باز کردن منو اصلی

تغییرات

۴۵ بایت حذف‌شده ،  ۲ سال پیش
جز
تمیزکاری، + ماژول ابرابزار با استفاده از AWB
|imagesize = 300px
|caption = میز «مهرگان» در جشن مهرگان [[ایرانیان هلند]]، ۲۰۱۱
|official_name = جشن مهرگان
|nickname =
|observedby =[[ایران]]{{سخ}}[[جمهوری آذربایجان]]{{سخ}}[[افغانستان]]{{سخ}}'''در میان ایرانی‌تباران''' [[ایالات متحده آمریکا|آمریکا]]، [[کشورهای اروپایی|اروپا]]، [[کانادا]]، [[استرالیا]]
|litcolor =
|longtype =
|significance =
|begins =
|ends =
|date = [[۱۰ مهر]]
|week_ordinal =
|weekday =
|month = [[مهر (ماه)|مهر]]
|date۲۰۱۵date2015 =
|date۲۰۱۴date2014 =
|celebrations =
|observances =
|relatedto =
}}
'''مهرگان''' یا '''جشن مهر''' یکی از بزرگترین [[جشن‌های ایرانی|جشن‌های ایران]] است که در [[۱۰ مهر|مهر روز]] از [[مهر (ماه)|ماه مهر]] برگزار می‌شود. «مهرگان» پس از [[نوروز]] بزرگترین جشن [[ایران باستان|ایرانیان باستان]] بوده‌است.<ref>{{یادکرد وب
{{یادکرد وب
| نشانی = http://www.iranianshistoryonthisday.com/farsi.asp
| عنوان = روز مهرگان
| تاریخ بایگانی = ۸ اکتبر ۲۰۱۱
}}</ref>
این جشن در جوامع ایرانی خارج از ایران نیز به گستردگی برگزار می‌شود.<ref>{{یادکرد وب
{{یادکرد وب
| نشانی = http://persiandutch.com/2011/10/09/mehregan-perzisch-festival-van-de-herfst-amersfoort-2011/
| عنوان = جشن مهرگان در بین ایرانیان هلند
 
این جشن در روزهای آغازین فصل پاییز برگزار می‌شود. [[زرتشتیان]] ایران و خارج از ایران آنرا در دهم مهر یا نزدیک‌ترین زمان به دهم مهر و یا پیش از آن برگزار می‌کنند.<ref>http://www.berasad.com/fa/content/view/11669/</ref><ref>http://www.amordadnews.com/neveshtehNamyesh.aspx?NId=10563</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5429</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5536</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5514</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5515</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5518</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5520</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5531</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5533</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5551</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5532</ref><ref>http://www.berasad.com/fa/content/view/8724/ http://www.berasad.com/fa/content/view/5317/</ref>
این جشن در مهر روز آغاز می‌شود و شش روز به درازا می‌انجامد و در روز [[رام روز]] به پایان می‌رسد. نخستین روز جشن، مهرگان عامه (همگانی) و واپسین روز جشن، مهرگان خاصه (ویژه) نامیده می‌شود.{{مدرک}} در زمان [[ساسانیان]] بر این باور بودند که [[اهورمزدا|اهوره‌مزدا]] [[یاقوت]] را در روز [[نوروز]] و [[زبرجد]] را در روز مهرگان آفریده‌است و از دیر باز ایرانیان بر این باور بودند که در این روز [[کاوه آهنگر]] علیه [[ضحاک]] به پاخواست و [[فریدون]] بر [[اژی دهاک]] (ضحاک) غلبه کرد.<ref>{{یادکرد وب
{{یادکرد وب
| نشانی = http://myth.tarikhema.ir/article-90/جشن-مهرگان
| عنوان = جشن مهرگان
}}</ref>
[[مردم ایران]] از [[هزاره دوم (پیش از میلاد)|هزاره دوم پیش از میلاد]] آن را جشن می‌گیرند. مهرگان نیز همانند [[نوروز]] با آیین یگانه و آداب و رسوم ویژه برگزار می‌شود.<ref name=ToolAutoGenRef1>{{یادکرد وب |نشانی=http://www.iranianshistoryonthisday.com/farsi.asp |عنوان=روز مهرگان |تاریخ بازدید=۸-۱۰-۲۰۱۱ |قالب= |اثر=}}</ref>
مهر یا [[میترا]] در زبان فارسی به معنای «فروغ، روشنایی، دوستی، پیوستگی، پیوند و محبت» است و ضد دروغ، دروغ‌گویی، پیمان‌شکنی و نامهربانی کردن است. فلسفه جشن مهرگان سپاسگزاری از خداوند به خاطر نعمت‌هایی است که به انسان ارزانی داشته و استوار کردن دوستی‌ها و مهرورزی میان انسانهاست.<ref name=ToolAutoGenRef1 />
 
