تفاوت میان نسخه‌های «نفتا (سوخت)»

جز
ربات ردهٔ همسنگ (۳۰) +املا+مرتب+تمیز (۱۴.۶ core): + رده:کالاهای شیمیایی
جز (←‏نام: استاد مکنزی، ص ۵۷)
جز (ربات ردهٔ همسنگ (۳۰) +املا+مرتب+تمیز (۱۴.۶ core): + رده:کالاهای شیمیایی)
[[پرونده:Coleman stove.jpg|بندانگشتی|200px|اجاق خوراک‌پزی با سوخت نفتا]]
[[پرونده:Camp fuel.jpg|بندانگشتی|200px|نفتا در آمریکا به عنوان سوخت اجاق‌اجاق و چراغ هم استفاده می‌شود]]
'''نفتا''' به طبقه‌ای از سوخت‌های مایع [[هیدروکربن]]ی با فراریت و اشتعال‌پذیری بالا گفته می‌شود که در [[برج تقطیر]] پالایش [[نفت خام]] بین گازهای سبک (مثل [[ال‌پی‌جی]]) و [[نفت سفید]] قرار می‌گیرد. بخش عمده [[میعانات گازی]] یعنی نفتی که از چاه گاز برداشت می‌شود، نیز از نفتا تشکیل شده‌است. این سوخت مایع از [[قطران]] [[زغال سنگ]] نیز قابل استحصال است.
 
نفتا کاربردهای متنوعی دارد. صنایع شیمیایی و [[پتروشیمی]] خریدار اصلی نفتا هستند که از آن به عنوان خوراک تولید فرآورده‌هایفراورده‌های مختلف پتروشیمی از جمله [[حلال (شیمی)|حلال‌ها]] و رقیق‌کننده‌ها، مواد اولیه انواع [[پلاستیک]]، [[الیاف مصنوعی]] و الکل‌های صنعتی استفاده می‌کنند. برای مثال بخش عمده [[تینر]]های رنگرزی از نفتا تشکیل می‌شود و بیشتر ترکیب‌های پلاستیکی [[اتیلن]]ی با نفتا ساخته می‌شوند.<ref>[http://www.plastemart.com/plastic-facts-information.asp?news_id=25501&news=Global-naphtha-market-expected-to-reach-US237625-mln-by-2019 Global naphtha market expected to reach US$237,625 mln by 2019] Plastemart, 2014 </ref> همچنین با استفاده از فرایندهای کاتالیستی می‌توان نفتا را به بنزین‌های [[اکتان]] بالا و سوخت‌های نفتی دیگر نیز تبدیل کرد. نفتا حلالی بسیار نیرومند با کاربردهای متنوع است به همین جهت برای تولید [[شوینده مصنوعی|مواد شوینده]] و تصفیه مواد هیدروکربنی دیگر نیز استفاده می‌شود. همچنین از آن برای تولید جلادهنده‌ها و لاک‌ها و به عنوان سوخت گرمایشی و پخت‌وپز (مشابه گاز مایع و نفت سفید) نیز استفاده می‌شود.<ref>[http://www.wisegeek.org/what-is-naptha.htm What Is Naptha?] WiseGeek</ref>
 
