تفاوت میان نسخه‌های «جنگ بزرگ شمالی»

جز
←‏top: تمیزکاری، + ماژول ابرابزار با استفاده از AWB
جز (ربات :جایگزینی پیوند قرمز Siege of Fredriksten > محاصره قلعه فردریکستن (۸.۱))
جز (←‏top: تمیزکاری، + ماژول ابرابزار با استفاده از AWB)
{{Infobox military conflict
|conflict=جنگ بزرگ شمالی
|partof=[[جنگ‌های روسیه و سوئد|روسیه]],، [[جنگ‌های سوئد و لهستان|لهستان]] و [[جنگ‌های سوئد و دانمارک|دانمارک]] – [[فهرست جنگ‌های سوئد|جنگ‌های سوئد]]
|image=
|caption=به شکل حرکت عقربه‌های ساعت از بالا: [[نبرد پلتاوا]],، [[نبرد گانگوت]],، [[نبرد ناروا (۱۷۰۰)|نبرد ناروا]],، [[نبرد گادبوش]],، [[نبرد استورکیرو]]
|date=فوریه ۱۷۰۰ – اوت ۱۷۲۱
|place=شمال,شمال، شرق و مرکز اروپا
|casus=[[روسیه تزاری]] and the [[Swedish Empire]] vying for hegemony over Eastern Europe.
|territory=روسیه سه ناحیه سوئدی [[استونی]],، [[لیوونی]],، و [[اینگری]] را به علاوه [[پریوزرسک]] و [[ایالت ویبورگ|ویبورگ]] را بدست آورد.{{سخ}}پروس بخش‌هایی از [[پومرانی سوئد]] را بدست آورد..{{سخ}}هانوور [[برمن-وردن]] را بدست آورد.{{سخ}}[[هولشتاین-گوتورپ]] بخشی از [[دوک نشین شلسویگ]] را به دانمارک واگذار کرد..<!--Holstein-Gottorp's portion of Holstein was gained by Denmark in 1773. -->
 
|result=پیروزی ائتلاف ضد سوئد
{{flag|Kingdom of Prussia|۱۷۰۱}} (۱۷۱۵–۲۰){{سخ}}{{Flag icon|Hanover|۱۶۹۲}} [[Electorate of هانوور]] (۱۷۱۵–۱۹)</sup>{{سخ}}{{flagcountry|Kingdom of Great Britain}}{{سخ}}(۱۷۱۷–۱۹)
 
|commander1={{Flag icon|Sweden|۱۵۶۲}} [[شارل دوازدهم سوئد|شارل دوازدهم]] [[محاصره قلعه فردریکستن|†]] <small>(–۱۷۱۸)</small>{{سخ}}{{Flag icon|Sweden|۱۵۶۲}} [[اولریکاالئونورا، ملکه سوئد|الئونورا]] <small>(۱۷۱۸–۲۰)</small>{{سخ}}{{Flag icon|Sweden|۱۵۶۲}} [[فردریک اول سوئد|فردریک اول]] <small>(۱۷۲۰–)</small>{{سخ}}{{Flag icon|Sweden|۱۵۶۲}} [[آروید هورن]]{{سخ}}{{Flag icon|Sweden|۱۵۶۲}} [[Carl Gustav Rehnskiöld|Rehnskiöld]] {{POW}}{{سخ}}{{Flag icon|Sweden|۱۵۶۲}} [[Magnus Stenbock|Stenbock]] {{POW}}{{سخ}}{{Flag icon|Sweden|۱۵۶۲}} [[Adam Ludwig Lewenhaupt|Lewenhaupt]] {{POW}}{{سخ}}[[پرونده:Wappen Herzogtum Holstein 1703.gif|20px]] [[Frederick IV, Duke of Holstein-Gottorp|Frederick IV]] [[Battle of Klissow|†]] <small>(–۱۷۰۲)</small>{{سخ}}[[پرونده:Wappen Herzogtum Holstein 1703.gif|20px]] [[کارل فریدریش|Duke Charles]] <small>(۱۷۰۲–)</small>{{سخ}}{{flagicon image |Chorągiew_królewska_króla_Zygmunta_III_Wazy.svg}} [[Stanisław Leszczyński|Stanisław]]{{سخ}}{{Flag icon|Ottoman Empire|۱۴۵۳}} [[احمد سوم]]{{سخ}}[[پرونده:Flag of the Cossack Hetmanat.svg|25px]] [[Ivan Mazepa]] [[Bender|†]] <small>(۱۷۰۸–)</small>{{سخ}}{{Flag icon|Kingdom of Great Britain}} [[جرج اول بریتانیای کبیر|George I]]{{سخ}}{{flagicon|Kingdom of England}} {{flagicon|Dutch Republic}} [[George Rooke]]{{سخ}}(Combined fleet){{سخ}}[[پرونده:Coat of Arms of Brunswick-Lüneburg.svg|17px]] [[George William, Duke of Brunswick-Lüneburg|George William]]
 
