تفاوت میان نسخه‌های «زندیان»

۳٬۴۷۷ بایت حذف‌شده ،  ۳ سال پیش
بازنویسی از روی منابع معتبر، حذف منابع کیلویی اضافه شده که عمدتا نامعتبر یا جعلی هستند. نام لک تنها در لید مقاله، بقیه در بخش مجزا
(دومنبع جعلی، یک منبع نا معتبر و یکی تکراری بود. در صفحه بحث کابر پهلوون شهرگرگها توضیح داده ام)
برچسب: حذف حجم زیادی از مطالب منبع‌دار
(بازنویسی از روی منابع معتبر، حذف منابع کیلویی اضافه شده که عمدتا نامعتبر یا جعلی هستند. نام لک تنها در لید مقاله، بقیه در بخش مجزا)
|footnotes =}}
 
</ref><ref>{{یادکرد کتاب |کتاب = لطفعلی خان زند از شاهی تا تباهی| نام خانوادگی = پناهی سمنانی| نام = محمد|ناشر = انتشارات کتاب نمونه|مکان = تهران| صفحه = صفحه 19 و 21}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب |کتاب = دلاور زند| نام خانوادگی = نظمی| نام = نصرت| سال = 1369| ناشر = انتشارات عارف و انتشارات ارغوان| صفحه = صفحه 5}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی=رمضانی| نام=عباس| عنوان=کریمخان زند| سال=1386| ناشر=ترفند| مکان=تهران| شابک=964-7332-46-7}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی=فاروقی| نام=فواد| عنوان=شهریار بی تاج و تخت| سال=1391| ناشر=کوشش| مکان=تهران| شابک=964-6326-05-6}}</ref><ref>''the bulk of the evidence points to their being one of the northern Lur collectively called Lak , who may originally have been of Kurdish origin. 'زندیان',John R. Perry, ''Karim Khan Zandیا '','زندیه''' 2012,نام ISBNسلسله‌ای 1780741995,[https://books.google.com/books?id=hQfrAQAAQBAJ&lpg=PP1&dq=Karim%20Khan%20Zand&pg=PT24#v=onepage&q&f=false[ایران|ایرانی]] </ref> اما گروهی آن ها را از کردهای جنوبی دانسته اند. <ref name="p. 17">''Kurdish leader, Karim Khan Zand,...'',طایفه [[Wadieمردم Jwaidehلک|لک]], ''The Kurdish National Movement: Its Origins and Development'', Syracuse University Press, 2006, ISBN 978-0-8156-3093-7, [https://booksبودند.google.com/books?id=FCbspX-dGPYC&pg=PA17&dq="Kurdish+leader,+Karim+Khan+Zand,+who+for+nearly"&hl=en&ei=9flKTu6BGcL-mAW206zxBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q="Kurdish%20leader,%20Karim%20Khan%20Zand,%20who%20for%20nearly"&f=false p. 17.]</ref> این ایل میان فروپاشی [[افشاریان]] تا برآمدن [[قاجار]] به درازای چهل و شش سال در [[ایران]] حکومت می‌کردند. این سلسله به سردمداری [[کریم خان زند]] از [[طایفه زند]] از سال ۱۱۶۳ هجری قمری در [[ایران]] به قدرت رسید. کریم‌خان، ایلخان [[طایفه زند]] بود. پدرش «ایناق خان» نیز ایلخان بود. کریم خان در آغاز یکی از سرلشکران سپاه [[نادرشاه افشار]] بود که پس از مرگ نادر با همراهانش بازگشت. او فردی مدبر<ref>طباطبایی، جواد. ''تأملی دربارهٔ ایران، جلد نخست، دیباچه‌ای بر نظریهٔ انحطاط ایران''. نشر نگاه معاصر. تهران. چاپ پنجم. ۱۳۸۵</ref> بود. او را در برخورد با مردمان نیکوترین فرمانروا پس از [[حمله اعراب به ایران]] دانسته‌اند. کریم خان خود را [[وکیل الرعایا]] نامید و از لقب [[شاه]] پرهیز کرد. او بطور موقتی [[ملایر]] را پایتخت و مقر فرماندهی خود نمود توانست بر کل ایران مسلط شود و سپس<ref>کتاب خواجه تاجدار</ref><ref>تاریخ اجتماعی سیاسی زندیه</ref> [[شیراز]] را پایتخت خود گردانید و در آبادانی آن کوشش نمود. ارگ، بازار، حمام و مسجد وکیل شیراز از [[کریمخان زند وکیل الرعایا]] به یادگار مانده‌است.
'''زندیان''' یا '''زندیه''' نام سلسله‌ای [[ایران|ایرانی]] از طایفه [[مردم لک|لک]]<ref>Vladimir Minorsky, "The Guran" in Bulletin of School of Oriental and African Studies, 11, No. ۱, (۱۹۴۳).</ref> بودند. اغلب آنها را گروهی از [[مردم لر|لرهای شمالی]] محسوب کرده اند .<ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی = http://www.iranicaonline.org/articles/karim-khan-zand |عنوان =KARIM KHAN ZAND | ناشر =[[دانشنامه ایرانیکا|Encyclopædia Iranica]] |تاریخ = ۱۵ دسامبر ۲۰۱۵|تاریخ بازدید = ۲ مارس ۲۰۱۶}}</ref><ref>''Muhammad Karim Khan, of the Zand clan of the Lur tribe, suc- ceeded in imposing his authority on parts of the defunct Safavid empire'', David Yeroushalmi, ''The Jews of Iran in The Nineteenth Century: Aspects of History, Community, and Culture'', BRILL, 2009, ISBN 978-90-04-15288-5, [https://books.google.com/books?id=XYlGS3s3zTQC&pg=PR39 p. xxxix.]</ref><ref>''Muhammad Karim Khan, of the Zand clan of the Lur tribe, suc- ceeded in imposing his authority on parts of the defunct Safavid empire'', David Yeroushalmi, ''The Jews of Iran in The Nineteenth Century: Aspects of History, Community, and Culture'', BRILL, 2009, ISBN 978-90-04-15288-5, p. xxxix</ref><ref>[http://www.iranicaonline.org/articles/zand-dynasty The founder of the dynasty was Moḥammad Karim Khan b. Ināq Khan (Figure 1; commonly known as Karim Khan Zand) of the Bagala branch of the Zand, a pastoral tribe of the Lak branch of Lors].