نفتا به طور دقیق شامل هیدروکربن‌های دارای ۵ تا ۱۲ اتم [[کربن]] می‌شود که نقطهٔ جوش آنها از ۳۰ تا ۲۰۰ درجه سانتیگراد متغیر است. یعنی اگر نفت خام را از ۳۰ درجه تا ۲۰۰ درجه سانتیگراد حرارت دهیم و بخش جوشیده را جدا کنیم نفتا به دست خواهد آمد. معمولامعمولاً ۱۵ تا ۳۰ درصد نفت خام در این حرارت به جوش می‌آید در نتیجه همین میزان از نفت خام را می‌توان به طور مستقیم به نفتا تبدیل کرد. البته باید توجه داشت که این محدوده با [[بنزین]] (۷۰ تا ۱۷۵ درجه) و [[نفت سفید]] (۱۵۰ تا ۲۷۵ درجه) تداخل دارد. اما نفتا در بازار معمولامعمولاً در دو نوع ''نفتای سبک'' (بین ۳۰ تا ۶۰ درجه با هیدروکربن‌های ۵ و ۶ کربنی) و ''نفتای سنگین'' (بین ۹۰ تا ۲۰۰ درجه با هیدروکربن‌های ۶ تا ۱۲ کربنی) عرضه می‌شود.<ref>[http://chemistry.about.com/od/chemistryglossary/g/Naptha-Definition.htm Naphtha Definition] About.com</ref>
 
نفتا همچنین از اجزای [[واکس|واکس‌های]]های تمیزکننده کفش است و در برخی از [[فندک|فندک‌ها]]ها به عنوان سوخت استفاده می‌شود. موتورهای [[توربین گاز]] نیز قادر به استفاده از نفتا هستند و یکی از انواع [[سوخت جت]] از نفتا تشکیل می‌شود.
 
== نام ==
ریشه واژهٔ نفتا به کلمهٔ [[زبان فارسی|فارسیِ]] «نفت» می‌رسد ([[زبان پهلوی]]: "naft"، به‌معنی ""خیس"، "مرطوب"، و نیز "نفت"؛<ref name="D. N. MacKenzie1971">{{cite book|author=David Neil MacKenzie|title=A Concise Pahlavi Dictionary|year=1971|publisher=London: Oxford University Press|page=57}}</ref> احتمالاً برگرفته از ایرانی باستان: "nafta*")، که از طریق [[زبان یونانی|یونانی]] و [[زبان لاتین|لاتین]] به [[زبان‌های اروپایی]] وارد شده‌است. کلمهٔ نفت از دیرباز در اشاره به نفت‌های سبکی استفاده می‌شد که در منطقهٔ [[باکو]] و نقاط دیگر ایران از سطح زمین قابل برداشت بود و همین واژه از طریق نویسندگان یونانی و [[روم|رومی]]ی به اروپا وارد شد.<ref>naphtha. (2014). In Encyclopædia Britannica. Retrieved from http://www.britannica.com/EBchecked/topic/402816/naphtha</ref> امروزه کلمهٔ نفتا در بسیاری از زبان‌های اروپایی از جمله [[زبان روسی|روسی]]، [[زبان ایتالیایی|ایتالیایی]]، [[زبان اوکراینی|اوکراینی]]، [[زبان بلاروسی|بلاروسی]]، [[زبان لیتوانیایی|لیتوانیایی]]، [[زبان لتونیایی|لِتونیایی]]، [[زبان استونیایی|استونیایی]]، [[زبان کرواتی|کرواتی]]، و [[زبان بوسنیایی|بوسنیایی]] به معنی «نفت خام» است؛ درحالی‌که در آرژانتین، پاراگوئه و اروگوئه به [[بنزین]]، در بلغارستان و اسلواکی و جمهوری چک به [[سوخت دیزل|سوخت دیزل (گازوئیل)]]، و در لهستان به [[نفت سفید]] اشاره دارد.
 
==منبع منابع ==
{{پانویس}}
{{انبار-رده}}
 
== پیوند به بیرون ==
{{چپ‌چین}}
* [http://en.citizendium.org/wiki/ Petroleum naphtha] A Citizendium article.
* [http://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search/r?dbs+hsdb:@term+@na+naphtha NLM Hazardous Substances Databank – Naphtha]
{{پایان}}
 
[[رده:حلال‌های هیدروکربن]]
[[رده:روان‌سازها]]
[[رده:سوخت‌های هوایی]]
[[رده:فراورده‌های نفتی]]
[[رده:کالاهای شیمیایی]]
۴٬۲۱۵٬۶۶۸

ویرایش