|commander2={{Flag icon|Russia}} [[پتر اول روسیه|پتر اول]]{{سخ}}{{Flag icon|Russia}} [[Aleksandr Danilovich Menshikov|Aleksandr Menshikov]]{{سخ}}{{Flag icon|Russia}} [[Boris Sheremetev]]{{سخ}}[[پرونده:Flag of the Cossack Hetmanat.svg|25px]] [[ایوان مازپا]] <small>(–۱۷۰۸)</small>{{سخ}}[[پرونده:Flag of the Cossack Hetmanat.svg|25px]] [[Danylo Apostol]]{{سخ}}[[پرونده:Flag of the Cossack Hetmanat.svg|25px]] [[Ivan Skoropadsky]]{{سخ}}{{Flag icon|Denmark}} [[فردریک چهارم دانمارک|Frederick IV]]{{سخ}}{{Flag icon|Denmark}} [[Christian Ditlev Reventlow|Christian Reventlow]]{{سخ}}{{Flag icon|Denmark}} [[Peter Tordenskjold]]{{سخ}}{{Flag icon|Electorate of Saxony}} {{flagicon image|Chorągiew_królewska_króla_Zygmunta_III_Wazy.svg}} [[آگوست دوم لهستان]]{{سخ}}(Personal union){{سخ}}{{Flag icon|Electorate of Saxony}} [[Jacob Heinrich von Flemming|Heinrich Flemming]]{{سخ}}{{Flag icon|Electorate of Saxony}} [[Johann Matthias von der Schulenburg|Matthias Schulenburg]]{{سخ}}{{Flag icon|Prussia|۱۷۰۱}} [[فریدریش ویلهلم یکم پروس|Frederick William I]]{{سخ}}{{Flag icon|Hanover|۱۶۹۲}} {{Flag icon|Kingdom of Great Britain}} [[جرج اول بریتانیای کبیر|George I]] (personal union)
* ۱۷۵۰۰۰کشته به دلیل قحطی، جراحت و بیماری و غیره.
 
|casualties2 =نامشخص.{{سخ}}حداقل ۷۵٬۰۰۰ روس{{سخ}}۱۴٬۰۰۰–۲۰٬۰۰۰ لهستانی و ساکسون‌ها,ساکسون‌ها، {{سخ}}۸۰۰۰ داتمارکی‌های کشته شده در نبردهای بزرگ.{{سخ}}۶۰۰۰۰کل تلفات دانمارکی‌ها بین ۱۷۰۹–۱۷۱۹.<ref>Lindegren, Jan, ''Det danska och svenska resurssystemet i komparation'' (1995) Umeå: Björkås: Mitthögsk{{Page needed|date=September 2010}}</ref>
|Battles won1=۲۱
|Battles won2=۵
|notes=}}
'''جنگ بزرگ شمالی''' (۱۷۰۰-۱۷۲۱۱۷۰۰–۱۷۲۱) جنگی بزرگ میان [[روسیه تزاری]] و [[امپراتوری سوئد]] بود که طی آن، روسها به پیروزی رسیدند و اقتدار و برتری سوئد را در [[اروپای مرکزی]]، [[اروپای شرقی|شرقی]] و [[اروپای شمالی|شمالی]] از میان بردند. رهبران سیاسی روسیه و متحدانش به ترتیب [[پتر کبیر]] روسیه، [[فردریک چهارم دانمارک-نروژ]] و [[آگوست دوم]] ملقب به نیرومند فرمانروای [[انتخابی ساکسونی|ساکسونی]] و [[مشترک‌المنافع لهستان-لیتوانی|لهستان-لیتوانی]] بودند. فردریک چهارم و آگوست دوم، به ترتیب، در سالهای ۱۷۰۰ و ۱۷۰۶ مجبور به ترک اتحاد خود با روسیه شدند اما دوباره در ۱۷۰۹ به این کشور پیوستند. همچنین، [[جرج اول بریتانیای کبیر|جرج اول]]، دوک [[برونسویک-لونبورگ]] (هانوور)، نیز در ۱۷۱۴ از طرف هانوور و در ۱۷۱۷ هم از طرف بریتانیا وارد جنگ شد. به علاوه، [[فریدریش ویلهلم اول پروس|فریدریش ویلهلم اول]] فرمانروای [[براندنبورگ-پروس]] نیز در ۱۷۱۵ به این ائتلاف بر ضد سوئد پیوست.
 
[[شارل دوازدهم سوئد|شارل دوازدهم]] نیز ارتش سوئد را رهبری می‌کرد. متحدان سوئد [[هولشتاین-گوتورپ]]، چندین اشراف زاده لهستانی به رهبری [[استانیسلاو لکزینسکی]] و [[قزاق|قزاق‌ها]]‌ها به رهبری [[ایوان مازپا]] بودند. [[امپراتوری عثمانی]] نیز در اثنای جنگ به شارل دوازدهم امان داد و با سوئد بر ضد روسیه همکاری کرد.
 
جنگ هنگامی آغاز شد که ائتلافی از [[دانمارک-نروژ]]، [[انتخابی ساکسونی|ساکسونی]] و [[روسیه تزاری|روسیه]] به قلمرو [[امپراتوری سوئد|سوئد]] و [[هولشتاین-گوتورپ]] حمله کردند. در این هنگام، شاه سوئد شارل دوازدهم تنها ۱۸ سال داشت و عملاً فاقد هیچ گونه تجربه‌ای در امور نظامی بود. سوئدی‌ها در ابتدا روسیه و دانمارک را شکست داده و حتی طی [[پیمان تراوندال]]، دانمارک را مجبور به خروج از جنگ ساختند. سپس، شارل دوازدهم برای شکست دادن روس‌ها وارد خاک روسیه شد اما در [[جنگ پلتاوا|نبرد پلتاوا]] در ۱۷۰۹ مغلوب گشت و به خاک عثمانی فرار کرد. امپراتوری عثمانی به کمک شارل شتافت و در لشکرکشی رودخانه پروت بر روس‌ها فایق آمد اما همچنان روسیه دست بالا را در نبرد داشت.