تفاوت میان نسخه‌های «مردمان ایرانی‌تبار»

بدون خلاصه ویرایش
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه
پراکنش جغرافیایی زبان‌های ایرانی نو: فارسی (سبز)، پشتو (ارغوانی) و کردی (فیروزه‌ای)، تبری یا مازندرانی (سبز پررنگ)، لری (قرمز)، بلوچی (زرد)، همچنین اجتماعات کوچکتر دیگر زبان‌های ایرانی.
|image =
|poptime= ۱۸۵–۲۵۰ میلیون<ref>* ایران: {{cite web |url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Iran.pdf |title=Ethnic Groups and Languages of Iran |first=Library of Congress – Federal Research Division |last=Library of Congress|accessdate=2009-12-02}} (گویش‌های فارسیپهلوی و کاسپی-۶۵% کردی ۸%-لری/بختیاری ۵%- بلوچی ۲%):۸۰% از جمعیت یا تقریباً ۶۳ میلیون نفر.
* افغانستان: اطلاعات نامه جهان افغانستان: unting Pashtuns, Tajiks, Baluchs, 21 million
* تاجیک‌های آسیای میانه شامل تاجیکستان و ازبکستان ۱۰–۱۵ میلیون
* پاکستان شامل بلوچ ها+پشتون ها+آوارگان افغان بر مبنای اطلاعات نامه جهان و دیگر منابع: ۳۵ میلیون.</ref> بیشتر جوامع در ''[[ایران]]''، ''[[افغانستان]] و همچنین در '' ترکیه، عراق، سوریه، آذربایجان، تاجیکستان، ازبکستان، ترکمنستان، روسیه، قزاقستان، گرجستان، ارمنستان، عمان، چین (سین کیانگ)، هند، پاکستان، بریتانیا، آلمان و ایالات متحده''.
|popplace= ''[[ایران]] و [[فلات ایران]]، [[آناتولی]]، [[آسیای جنوبی]]، [[آسیای مرکزی]]، [[قفقاز]]'' و به عنوان جوامع مهاجر در ''[[آمریکای شمالی]] و [[اروپای غربی]]''.
|langs= [[زبان‌های ایرانی]]، یک شاخه از زبان‌های هندو اروپاییاریایی{{سخ}}
همچنین [[مردم آذریآذربایگان تاتی زبانند ]] به زبان [[ترکی آذریزبان استعمارگران بود]] و [[اعرابخوزستانی پارسیخوزی زبانند]] به [[زبان عربی را استعمارگران آوردند ]]
|rels= اکثریت مسلمان ([[شیعه]] و [[سنی]])، [[کلیسای ارتدکس شرقی|مسیحیت ارتدکس]]،<ref>آسی‌های قفقاز مسیحیان ارتدکس هستند.</ref> [[مزدیسنا]]، [[کلیسای ارتدکس گرجی|ارتدکس گرجی]]، [[نسطوری]]، [[یهودیت]]، [[بی خدایی]]، [[ندانم گرایی]] و [[بهائیت]].
|related = دیگر [[هندوایرانی‌ها]]
}}
 
'''اقوام ایرانی‌تبار''' یا '''مردمان ایرانی یا اریایی'''،<ref>R.N Frye, "IRAN v. PEOPLES OF IRAN" in Encyclopædia Iranica. "In the following discussion of “Iranian peoples,” the term “Iranian” may be understood in two ways. It is, first of all, a linguistic classification, intended to designate any society which inherited or adopted, and transmitted, an Iranian language. The set of Iranian-speaking peoples is thus considered a kind of unity, in spite of their distinct lineage identities plus all the factors which may have further differentiated any one group’s sense of self."</ref> [[گروه قومی]] از تبار اقوام ایرانی‌زبان باستانند و به یکی از [[زبانهای ایرانی]] گویش می‌کنند.<ref>J. Harmatta in "History of Civilizations of Central Asia", Chapter 14, ''The Emergence of Indo-Iranians: The Indo-Iranian Languages'', ed. by A. H. Dani & V.N. Masson, 1999, p. 357</ref> این گروه قومی در سراسر [[فلات ایران]]، از [[هندوکش]] تا [[آناتولی]] مرکزی و از [[آسیای میانه]] تا [[دریای عربپارس]]، منطقه‌ای که [[ایران بزرگ]] یا ایران‌زمین نامیده می‌شود،<ref>Frye, Richard Nelson, Greater Iran, ISBN 1-56859-177-2 p.xi: «... Iran means all lands and peoples where Iranian languages were and are spoken, and where in the past, multi-faceted Iranian cultures existed....»</ref> پراکنده شده‌اند.
 
