تفاوت میان نسخه‌های «بومین خان»

۷۹۴ بایت اضافه‌شده ،  ۴ سال پیش
ویرایش و تصحیح
جز (افزودن جعبه> (درخواست کاربر:Farzan44) +)
(ویرایش و تصحیح)
|}}
[[پرونده:GökturksAD551-572.png|بندانگشتی|300px|[[خاقانات ترک]]. بین سال‌های ۵۵۲ تا ۵۷۲ میلادی.]]
'''بومین خان''' ([[ترکی قدیم]]: [[File:Old Turkic letter N1.svg|10px]][[File:Old Turkic letter G1.svg|10px]][[File:Old Turkic letter Q.svg|10px]] [[File:Old Turkic letter N1.svg|10px]][[File:Old Turkic letter M.svg|10px]][[File:Old Turkic letter O.svg|10px]][[File:Old Turkic letter B1.svg|10px]]<!--{{Unicode|&#x10C23;}}{{Unicode|&#x10C0D;}}{{Unicode|&#x10C34;}}{{Unicode|&#x10C23;}}{{Unicode|&#x10C22;}}{{Unicode|&#x10C06;}}{{Unicode|&#x10C09;}},--->, Bumïn qaγan,<ref name="Kultegin">[http://irq.kaznpu.kz/?lang=e&mod=1&tid=1&oid=15&m=1 Kultegin’s Memorial Complex, TÜRIK BITIG]</ref> a.k.a. '''Bumın Kagan''') یا ایلیق قاآن '''Illig Qaghan''' ([[چینی]]: 伊利可汗, [[پینیین]]: yīlì kěhàn, [[آذربایجانی]]: i-li k'o-han, درگذشت: ۵۵۲ میلادی) نخستین خان [[خاقانات ترک]] بود. بومیان خان عنوان «ایلخان» داشت. این عنوان پس از سرکوبی دولت [[روران (قوم)|روران‌ها]] یا [[ژوژوان]]ها به وی داده شد.<ref>رضا، ص ۴۳</ref>
 
چین در حدود سدهٔ ششم میلادی، از چهار دولت متخاصم تشکیل شده بود. در آستانهٔ سال [[۵۴۵ (میلادی)|۵۴۵ میلادی]] دامنهٔ آتش جنگ‌ها در سرزمینهای شمالی چین بالا گرفت. ضعف دولت چینی سبب شد که اقوام کوچ نشین ژوژان و [[توگون]] نیرومند شوند. امپراتوری [[وی شرقی]] با فرمانروای ژوژوان و شاه [[توگون]] اتحادی منعقد کرد و به امپراتوری [[وی غربی]] حمله کرد. امپراتوری وی غربی نیز کوشید تا در پیکار با دشمنان، از قبیله‌های کوچ‌نشین ترک یا تورکیوت بهره جوید. بومین، خان بزرگ ترک با امپراتور [[وی غربی]] پیمان اتحاد بست و بر این عقیده بود که این اتحاد ترک‌ها را از یوغ اسارت ژاژان‌ها خواهد رهانید. بدین روال ترکان در سال [[۵۴۵ (میلادی)|۵۴۵ میلادی]] به آهستگی و با احتیاط به عرصهٔ سیاست جهانی گام نهادند. پس از چندی بومین خان از [[آن هوای]] فرمانروای ژوژان‌ها خواست که دخترش را به همسری او بدهد ولی با پاسخ منفی او روبرو شد. بومین خان در سال [[۵۵۱ (میلادی)|۵۵۱ میلادی]] توانست با دختر امپراتور [[وی غربی]] ازدواج کند و از این رهگذر اعتبارش در نزد کوچ‌نشینان فزونی گرفت و موقعیتش استحکام بسیار پذیرفت.<ref>رضا، ص ۴۸</ref>