باز کردن منو اصلی

تغییرات

جز
 
'''زبان ارمنی''' ({{lang-hy|Հայերեն}}; هایِرِن) یکی از [[زبان‌های هندواروپایی]] است که در منطقهٔ [[قفقاز]] و به‌ویژه در کشور [[ارمنستان]] و [[آرتساخ]] و سایر کشورهای دیگر که ارمنیان به عنوان [[جماعت ارمنیان پراکنده]] شناخته می‌شوند به آن صحبت می‌کنند.
ارمنیان تا پایان سدهٔ چهارم میلادی از [[الفبای سریانی|خط سریانی]] یا [[الفبای یونانی|یونانی]] استفاده می‌کردند و ازاین‌رو [[ادبیات]] و [[تاریخ]] آنان به خط و زبانی غیرارمنی نوشته می‌شود. پس از رسمیت یافتن [[دین]] [[مسیح]] در ارمنستان و مسیحی شدن ارمنیان، چون ''[[کتاب مقدس]]'' این دین به [[زبان یونانی]] یا [[سریانی]] بود، در مراسم مذهبی [[کلیسا|کلیساها]]ها نیز به این زبان‌ها سخن گفته می‌شد. در برخی از کلیساها ''کتاب مقدس'' را درهنگام مراسم به زبان ارمنی ترجمه و تفسیر می‌کردند و برای حضار بازگو می‌نمودند.<ref>آرپی درنرسسیان، ارمنیان، ترجمهٔ مسعود رجب‌نیا، انتشارات مرکز اسناد فرهنگی آسیا، تهران، ۱۳۵۷، ص۷۲</ref>
 
حروف خط ارمنی نخستین بار به کوشش و مجاهدت یک روحانی ارمنی به نام [[مسروب ماشتوتس]]، که با زبان‌های یونانی و [[زبان پارتی]] و [[زبان پارسی میانه|زبان پارسی میانه (در دورهٔ ساسانی)]] آشنایی کامل داشت، اختراع شد.
 
=== دورهٔ میانه ===
در این دوره زبان گفتاری همپایه زبان ادبی می‌شود. اساس زبان ادبی دوره میانه گویش ارمنی منطقه کیلیکیه است، لیکن گویش‌های دیگر نیز در آن بی تأثیر نبوده است. البته در این دوره، گرابار نیز اهمیت خود را حفظ کرده است. بدین نحو که زبان دوره میانه به عنوان زبان مکاتبات رسمی، احکام دولتی، نوشته‌های علمی، هنری، تاریخی و زبان گرابار به عنوان زبان کتابت در مراسم دینی و بعضی از تحقیقات علمی درزمینهٔ فلسفه و منطق به‌کار می‌رود. از نمونه‌های سبک این دوره می‌توان به آثار "«ماتئوس اورهایتسی"»<ref>mateos urhayetsi</ref> اشاره کرد.
[[پرونده:Malnazar - Decorated Incipit Page - Google Art Project.jpg|بندانگشتی|230px|کتاب ''انجیل'' تذهیب‌کاری‌شده]]
 
== اقتباس زبان ارمنی از زبان‌های ایرانی ==
{{فرهنگ ارمنی}}
اقتباس زبان ارمنی از زبان‌های ایرانی بیشتر به زبان [[پهلوی اشکانی]] در دوره [[اشکانیان]] باز می‌گرددبازمی‌گردد. بعضی از کلمات پهلوی اشکانی یا ساسانی در زبان ارمنی حفظ شده و هنوز به کار برده می‌شوند در صورتی که در فارسی کنونی آن کلمات دیگر کاربرد ندارند. به این ترتیب می‌توان از طریق زبان ارمنی برخی از واژه‌های متروک و منسوخ پهلوی را یافت.
 
تعدادی واژه در زبان ارمنی وجود دارد که مشابه آن در زبان پهلوی موجود است ولی در [[زبان فارسی]] کنونی از آنها استفاده نمی‌شود. زبان ارمنی امانت دار صدیقی برای این واژه‌های اصیل پهلوی بوده است.
 
== نام‌های ارمنی ==
تعدادی از [[نام|نامهای]]های ارمنی یا ریشه در زبانهای ایرانی دارند یا از نام‌های اصیل ایرانی که در دوره پادشاهی هخامنشی، اشکانی و ساسانی به‌کار می‌رفته وام گرفته شده‌اند. ارمنیان با انتخاب نام‌های اصیل ایرانی و گذاشتن این نام‌ها بر فرزندان خود مانع از میان رفتن و فراموش شدن این نامها شده‌اند.
* آرداشس، از نام‌های پهلوی، به معنی فرمانروایی کردن
* آرداگ، از نام‌های پهلوی، مأخوذ از نامهای آرداوازد و آرداوان