌آمد، به مسوولیت‌های مهمی همچون حکومت [[عراق عجم|عراق]] و [[کمره]]، [[لرستان]] و خوزستان، یزد، گیلان، مازندران، فارس و...و… رسید و مدتی هم وزیر امورخارجه و وزیر عدلیه بود.
 
مشیرالدوله برادر [[میرزاحسین خان سپهسالار]]، صدراعظم نامی ایران در عهد قاجاریه‌است.
 
== زندگینامهزندگی‌نامه ==
 
یحیی خان در سال ۱۲۴۷ قمری در [[قزوین]] متولد شد. پدرش [[میرزا نبی قزوینی|میرزا نبی خان امیر دیوان قزوینی]] از رجال نامی عصر [[قاجار]] بود. میرزا نبی خان در تربیت فرزندان خود تلاش بسیار داشت و در ابتدای سلطنت [[ناصرالدین شاه قاجار]] دو فرزند خود، میرزا حسین خان و یحیی خان را برای تحصیل به اروپا فرستاد. میرزا حسین خان به زودی بازگشت، اما '''یحیی خان''' در [[پاریس]] به یادگیری زبان [[فرانسه]] مشغول شد و تا سال ۱۲۷۲ هجری قمری در [[فرانسه]] ماند.
 
یحیی‌خان معتمدالملک در سال ۱۲۸۸ قمری به حکومت [[عراق]] و [[کمره]] منصوب شد و مدتی بعد حکومت [[لرستان]] و [[خوزستان]] نیز، ضمیمه حکومتش گردید. در سال ۱۲۸۹ قمری به سمت [[کشیکچی باشی]] گری شاه معین و در همین سال به حکومت [[گیلان]] انتصاب یافت. در سالهای بعد وی به حکومت [[یزد]] و سرانجام در سال ۱۲۹۱ قمری، [[والی]] [[استان فارس|فارس]] شد.
 
وی پس از مراجعت از ماموریتمأموریت فارس و تا سال ۱۲۹۴ قمری شغل مهمی نداشت تا در این سال به حکومت [[مازندران]] و سپس به جای برادرش که در معیت شاه به فرنگ رفته بود، به کفالت وزارت خارجه و سپهسالاری قشون منصوب شد.
 
در سال ۱۲۹۷ قمری و پس از محمودخان ناصرالملک، وزیر بنائی شد. وزارت بنائی که امور مربوط به بنائی دولتی را به انجام می‌رسانید، از جمله وزارتخانه‌های پرسودی بود که طرفدار بسیار داشت و ادارهٔ بنائی دیوان اعلا نامیده می‌شد و عنوان کامل وزیر آن، وزیر بنائی دیوانی کل ممالک محروسه بود.
در سال ۱۳۰۱ هجری قمری، ناصرالدین شاه، یحیی‌خان مشیرالدوله را به مناسبت انتساب نزدیکی که به خاندان سلطنتی داشت، برای تبریک جشن بلوغ ولیعهد روسیه، یعنی نیکلای دوم فرزند الکساندر سوم، با تشریفات تمام به دربار پطرزبورگ فرستاد. در همین سفر بود که یحیی‌خان مشیرالدوله به لقب '''جناب اشرف''' نیز ملقب گردید.
 
یحیی خان مشیرالدوله در سلخ (روز آخر ماه) جمادی‌الاول سال ۱۳۰۳ هجری قمری به عنوان وزیر خارجه ایران منصوب گردید و این سمت را تا روز چهارشنبه ۱۱ ذیقعده سال ۱۳۰۴ قمری عهده دارعهده‌دار بود. در انتصاب وی که سیاستمداری روسوفیل بود، روسها نقش عمده ایفا نمودند.
 
وی در سال ۱۳۰۶ هجری قمری، مجدداً به وزارت عدلیه رسید و این بار وزارت تجارت هم ضمیمهٔ شغل او بود.
 
'''یحیی‌خان قزوینی''' در روز ۲۰ جمادی‌الثانی سال ۱۳۰۹ هجری قمری در سن ۶۲ سالگی فوت کرد. جسد وی طی مراسمی در [[مشهد]] و در حرم امام رضا (ع)، و در جوار قبر برادرش میرزا حسین خان سپهسالار به خاک سپرده شد.
 
== دربارهدربارهٔ او ==
یحیی خان مشیرالدوله از جمله شاخصترین سیاست‌مداران روسوفیل (متمایل به روسیه) در تاریخ ایران به شمار می‌رفت. در این ارتباط مخبرالسلطنه هدایت در کتاب مشهورش، خاطرات و خطرات می‌نویسد:
 
[[اعتمادالسلطنه]] در خاطرات روزانه خویش، از مرگ یحیی خان ابراز تألم و ناراحتی می‌کند و می‌نویسد:
 
{{نقل قول|خبر فوت مشیرالدوله بی حد و اندازه مرا متالم نمود. این شخص به تمام مردم نیکی کرده، از بزرگ و کوچک، هرکس به جهتی رهین منت او هستند. نسبت به من خیلی مهربان بود، شریک غم و شادی بود، نمی‌دانم به چه زبان افسردگی خود را شرح دهم...دهم…}}
 
این در حالیست که خود اعتمادالسلطنه در برخی از آثار دیگر خویش، همچون کتاب خلسه، زبان به بدگوئی بسیار از یحیی خان مشیرالدوله گشوده‌است.
== منابع ==
{{پانویس}}
* {{یادکرد |کتاب= شرح حال رجال ایران در قرن ۱۲ و ۱۳ و ۱۴ هجری (جلد ۴)| نویسنده= بامداد، مهدی| ناشر= زوار| چاپ= اوّل| شهر=تهران | سال= ۱۳۴۷| شابک=}}
* {{یادکرد |کتاب= خاطرات و خطرات| نویسنده= هدایت، مهدیقلی| ناشر= زوار| چاپ= سوم| شهر=تهران | سال= ۱۳۶۱| شابک=}}