== ریشه‌شناسی مهرگان ==
ما خواهانیم که پشتیبان کشور تو باشیم{{سخ}}
ما نمی‌خواهیم از کشور تو جدا شویم{{سخ}}
نمی‌خواهیـمنمی‌خواهیم از خانه خود جدا شویم{{سخ}}
مباد جز این ای مهـرمهر نیرومند!<ref>اوستا، مهر یشت، بند ۷۵</ref>
| منبع =اوستا، مهر یشت، بند ۷۵</small> | تراز = چپ| عرض = ۲۳۵px | اندازه خط = ۱۲px| گیومه نقل‌قول = بله | تراز منبع = چپ}}
 
بنیاد و [[ریشه‌شناسی|ریشه]] [[واژه]] مهر به واژه مشترک [[زبان هندی|هند]] و ایرانی miθra برمی گردد. این واژه در اوستا به صورت miθra «ایزد میترا» به کار رفته‌است.
.<ref name="مهر و مهرگان">{{یادکرد وب |نشانی=http://anthropology.ir/node/3907 |عنوان=مهر و مهرگان |تاریخ بازدید=۰۸-۱۰-۲۰۱۱ |قالب= |اثر=}}.</ref>
مهر یا [[میترا]] در [[زبان فارسی]] به معنای «فروغ، روشنایی، دوستی، پیوستگی، پیوند و محبت» است و ضد دروغ، دروغ گویی، پیمان‌شکنی و نامهربانی کردن است. با توجه به بند ۱۱۶ مهر یشت:{{نقل قول|... '''مهر میان دو برادر نود و میان پدر و پسر صد درجه‌است و میان پیروان ده هزار درجه‌است.<ref>اوستا، بند ۱۱۶ مهر یشت</ref>'''}} بسیاری واژه مهر را «عشق، دوستی» معنا می‌کنند نه «پیمان و قرارداد» زیرا آن چهآنچه که میان روابط خانوادگی معنا دارد «عشق، دوستی» است و نه «پیمان و قرارداد». مهر به معنای فروغ و روشنایی نیز به کار رفته‌است، در نخستین سدهٔ میلادی [[میترائیسم]] در سراسر [[روم]] گسترش یافت و نقش نگاره‌های برجامانده تاکیدیتأکیدی از گسترش این [[آیین]] دارد.<ref name="mithraism-britannica">'''[http://www.britannica.com/eb/article-9053039/Mithraism Mithraism]'''. In ''[[دانشنامه بریتانیکا|Encyclopædia Britannica]]''. Retrieved June 28, 2008, from Encyclopædia Britannica Online</ref> برخی از این نگارهای به جا مانده نوشته‌ای دارند با عنوان «sol invictus» به معنای «خورشید همواره پیروز». این نوشته به معنی دیگری از مهر یا میترا، «خورشید» تاکیید می‌کند.<ref name="مهر و مهرگان" />
 
