تفاوت میان نسخه‌های «استخوان خاجی»

۱۷۱ بایت اضافه‌شده ،  ۴ سال پیش
جز
ربات ردهٔ همسنگ (۳۰) +مرتب (۱۴.۹ core): + [[رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا که متن آن از چاپ بیستم آناتومی گری (۱۹۱۸ (میلادی)) به‌کارگرف...
جز (ربات ردهٔ همسنگ (۳۰) +مرتب (۱۴.۹ core): + [[رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا که متن آن از چاپ بیستم آناتومی گری (۱۹۱۸ (میلادی)) به‌کارگرف...)
'''استخوان خاجی''' یا '''ساکروم''' {{انگلیسی|Sacrum}} نام یکی از استخوان‌های تشکیل دهنده [[لگن خاصره]] است. این استخوان در پایین ستون مهره‌های کمر، در زیر آخرین مهره کمری قرار گرفته و در پشت لگن، بین دو [[استخوان بی‌نام|استخوان کوهانه]] (بی‌نام، هیپ) قرار دارد. در داخل استخوان خاجی ریشه‌های عصبی قرار دارند.
 
استخوان خاجی در واقع از جوش خوردن پنج مهره انتهایی (S1–S5) تشکیل شده است و از دو پهلو با استخوان کوهانه مفصل می‌شود. مهره‌های خاجی دارای انحنایی به صورت [[محدب|تحدب]] به عقب هستند که جزء انحنای اولیه محسوب می‌شود.
 
خاج در فارسی به معنی صلیب است و معنی نام استخوان خاجی به معنای استخوان صلیبی‌شکل است.
 
== توصیف ==
استخوان خاجی استخوانی است فرد، بزرگ، تخت و سه‌گوش در بدن انسان که در پایه ستون مهره‌ها، بعد از بخش کمری و قبل از [[دنبالچه]]، واقع شده است. این استخوان به شکل هرم مربع‌القاعده‌ای است که قاعده آن در بالا و رأس آن در پایین قرار دارد. استخوان خاجی علاوه بر آنکه به لگن استحکام و ثبات می‌دهد وزن بدن را هم از طریق [[مفصل خاجی‌تهیگاهی|مفاصل خاجی‌تهیگاهی]] به کمربند لگنی منتقل می‌کند. استخوان خاجی در زنان پهن‌تر و کوتاه‌تر از مردان است. در کودکان مهره‌های خاجی هنوز توسط غضروف به هم وصل هستند.<ref>[http://www.delgarm.com/health/152058-ساکروم-یا-استخوان-خاجی-چیست-؟ مجله دلگرم]. بازدید: مارس ۲۰۱۷.</ref>
 
استخوان خاجی، با قسمت [[استخوان تهیگاهی|تهیگاهی]] (ایلیوم) استخوان بی‌نام، تشکیل مفصل خاجی‌تهیگاهی (ساکروایلیاک)، با اتصال به مهره L5، تشکیل مفصل کمری‌خاجی (لومبوساکرال) و با اتصال به مهره اول دنبالچه (CO1)، تشکیل مفصل خاجی‌دنبالچه‌ای (ساکروکوکسیژئال) را می‌دهد.
 
[[دنبالچه]] از طریق یک مفصل دارای یک دیسک [[بازمانده‌های ژنتیکی|بازمانده]] (وستیجیال) و همچنین چند رباط به استخوان خاجی متصل است. حرکت مفصل بین دنبالچه و خاجی بسیار محدود است.<ref>[http://drforogh.com/درد-استخوان-دنبالچهروش-های-درمان،علت/ پروفسور فروغ]. بازدید: مارس ۲۰۱۷.</ref>
</gallery>
 
== ساختار ==
استخوان خاجی دارای چهار سطح (قدامی یا لگنی، خلفی یا دورسال، طرفی راست و چپ) یک قاعده که در بالا قرار گرفته و یک راس است.
 