در نوشته‌های تاریخی و ادبی، ایرانیان با کشیدن مرزهایی بین خود و بیگانگان خویش را از دیگران متمایز کرده‌اند. برای نمونه:
زمانی [[اقوام ایرانی‌زبان]] را می‌شد در سرتاسر [[اوراسیا]] از [[بالکان]] تا غرب [[چین]] پیدا کرد.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/293577/Iranian-languages#tab=active~checked,items~checked&title=Iranian%20languages%20--%20Britannica%20Online%20Encyclopedia Iranian languages - Britannica Online Encyclopedia<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref> بخش عمدهٔ [[اقوام ایرانی‌زبان]] کنونی و اقوام ایرانی‌تبار با هم مشترک است ولی تفاوت‌هایی نیز وجود دارد. همانگونه که مشخص است اقوام ایرانی‌تبار محدود به مرزهای کنونی کشور [[ایران]] نیستند.
 
بسیاری از اقوام ایرانی‌تبار خود ریشه در شاخه‌ای از [[آریایی]]های [[هندواروپاییهندواریایی]] شناخته شده به ایرانی‌ها دارند. یافته‌های باستان‌شناسی در مکان‌هایی مانند:[[روسیه]]٫
[[آسیای میانه]] و [[خاورمیانه]] اطلاعات کمی را دربارهٔ این که این اقوام چگونه می‌زیسته‌اند ارائه کرده‌اند.
 
اقوام ایرانی نقش بسیار مهمی را در تاریخ بازی کرده‌اند. [[ماد]]ها یکی از نخستین کشورها و امپراتوری‌های چند ملیتیاقوامی را تشکیل دادند و قبایل کوچ‌رو [[سکاها]]-[[سرمتی]] بر زمین‌های گسترده‌ای از [[روسیه]] و [[بالکان]] حکم فرما بوده‌اند<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Scythia</ref><ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Sarmatians</ref> و احتمالاً یک قبیله زنان جنگاور [[سرمتی]] الهام بخش اسطوره یونانی [[آمازون‌ها]] بوده‌اند.<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Amazons</ref>
همچنین پژوهشگران معتقدند آیین‌های گوناگونی از مردمان ایرانی تبار مانند [[مزدیسنا]] و [[آیین مانویمهرمیترایی ]] تأثیرات بسیار مهم فلسفی را بر مفاهیم [[یهودیت]] و [[مسیحیت]] داشته‌اند.<ref>Runciman, Steven (1982). The Medieval Manichee: A Study of the Christian Dualist Heresy. Cambridge University Press. ISBN 0-521-28926-2.</ref>
 
اقوام ایرانی باستان نیای مردمان بسیاری مانند:[[پارس]]ها،از [[آذری‌ها]]،در [[مردمهند لک|لک]]ها،تا [[مردمبین مازندرانی]]،النهرین [[تات‌ها]]،اریایی [[تالش]]ها،یا [[گیلک]]ها،ایرانی [[کرد]]ها،نام [[هزاره‌ها]]،دارند [[ازبک‌ها]]، [[آیماق‌ها]]، [[پشتون‌ها]]، [[لر]]ها، [[تاجیک]]ها، [[بلوچ]]ها و… هستند.
 
مردمان ایرانی با قدمت ۱۰٬۰۰۰۱،۰۰۰٬۰۰۰ میلیون سال یکی از کهن‌ترین ملت‌های دنیا می‌باشند. گرد آوری محمد لطفی <ref>[http://kids.nationalgeographic.com/content/kids/en_US/explore/countries/iran/ Iran is one of the oldest nations in the world, with a history dating back tens of thousands of years.] kids.nationalgeographic.com</ref>
 
== معنی و کاربرد ==
۳۲

ویرایش