پیشتر مهرگان با نام بغ یادی، بگ یادی (bāgayādi) به کار می‌رفته‌است، بر این اساس برخی بخش نخست این نام را baga- «بغ، خدا» و بخش دوم را yāda- «ستایش» و در کل به معنی «خدایان ستایش» می‌دانند. میترا در میان ایرانیان با لقب «بغ» بیان شده، به همین جهت احتمال اینکه منظور از «بغ» در بخش نخست واژه همان «میترا» و احتمال اینکه بخش دوم صورت صرف شدهٔ از yad به معنی «جشن» باشد در مجموع می‌توان آنرا «جشن بغ»، «جشن میترا» یا «جشن مهر» ترجمه کرد<ref name="مهر و مهرگان" />
[[هاشم رضی]] [[ایران‌شناس]] و [[مترجم]] [[ایرانی‌ها|ایرانی]] واژه “گان”«گان» را پسوندی می‌داند برابر با معنی جشن؛ بنابراین می‌توان این جشن را «جشن مهر» یا «مهرگان» نامید.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=http://iranshahr.org/?p=3208 |عنوان=مهرگان؛ جشن مهر |تاریخ بازدید=۰۸-۱۰-۲۰۱۱ |قالب= |اثر=}}</ref> ولی این گفته برخلاف ادبیات کلاسیک فارسی است که در آن بیشتر شاعران از رودکی، پدر شعر فارسی تا دیگران عبارت «جشن مهرگان» را به کار برده‌اند.
 
== تاریخچه ==
 
پیشینه جشن مهرگان به [[هزاره دوم (پیش از میلاد)|هزاره دوم پیش از میلاد]] بر می‌گردد و بیش از ۴۰۰۰ سال قدمت دارد.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=http://www.cais-soas.com/CAIS/Celebrations/mehregan.htm |عنوان=THE FESTIVAL OF MEHREGAN |تاریخ بازدید=۸-۱۰-۲۰۱۱ |قالب= |اثر=}}</ref><ref>{{یادکرد وب |نشانی=http://www.dusharm.com/content/view/43/2/ |عنوان=Mehrgan (Mehregan) Festival |تاریخ بازدید=۸-۱۰-۲۰۱۱ |قالب= |اثر=}}</ref>
دیرینگی این جشن دست کم تا دوران شاهان باستانی و بزرگی چون [[فریدون]] باز می‌گرددبازمی‌گردد.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=جشن+مهرگان&SSOReturnPage=Check&Rand=0 |عنوان=جشن مهرگان، رشد |تاریخ بازدید=۸-۱۰-۲۰۱۱ |قالب= |اثر=}}</ref><ref>{{یادکرد وب |نشانی=http://ghiasabadi.com/mehregan.html |عنوان=جشن مهرگان |تاریخ بازدید=۸-۱۰-۲۰۱۱ |قالب= |اثر=}}</ref>
[[فردوسی]] در [[شاهنامه]] به روشنی به این جشن کهن و پیدایش آن در دوران پادشاهی فریدون اشاره کرده‌است:<ref>شاهنامه فردوسی، تصحیح جلال خالقی مطلق، جلد یکم، داستان فریدون</ref>
 
{{شعر}}
{{ب|به روز خجسته سرِ مهر ماه|به سر بر نهادبرنهاد آن کیانی کلاه}}
{{ب|زمانه بی اندوه گشت از بدی|گرفتند هر کس ره بخردی}}
{{ب|دل از داوری‌ها بپرداختند|به آیین یکی جشن نو ساختند}}
منسوب دانستن جشن مهرگان به نخستین روز ماه مهر در آثار دیگر ادبیات فارسی نیز دیده شده است. برای نمونه این بیت از ناصرخسرو که هر دو جشن نوروز و مهرگان را به هنگام اعتدالین می‌داند:
 