:انحنای خاجی، از مفصل کمری‌خاجی شروع و تا رأس استخوان [[دنبالچه]] امتداد دارد.
:مجرای خاجی، از بدنبال هم قرار گرفتن سوراخ‌های مهرهای مهره‌های S1_S4 تشکیل می‌شود. این کانال روبه‌روی مهرهٔ چهارم خاجی (S4) پایان می‌پذیرد.
:قاعده استخوان خاجی که در بالا قرار دارد، پهن بوده و توسط سطح فوقانی مهرهٔ S1 تشکیل می‌شود.
:رأس استخوان خاجی در پایین قرار دارد و از سطح تحتانی مهرهٔ S5 تشکیل می‌شود. قاعده خاجی با مهرهٔ L5 و رأس آن، با قاعده استخوان دنبالچه مفصل می‌شود.
:استخوان خاجی دارای ۲ سطح قدامی (لگنی)، خلفی، و ۵ سطح مفصلی (دو سطح مفصلی طرفی راست و چپ جهت مفصل شدن با استخوان تهیگاهی، دو سطح مفصلی جهت مفصل شدن با مهرهٔ L5 و یک سطح مفصلی در رأس استخوان جهت مفصل شدن با مهرهٔ CO1 می‌باشد که جدار خلفی لگن حقیقی را تشکیل می‌دهد. سطح قدامی، مقعر و سطح خلفی محدب بوده و سطوح طرفی راست و چپ دارای سطوح مفصلی گوشی‌شکل به شکل L می‌باشند که با قسمت تهیگاهی استخوان‌های بی‌نام راست و چپ مفصل می‌شوند.
:به برجستگی لبه فوقانی سطح قدامی بدنه مهرهٔ S1، [[دماغه خاجی]] می‌گویند که در روبه‌روی زاویه خاجی‌مهره‌ای (ساکروورتبرال) قرار دارد.
:در طرفین بدنه مهره‌های خاجی در سطح قدامی، ۴ جفت سوراخ بنام سوراخ‌های قدامی (لگنی) خاجی وجود دارد که محل خروج شاخه‌های قدامی اعصاب خاجی فوقانی هستند.
:در سطح خلفی خاجی، ۴ جفت سوراخ بنام سوراخ‌های خلفی (پشتی) خاجی وجود دارد که محل خروج شاخه‌های خلفی اعصاب خاجی فوقانی می‌باشند.
:بین مهره‌های خاجی دیسک بین مهرهای وجود ندارد و خطوط عرضی که تعداد آن‌ها ۴ عدد می‌باشد، معادل دیسک‌های بین مهرهای می‌باشند (این خطوط در سطح قدامی استخوان خاجی و بین هر جفت سوراخ‌های قدامی خاجی دیده می‌شود).
:در سطح قدامی و در طرفین بدنه، توده‌های طرفی قرار دارند که این توده‌های طرفی در مهرهٔ S1، [[بال خاجی]] را تشکیل می‌دهند.
:سوراخ‌های قدامی و خلفی خاجی، از طریق سوراخ بین مهره‌ای، با مجرای خاجی ارتباط دارند. در این کانال، الیاف دم اسبی (Cauda Equina)، رشته مهار انتهایی (Filum Terminal)<ref name="isbn1-57947-669-4">{{cite book |author=Kirschner, Celeste G. |title=Netter's Atlas Of Human Anatomy For CPT Coding |publisher=American medical association |location=Chicago |year=2005 |isbn=1-57947-669-4 |oclc= |doi= |page=274}}</ref> و پرده‌های مننژ قرار دارند.
:مهرهٔ S1، مشخصات مهرهٔ نمونه را دارا می‌باشد.
:دماغه (پرومونتاری) خاجی، دارای شیبی با زاویه ۳۰ درجه و به سمت جلو می‌باشد و در معاینات بارداری، شاخص قطر قدامی‌خلفی لگن می‌باشد.
:نقطه میانی مفصل خاجی‌تهیگاهی (ساکروایلیاک)، PSIS (خار خاصره‌ای خلفی فوقانی)، انتهای فضای زیرسخت‌شامه‌ای (ساب‌دورال) و انتهای فضای زیرعنکبوتیه‌ای (ساب‌آراکنوئید) در روبه‌روی مهرهٔ S2 می‌باشند؛ شروع [[راست‌روده]] و PIIS (خار خاصره‌ای خلفی تحتانی)، روبه‌روی مهرهٔ S3 می‌باشد؛ رشته انتهایی، روبه‌روی مهره‌های S3 و S4 می‌باشد؛ دهانه (شکاف) خاجی و انتهای کانال خاجی، روبه‌روی مهرهٔ S4 می‌باشد.
:استخوان خاجی دارای ۲۱ مرکز اولیه و ۱۴ مرکز ثانویه استخوان‌سازی می‌باشد.
{{پانویس}}
* {{یادکرد |کتاب = آناتومی گری برای دانشجویان. جلد اول: تنه |نویسنده = ریچارد دریک، آدام میچل، وین وگل |ترجمه=غلامرضا حسن‌زاده، سید بهنام‌الدین جامعی و… |ناشر = انتشارات خسروی |چاپ=اول |سال=۱۳۸۸ |شابک= ISBN 978-600-5523-30-0}}
* Foster, F.D. (1891-1893). An illustrated medical dictionary. Being a dictionary of the technical terms used by writers on medicine and the collateral sciences, in the Latin, English, French, and German languages. New York: D. Appleton and Company.
* Sonek JD; Gabbe SG; Landon MB; Stempel LE; Foley MR; Shubert-Moell K (March 1990). "Antenatal diagnosis of sacral agenesis syndrome in a pregnancy complicated by diabetes mellitus". Am. J. Obstet. Gynecol. 162 (3): 806–8.
{{ویکی‌انبار-رده|Human anatomy, sacrum}}
{{استخوان‌های اسکلت}}
[[رده:ستون مهره‌ها]]
[[رده:لگن]]
[[رده:مقاله‌های ویکی‌پدیا که متن آن از چاپ بیستم آناتومی گری (۱۹۱۸ (میلادی)) به‌کارگرفته‌اند]]
۴٬۳۱۹٬۶۵۸

ویرایش