خیام: تفاوت میان نسخه‌ها

۴۵ بایت حذف‌شده ،  ۵ سال پیش
بدون خلاصۀ ویرایش
جز (تصحیح کلمه)
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
| امضا =
}}
'''عُمَر خَیّام نیشابوری''' (نام کامل: غیاث‌الدین ابوالفتح عُمَر بن ابراهیم خَیّام نیشابوری) (زادهٔ ۲۸ اردیبهشت ۴۲۷ در [[نیشابور]]<!-- ۴۳۹ قمری --> - درگذشتهٔ ۱۲ آذر ۵۱۰ در [[نیشابور]])<!-- ۵۱۷ یا ۵۲۶ قمری --><ref>تاریخ فوت در دانشنامهٔ بریتانیکا، ذیل مدخل خیام مضبوط است.</ref> که '''خیامی''' و '''خیام نیشابوری''' و '''خیامی النّیسابوری'''<ref name=ToolAutoGenRef2 /> هم نامیده شده‌است، [[فیلسوف]]، [[ریاضی‌دان]]، [[اخترشناسی|ستاره‌شناس]] و [[رباعی]]سرای [[ایران]]ی در دورهٔ [[سلجوقیان|سلجوقی]] است. گرچه پایگاه علمی خیام برتر از جایگاه [[تاریخ ادبیات فارسی|ادبی]] اوست و لقبش «حجّةالحق» بوده‌است،<ref name=autogenerated3>دنیای نویسندگان و شعرا، خیام، حکیم عمر، ص۴۱</ref> ولی آوازهٔ وی بیشتر با انگیزه نگارش [[رباعی]]آتش است که شهرت جهانی دارد. افزون بر آن‌که ''[[رباعیات خیام]]'' را به بیشترِ [[فهرست زبان‌های جهان|زبان‌های زنده]] برگردان نموده‌اند، [[ادوارد فیتزجرالد]]<ref>Edward Fitzgerald</ref> رباعیات او را به [[زبان انگلیسی]] برگردانده است که مایهٔ شهرت بیشتر وی در مغرب زمین شده‌است.
 
یکی از برجسته‌ترین کارهای وی را می‌توان سر و سامان دادن [[گاه‌شماری]] ایران در زمان وزارت [[نظام‌الملک|خواجه نظام‌الملک]]، که در دورهٔ پادشاهی [[ملک‌شاه سلجوقی]] (۴۲۶–۴۹۰ هجری قمری) بود، دانست. وی در [[ریاضیات]]، [[نجوم]]، [[علوم ادبی]]، [[علوم دینی|دینی]] و [[تاریخ]]ی استاد بود. نقش خیام در حل معادلات درجه‌سوم و مطالعاتش دربارهٔ [[اصل پنجم اقلیدس]] نام او را به عنوان ریاضی‌دانی برجسته در تاریخ علم ثبت کرده‌است.<ref>روزنفلد و یوشکویچ ۱۴۶</ref> نوپیدا کردن نظریه‌ای دربارهٔ نسبت‌های هم‌ارز با نظریهٔ اقلیدس نیز از مهم‌ترین کارهای اوست.<ref>Victor J. Katz (1998), History of Mathematics: An Introduction, p. 270, Addison-Wesley, ISBN 0-321-01618-1:
۱۳۲

ویرایش