نوروز به از مهـرگان،مهرگان، گرچه هر دو زماننـد،زمانند، اعتـدالیاعتدالی
 
دلیل برگزاری جشن مهرگان در آغاز مهرماه و اصولاً نامگذاری نخستین ماه فصل پاییز به نام مهر، در این است که در دوره‌هایی از دوران باستان و از جمله در عصر هخامنشی، آغاز پاییز، آغاز سال نو بوده است و از همین روی نخستین ماه سال را به نام مهر منسوب کرده‌اند.
در گاه‌شماری زرتشتی یا اوستایی، [[سال]] ۱۲ [[برج (ماه)|برج]] و برج ۳۰ [[روز]] بوده‌است و هر روز از برج نامی داشته‌است. بعضی از این نام‌ها، به نام برج‌های دوازده‌گانه نامیده می‌شد هر گاه نام روز و نام برج هم نام می‌شد ایرانیان آن روز را جشن می‌گرفتند. برای نمونه دهمین روز به نام تیر، شانزدهمین روز به نام مهر و پنجمین روز به نام سپندارمذ بود که به ترتیب جشن‌های [[تیرگان]]، مهرگان، [[اسفندگان]] را جشن می‌گرفتند.
بسیاری مهرگان را روز پیروزی فریدون بر ضحاک می‌دانند،
در تاریخ طبری چنین آمده‌است: {{نقل قول|فریدون سر بیوراسب (ضحاک) را با گرز سرخمیده‌ای بکوفت، پس او را به کوه دماوند برد و دست و بازویش را محکم ببست و به چاه افکند و فرمان داد که روز مهرماه مهروز را عید بگیرند؛ و این همان جشن مهرگان است<ref>تاریخ طبری</ref>}}
همچنین در آثارالباقیه (ص. ۲۹۲) آمده‌است: {{نقل قول|روز بیست و یکم رام روز است که مهرگان بزرگ باشد و سبب این عید آن است که فریدون به ضحاک ظفر یافت و او را بقید اسارت درآورد و چون ضحاک را به پیش فریدون آوردند ضحاک گفت مرا بخون جدّت مکش و فریدون از راه انکار این قول گفت آیا طمع کرده‌ای که با جم پسر ویجهان در قصاص همسر قرین باشی بلکه من تو را بخون گاو نری که در خانه جدم بود می‌کشم سپس بفرمود تا او را بند کردند و در کوه دماوند حبس نمودند و مردم از شر او راحت شدند و این روز را عید دانستند.<ref>آثارالباقیه (ص. ۲۹۲)</ref> و (ص. ۳۴۶): {{نقل قول|در این روز [روز مهر از ماه مهر] بود که فریدون بر گاو سوار شد.<ref>آثارالباقیه (ص. ۳۴۶)</ref>}}
}}
و گردیزی در زین الاخبار (ص۵۲۴) آورده‌است: {{نقل قول|رام روز بودست از مهر ماه...ماه… که چون فریدون را از شیر مادر باز کردند بر گاو نشست، اندرین روز بود.<ref>زین الاخبار (ص۵۲۴)</ref>}}
همچنین در آثارالباقیه (ص. ۲۹۲) آمده‌است: {{نقل قول|روز بیست و یکم رام روز است که مهرگان بزرگ باشد و سبب این عید آن است که فریدون به ضحاک ظفر یافت و او را بقید اسارت درآورد و چون ضحاک را به پیش فریدون آوردند ضحاک گفت مرا بخون جدّت مکش و فریدون از راه انکار این قول گفت آیا طمع کرده‌ای که با جم پسر ویجهان در قصاص همسر قرین باشی بلکه من تو را بخون گاو نری که در خانه جدم بود می‌کشم سپس بفرمود تا او را بند کردند و در کوه دماوند حبس نمودند و مردم از شر او راحت شدند و این روز را عید دانستند.<ref>آثارالباقیه (ص. ۲۹۲)</ref> و (ص.۳۴۶): {{نقل قول|در این روز [روز مهر از ماه مهر] بود که فریدون بر گاو سوار شد.<ref>آثارالباقیه (ص.۳۴۶)</ref>}}
و گردیزی در زین الاخبار (ص۵۲۴) آورده‌است: {{نقل قول|رام روز بودست از مهر ماه... که چون فریدون را از شیر مادر باز کردند بر گاو نشست، اندرین روز بود.<ref>زین الاخبار (ص۵۲۴)</ref>}}
 
=== جشن هخامنشی میتراکانا ===
زمان برگزاری جشن مهرگان در یکم [[ماه مهر]] و آغاز فصل [[پاییز]] بوده‌است و این شیوه دستکم تا پایان [[دوره هخامنشی]] و احتمالاً تا اواخر [[دوره اشکانی]] نیز دوام داشته‌است. اما از این زمان و شاید در [[دوره ساسانی]]، جشن مهرگان به مهر روز از مهر ماه یا شانزدهم ماه مهر منتقل می‌شود.<ref>[http://www.aftabir.com/articles/view/art_culture/cultural_heritage/c5c1209210149p1.php/جشن-میتراکانا-جشن-مهرگان جشن میتراکانا، جشن مهرگان<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref>
و اکنون حدود دو هزار سال است که این جشن به شانزدهمین روز این ماه یا مهر روز از مهرماه در [[گاه‌شماری ایران|گاهشماری ایرانی]] منسوب است. اما این زمان در میان اقوام گوناگونی که از تقویم‌های محلی نیز بهره می‌برند، متفاوت است. برای نمونه زمان این جشن در گاهشماری طبری/ تبری و نیز در گاهشماری سنتی یزدگردی [[زرتشتیان]]، فعلاً برابر با حدود نیمهٔ [[بهمن]]ماه،<ref name=ToolAutoGenRef2>گاهشماری باستانی مردمان مازندران و گیلان، نصرالله هومند، تهران، ۱۳۷۵</ref> و در گاهشماری دیلمی برابر با سی‌ام بهمن‌ماه است.<ref name=ToolAutoGenRef2 />
 