</ref><ref>Perry, J. R. (January 2004). "Lokman I. Meho and Kelly L. Maglaughlin, Kurdish Culture and Society: An Annotated Bibliography". ''Journal of Near Eastern Studies'' '''63''' (1): 72.doi:10.1086/382580. Archived from the original on 2004-09-17. <q>…the Zand tribe is generally considered (and considered themselves) to be Lurs rather than Kurds.</q></ref><ref name="p. xxxix">''Muhammad Karim Khan, of the Zand clan of the Lur tribe, suc- ceeded in imposing his authority on parts of the defunct Safavid empire'', David Yeroushalmi, ''The Jews of Iran in The Nineteenth Century: Aspects of History, Community, and Culture'', BRILL, 2009, ISBN 978-90-04-15288-5, [https://books.google.com/books?id=XYlGS3s3zTQC&pg=PR39&dq=%22Muhammad+Karim+Khan,+of+the+Zand+clan+of+the+Lur+tribe,+suc-+ceeded+in+imposing+his+authority+on+parts+of+the+defunct+Safavid+empire%22&hl=en&ei=_gJLTsPHGYPEmAXM_oiPCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCsQ6AEwAA#v=onepage&q=%22Muhammad%20Karim%20Khan%2C%20of%20the%20Zand%20clan%20of%20the%20Lur%20tribe%2C%20suc-%20ceeded%20in%20imposing%20his%20authority%20on%20parts%20of%20the%20defunct%20Safavid%20empire%22&f=false p. xxxix.]</ref><ref>{{یادکرد کتاب |کتاب = رستم التواریخ| نام خانوادگی = آصف| نام = محمد هاشم| سال = 1352| ناشر = انتشارات امیرکبیر|مکان = تهران| صفحه = صفحه 284}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب |کتاب = ارتش ایران در دوره زندیه| نام خانوادگی = شعبانی| نام = رضا| صفحه = صفحه 62}}
</ref><ref>{{یادکرد کتاب |کتاب = لطفعلی خان زند از شاهی تا تباهی| نام خانوادگی = پناهی سمنانی| نام = محمد|ناشر = انتشارات کتاب نمونه|مکان = تهران| صفحه = صفحه 19 و 21}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب |کتاب = دلاور زند| نام خانوادگی = نظمی| نام = نصرت| سال = 1369| ناشر = انتشارات عارف و انتشارات ارغوان| صفحه = صفحه 5}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی=رمضانی| نام=عباس| عنوان=کریمخان زند| سال=1386| ناشر=ترفند| مکان=تهران| شابک=964-7332-46-7}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی=فاروقی| نام=فواد| عنوان=شهریار بی تاج و تخت| سال=1391| ناشر=کوشش| مکان=تهران| شابک=964-6326-05-6}}</ref><ref>''the bulk of the evidence points to their being one of the northern Lur collectively called Lak , who may originally have been of Kurdish origin. '',John R. Perry, ''Karim Khan Zand '', 2012, ISBN 1780741995,[https://books.google.com/books?id=hQfrAQAAQBAJ&lpg=PP1&dq=Karim%20Khan%20Zand&pg=PT24#v=onepage&q&f=false] </ref> اما گروهی آن ها را از کردهای جنوبی دانسته اند. <ref name="p. 17">''Kurdish leader, Karim Khan Zand,...'', [[Wadie Jwaideh]], ''The Kurdish National Movement: Its Origins and Development'', Syracuse University Press, 2006, ISBN 978-0-8156-3093-7, [https://books.google.com/books?id=FCbspX-dGPYC&pg=PA17&dq="Kurdish+leader,+Karim+Khan+Zand,+who+for+nearly"&hl=en&ei=9flKTu6BGcL-mAW206zxBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q="Kurdish%20leader,%20Karim%20Khan%20Zand,%20who%20for%20nearly"&f=false p. 17.]</ref> این ایل میان فروپاشی [[افشاریان]] تا برآمدن [[قاجار]] به درازای چهل و شش سال در [[ایران]] حکومت می‌کردند. این سلسله به سردمداری [[کریم خان زند]] از [[طایفه زند]] از سال ۱۱۶۳ هجری قمری در [[ایران]] به قدرت رسید. کریم‌خان، ایلخان [[طایفه زند]] بود. پدرش «ایناق خان» نیز ایلخان بود. کریم خان در آغاز یکی از سرلشکران سپاه [[نادرشاه افشار]] بود که پس از مرگ نادر با همراهانش بازگشت. او فردی مدبر<ref>طباطبایی، جواد. ''تأملی دربارهٔ ایران، جلد نخست، دیباچه‌ای بر نظریهٔ انحطاط ایران''. نشر نگاه معاصر. تهران. چاپ پنجم. ۱۳۸۵</ref> بود. او را در برخورد با مردمان نیکوترین فرمانروا پس از [[حمله اعراب به ایران]] دانسته‌اند. کریم خان خود را [[وکیل الرعایا]] نامید و از لقب [[شاه]] پرهیز کرد. او بطور موقتی [[ملایر]] را پایتخت و مقر فرماندهی خود نمود توانست بر کل ایران مسلط شود و سپس<ref>کتاب خواجه تاجدار</ref><ref>تاریخ اجتماعی سیاسی زندیه</ref> [[شیراز]] را پایتخت خود گردانید و در آبادانی آن کوشش نمود. ارگ، بازار، حمام و مسجد وکیل شیراز از [[کریمخان زند وکیل الرعایا]] به یادگار مانده‌است.
 