زمان برگزاری مهرگان در آغاز [[ماه مهر]] و فصل [[پاییز]] بوده‌است. بنابر سنگ‌نوشته [[سنگ‌نوشته بیستون|بیستون]]، [[داریوش بزرگ]] بر [[گئومات مغ]] در روز دهم ماه بگ‌یادیش (ماه هفتم، برابر با مهر) پیروز شده‌است.<ref>[http://www.livius.org/be-bm/behistun/behistun-t07.html#1.53-61 The Behistun Inscription<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref> به گزارش هرودوت، از آن سال ایرانیان آن روز را به نام روز « «مگوفونی»» (مغ‌کشی) جشن می‌گرفتند.<ref>هرودوت، کتاب سوم: تالیا</ref> پژوهشگران با توجه به اشتباهات یونانیان از خوانش نامهای پارسی احتمال می‌دهند که این واژه « «بگو زتی»» باشد که در این صورت نه به مغ، که به بغ (مهر) پیوند دارد؛ و در این روز ایرانیان به قربانی کردن برای بغ میترا می‌پرداختند و نه مغ‌کشی.
احتمالاً از دوره [[اشکانی]] و یا [[ساسانی]] جشن مهرگان به مهر روز از مهر ماه یا شانزدهمین روز ماه مهر منتقل می‌شود.<ref>آثار الباقیه عن القرون الخالیه، ابوریحان بیرونی</ref>
 
اما این زمان در میان اقوام گوناگونی که از تقویم‌های محلی نیز بهره می‌برند، متفاوت است. برای نمونه زمان این جشن در گاهشماری طبری/ تبری و نیز در گاهشماری سنتی یزدگردی، فعلاً برابر با حدود نیمهٔ [[بهمن]]ماه و در گاهشماری دیلمی برابر با سی‌ام بهمن‌ماه است.<ref name=ToolAutoGenRef2 />
 
زرتشتیان جشن مهرگان را همه ساله در اواخر ماه بهمن<ref>[http://www.kniknam.com/Fa/FAQ/default.aspx کورش نیکنام، بخش مراسم سنتی، سؤال دوم]</ref> و یا در حدود دهم ماه مهر برگزار می‌کنند.<ref>[http://www.kza.ir/mods.php?id=News&file=article&sid=315 وهیشتا: انجمن زرتشتیان کرمان - جشن مهرگان در کرمان برگزارشد<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref><ref>[http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=1485 تارنمای امرداد - برگزاری جشن مهرگان در دبستان گیو<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref><ref>[http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=480 تارنمای امرداد - «مهرگان» در اصفهان برگزار می‌شود<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref><ref>http://www.t-z-a.org/farazname/Faraznameh21.pdf</ref> موبد کورش نیکنام برگزاری جشن‌ها با استفاده از گاهشماری‌های سنتی با ماه‌های ۳۰ روزه را بی‌توجهی به دانش نجوم و دستاوردهای خیام و موجب ناهماهنگی در جشن‌ها دانسته و لزوم توجه به گاهشماری ملی و رسمی با ماه‌های ۳۱ روزه را یادآور شده‌است.<ref>[http://www.kniknam.com/Fa/Letter/LetterShow.aspx?id=81 بازنگری و هماهنگی در گاهشماری سنتی زرتشتی]</ref>
[[ابوریحان بیرونی]] در [[التفهیم]] می‌نویسد:
 
مهرگاه، شانزدهم روز است از مهر ماه و نامش مهر، اندرین روز، افریدون ظفر یافت بر بیورسب جادو، انک معروف است به ضحاک، و به کوه دماوند بازداشت؛ و روزها که سپس مهرگان است همه جشنند، بر کردار آنچ از پس نوروز بود...بود…
و در [[آثار الباقیه]] آورده‌است که:
:[[سلمان فارسی]] می‌گوید: ما در عهد زرتشتی بودن می‌گفتیم: خداوند برای زینت بندگان خود [[یاقوت]] را در [[نوروز]] و [[زبرجد]] را در مهرگان بیرون آورد؛ و فضل این دو روز بر روزهای دیگر مانند فضل یاقوت و زبرجد است بر جواهرهای دیگر؛ و بیورسب هزار سال عمر کرد. این که ایرانیان به یکدیگر دعا می‌کنند که: " هزار سال بزی " از آن روز رسم شده‌است، چون دیدند که [[ضحاک]] توانست هزار سال عمر کند و این کار در حد امکان است، هزار سال زندگی را دعا و آرزو کردند.
 
گزارش [[محمد حسین بن خلف تبریزی|خلف تبریزی]] دربارهٔ پیدایش مهرگان این چنین است:
:... و در این روز ملایکه یاری و ممدکاری [[کاوه آهنگر]] کردند و [[فریدون]] در این روز بر تخت شاهی نشست و در این روز ضحاک را گرفته به [[کوه دماوند]] فرستاد که در بند کنند و مردمان به سبب این مقدمه جشنی عظیم کردند و عید نمودند و بعد از آن حکام را مهر و محبت به رعایا به هم رسید و چون مهرگان به معنی محبت پیوستن است بنابراین بدین نام موسوم گشت...گشت…
 
=== مهرگان دینی ===
قطعه زمین گسترده‌ای در ۱۶ کیلومتری [[جاده مخصوص کرج]] است که به اقلیت دینی [[زرتشتیان]] اختصاص دارد.<ref>[http://www.chn.ir/news/?section=2&id=28734 جشن سده تهران در کوشک ورجاوند - خبرگزاری میراث فرهنگی]، ۳ بهمن ۱۳۸۴ - بازدید: ۳۱ ژانویه ۲۰۱۱</ref>
 
محوطهٔ باز این مجموعه که نزدیک به ۱۰ هزار متر مربع وسعت دارد،<ref>[http://www.chn.ir/news/?Section=2&id=28782 برنامه‌های جشن سده کوشک ورجاوند اعلام شد - خبرگزاری میراث فرهنگی]، ۵ بهمن ۱۳۸۴ - بازدید: ۳۱ ژانویه ۲۰۱۱</ref> برای برگزاری آیین‌های دینی و [[جشن‌های ایرانی]] همچون [[جشن سده]]،<ref>[http://www.chn.ir/News/?section=2&id=28990 کوشک ورجاوند، میزبان جشن پاسداشت آتش و روشنایی - خبرگزاری میراث فرهنگی]، ۱۰ بهمن ۱۳۸۴ - بازدید: ۳۱ ژانویه ۲۰۱۱</ref> [[جشن مهرگان]]،<ref>[http://www.hamazoor.com/persian/index.php?option=com_content&task=view&id=1717&Itemid=1499 hamazoor_ir همازور تارنمای خبری زرتشتیان - جشن مهرگان در کوشک ورجاوند کرج]، ۲۰۰۹-۱۰-۰۱ - بازدید: ۳۱ ژانویه ۲۰۱۱</ref><ref>[http://www.berasad.com/fa/content/view/2530/ جشن مهرگان در کوشک ورجاوند - برساد - تارنمای خبری تحلیلی زرتشتیان]،۰۱، ۰۱ مهر ۱۳۸۸ - بازدید: ۳۱ ژانویه ۲۰۱۱</ref> [[جشن تیرگان]]،<ref>[http://www.hamazoor.com/persian/index.php?option=com_content&task=view&id=2599&Itemid=2323 همازور تارنمای خبری زرتشتیان - کوشک ورجاوند تهران]، ۲۰۱۰-۰۷-۱۱ - بازدید: ۳۱ ژانویه ۲۰۱۱</ref> [[سیزده بدر]]،<ref>[http://www.berasad.com/fa/content/view/3548/ تصاویری از سیزده بدر تهرانی‌ها در کوشک ورجاوند - برساد - تارنمای خبری تحلیلی زرتشتیان]، ۱۴ فروردین ۱۳۸۹ - بازدید: ۳۱ ژانویه ۲۰۱۱</ref> و دیگر گردهمایی‌ها<ref>[http://hamazoor.ir/persian/index.php?option=com_content&task=view&id=651&Itemid=154 hamazoor_ir همازور تارنمای خبری زرتشتیان - کوشک ورجاوند تهران]، بازدید: ۳۱ ژانویه ۲۰۱۱</ref><ref>[http://www.berasad.com/fa/content/view/2418/50/ همایش هنرهای زیبا در کوشک ورجاوند - برساد - تارنمای خبری تحلیلی زرتشتیان]، ۱۰ شهریور ۱۳۸۸ - بازدید: ۳۱ ژانویه ۲۰۱۱</ref> مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد.
 