[[کریمخان زند وکیل الرعایا]] ([[۱۱۹۳ (قمری)|۱۱۹۳]] – [[۱۱۶۳ (قمری)|۱۱۶۳]] ه‍. ق) توانست پس از فروپاشی حکومت [[نادرشاه افشار]]، تمام بخش‌های مرکزی، شمالی، غربی و جنوبی ایران را تحت حکومت خود درآورد. همچنین برادر وی، [[صادق‌خان زند]]، نیز موفق شد در سال [[۱۱۸۹ (قمری)|۱۱۸۹]] ق. [[بصره]] را از امپراتوری [[عثمانی]] جدا کرده و به ایران پیوست نماید و از این طریق، نفوذ ایران را بر سراسر [[اروندرود]]، [[بحرین]] و جزایر جنوبی [[خلیج فارس]] مسلم گرداند.
 
==ریشه==
سلسله زندیه بدست کریم‌خان زند، سردسته [[طایفه زند]] بنیان نهاده شد. طایفه زند، طایفه‌ای از [[مردم لک|لک‌ها]]<ref name="iranica-perry">{{cite web|last1=Perry|first1=John|title=ZAND DYNASTY|url=http://www.iranicaonline.org/articles/zand-dynasty|website=www.iranicaonline.org|publisher=Encyclopaedia Iranica|accessdate=24 March 2017|language=en|quote=The founder of the dynasty was Moḥammad Karim Khan b. Ināq Khan (...) of the Bagala branch of the Zand, a pastoral tribe of the Lak branch of Lors (perhaps originally Kurds; see Minorsky, p. 616) (...)}}</ref><ref name="Cambridge">''...the bulk of the evidence points to their being one of the northern Lur or Lak tribes, who may originally have been immigrants of Kurdish origin.'', Peter Avery, William Bayne Fisher, Gavin Hambly, Charles Melville (ed.), ''The Cambridge History of Iran: From Nadir Shah to the Islamic Republic'', Cambridge University Press, 1991, ISBN 978-0-521-20095-0, [https://books.google.com/books?id=H20Xt157iYUC&pg=PA64 p. 64.]</ref> بوده، که شاخه‌ای از [[مردم لر|لرها]]<ref name="iranica-perry" /> محسوب می‌شوند. این احتمال هم وجود دارد که انها ریشه‌ای [[مردم کرد|کرد]]<ref name="iranica-perry" /><ref name="Cambridge"/> داشته باشند.
 
== پیروزی کریم‌خان زند ==