== مهرگان در اشعار ==
{{ب|فریدون چو شد بر جهان کامکار | ندانست جز خویشتن شهریار}}
{{ب|به رسم کیان تاج و تخت مهی | بیاراست با کاخ شاهنشهی}}
{{ب|به روز خجسته سر مهر ماه | به سر بر نهادبرنهاد آن کیانی کلاه}}
{{ب|زمانه بی اندوه گشت از بدی | گرفتند هر کس ره بخردی}}
{{ب|دل از داوریداوری‌ها ها بپرداختـندبپرداختند | به آیین، یکی، جشن نو ساختند}}
{{ب|نشـستـندنشستند فرزانگان، شادکام | گرفتند هر یک ز یاقوت، جام}}
{{ب|می روشن و چهرهٔ شاه نـَو | جهان نو ز داد از سرِ ماه نـَو}}
{{ب|بفـرمودبفرمود تا آتش افروختـندافروختند | همه عنبر و زعفران سوختند}}
{{ب|پرستـیدنپرستیدن مهرگان دین اوست | تن‌آسانی و خوردن آیین اوست}}
{{ب|کنون یادگارست از و ماه مهر | به کوش و به رنج ایچ منمای چهر}}
{{پایان شعر}}
[[اسدی توسی]] در [[گرشاسب نامه]] از چرایی پیدایش مهرگان گزارش می‌دهد:
{{شعر}}
{{ب|فریدون فرخ به گرز نبـردنبرد | ز ضحـاکضحاک تازی برآورد گرد}}
{{ب|چو در برج شاهین شد از خوشه مهر | نشست او به شاهی سر ماه مهر}}
{{پایان شعر}}
{{شعر}}
{{ب|ملکا جشن مهرگان آمد | جشن شاهان و خسروان آمد}}
{{ب|جز به جای ملهم و خرگاه | بدل باغ و بوستـانبوستان آمد}}
{{ب|مورد برجای سوسن آمد باز | می بر جای ارغوان آمد}}
{{ب|تو جوانمرد و دولت تو جوان | می بر بخت تو جوان آمد}}
== نکته‌ها ==
* [[هاشم رضی]] واژهٔ «گان» را [[پسوند]]ی می‌داند برابر با معنی جشن، بنا براین یا باید گفت جشن مهر و یا مهرگان.
* واژگان «مهرجان» (مهرجانات) و «نیروز» که معرب شدهٔ مهرگان و نوروز است و اکنون نیز در بسیاری از [[جهان عرب|کشورهای عرب زبان]] حاشیهٔ [[خلیج فارس]] و برخی از کشورهای [[شمال آفریقا]] به مفهوم [[جشنواره|جشنواره (فستیوال)]]، کاربرد دارد و وارد زبان و قلمرو فرهنگی [[جهان اسلام|کشورهای مسلمان]] و [[جهان عرب|عرب زبان]] گردیده‌است نیز، نشانهٔ دیگری است بر فر و شکوه این دو جشن باستانی.
 
== جستارهای وابسته ==
{{جشن‌های ایرانی}}
{{نمادهای ملی ایران}}
 
== پیوند به بیرون ==
* [http://www.aparat.com/v/R95TK/سرود_مهرگان نماهنگ سرود مهرگان با صدای یسنا]