تفاوت میان نسخه‌های «امپراتوری اینکا»

جز
|government_type = [[امپراتوری]]
|date_pre =
|year_start = 1438۱۴۳۸
|year_end = 1533۱۵۳۳
|event_pre =
|image_coat = Banner of the Inca Empire.svg
|event_end = [[Spanish conquest of the Inca Empire|Spanish conquest]] led by Francisco Pizarro
|event1 = [[Inca Civil War|Civil war]] between [[Huáscar]] and [[آتاهوالپا]]
|date_event1 = 1529–1532۱۵۲۹–۱۵۳۲
|event_post = End of the last امپراتوری اینکا resistance
|date_post = 1572۱۵۷۲
|p1 = Kingdom of Cuzco
|flag_p1 =
|leader4 = Huáscar
|leader5 = Atahualpa
|year_leader1 = 1438–1471۱۴۳۸–۱۴۷۱
|year_leader2 = 1471–1493۱۴۷۱–۱۴۹۳
|year_leader3 = 1493–1525۱۴۹۳–۱۵۲۵
|year_leader4 = 1525–1532۱۵۲۵–۱۵۳۲
|year_leader5 = 1532–1533۱۵۳۲–۱۵۳۳
<!-- Area and population -->
| stat_year1 = 1438<ref>{{citation | place = USA | title = K12 | url = http://www.k12.hi.us/~jowalton/inca.ppt | contribution = The Inca Empire | first1 = Katrina | last1 = Namnama | first2 = Kathleen | last2 = DeGuzman}}</ref>
|stat_area1 = 800000۸۰۰۰۰۰
|stat_pop1 = 12000000۱۲۰۰۰۰۰۰
|stat_year2 = 1527۱۵۲۷
|stat_area2 = 2000000۲۰۰۰۰۰۰
|stat_pop2 = 20000000۲۰۰۰۰۰۰۰
|today = {{flag|Argentina}}{{سخ}}{{flag|Bolivia}}{{سخ}}{{flag|Chile}}{{سخ}}{{flag|Colombia}}{{سخ}}{{flag|Ecuador}}{{سخ}}{{flag|Peru}}
|}}
[[پرونده:Tawantinsuyu (orthographic projection).svg|چپ|270px|گسترهٔ امپراتوری اینکا]]
 
[[پرونده:Inca-expansion.png|بندانگشتی|چپ|گسترهٔ امپراتوری اینکا (۱۴۳۸-۱۵۲۷۱۴۳۸–۱۵۲۷).]]
 
'''امپراتوری اینکا''' ([[۱۴۳۸ (میلادی)|۱۴۳۸]] - [[۱۵۳۳ (میلادی)|۱۵۳۳]])، یک امپراتوری از مردم بومی ([[سرخ‌پوست]]) در آمریکای جنوبی بود. این امپراتوری در بیشترین پهناوری خود، کشورهای امروزی [[پرو]]، [[اکوادور]]، [[بولیوی]]، و بخش‌هایی از [[آرژانتین]]، [[شیلی]] و [[کلمبیا]] را دربرمی‌گرفت. شهر [[کوزکو]] پایتخت اداری، سیاسی و نظامی آن به شمار می‌آمد. در سدهٔ شانزدهم میلادی با ورود [[اسپانیا|اسپانیایی‌ها]] به [[پرو]]، این امپراتوری درهم‌شکست و قلمرو آن مستملکهٔ اسپانیا گشت.
 
== نام ==
واژهٔ '''اینکا''' به معنای "«خدا در زمین"»، بر گرفته از زبان بومیان کشور پِرو در آمریکای جنوبی است.
 
=== تاریخ ===
اینکاها در گذشته اصیل تریناصیل‌ترین و بهترین دخترانشان راقربانی می کردند،می‌کردند، اما هم اکنون آنها یک لاما (نوعی شتر) قربانی می کنندمی‌کنند. آنها خورشید را ستایش میکنندمی‌کنند.
 
=== ریشه‌ها ===
ریشه‌ها، پیدایش و تکامل تمدن اینکا، هنوز در هاله‌ای از ابهام باقی‌مانده است. در بارهٔ تاریخ این قوم، منبع و نوشته‌ای وجود ندارد، چون اینکاها فاقد خط بوده‌اند. اما به نظر می‌رسد قبایل اینکا که در پیرامون دریاچهٔ [[تی‌تی‌کاکا]] می‌زیسته‌اند، در سدهٔ دوازدهم میلادی به رهبری [[مانکوکاپاک]]، فرمانروای افسانه‌ای اینکا، سرزمین‌های مجاور را فتح کرده و با بنای شهر [[کوزکو]]، تمدن اینکا را بنیان نهاده‌اند.
 
==== اسطوره‌ها ====
دربارهٔ پیدایش و تکامل تمدن اینکا، افسانه‌ها و اسطوره‌های زیادی نقل شده است. یکی از گویندگان این اسطوره‌ها، ''گارسیلازودولاوگا''، از تاریخ‌نگاران فتح سرزمین اینکا به دست اسپانیایی‌ها است. افسانه‌ای که وی بازگو کرده، از این قرار است: ''مانکوکاپاک'' و ''مامااوکلو'' یک زوج افسانه‌ای و از ایزدها بوده‌اند که با لشکری از جادوگران و جنیان کرانه‌های دریاچه تی‌تی‌کاکا را ترک کردند تا به سرزمین برگزیده کوچ کنند. هنگامی که به تپه ''هواناکائوری'' (جایی که شهر کوزکو ساخته شد) رسیدند، لشکر جادویی مانکو در داخل زمین فرو رفتندفرورفتند و این برای مانکو و همسرش، نشانهٔ پایان انتظار برای جستجوی سرزمین موعود بود و به این ترتیب، این زوج افسانه‌ای شهر خود را روی این تپه بنا کردند.
 
=== گسترش ===
اینکاها زندگی اجتماعی پیشرفته‌ای داشته‌اند. دولت اینکا آنان را از حداقل امکانات بهره‌مند می‌ساخت، و محل سکونت قبایل مختلف را تعیین می‌نمود. هر خانواده‌ای از دولت زمین دریافت می‌کرد و همهٔ افراد موظف بودند روی زمینی که دولت در اختیارشان قرار داده کار کنند و مالیات خود را نیز بپردازند. افراد سالم جامعه می‌بایست معلولین را در کشت و زرع یاری می‌کردند. ازدواج برای مردان در سن ۲۴ سالگی و برای زنان در سن ۱۸ سالگی الزامی بوده است. امپراتوری اینکا، دارای شبکه‌ای پیشرفته از راه‌ها بوده و در بیرون شهرها، انبارهایی برای نگهداری از خواربار و مواد غذایی وجود داشته است. نوع نظام اقتصادی امپراتوری اینکا سبب شده است که از این امپراتوری به عنوان یک تمدن کمونیستی یاد شده و گاه با امپراتوری‌های [[ایران]] و [[روم]] باستان مقایسه شود.
 
== کتاب دربارهدربارهٔ جامعه اینکا ==
* جامعه [[اینکا]]، از نخستین دولت هایدولت‌های [[سوسیالیستی]] جهان
-اثر لوئی بودن، ترجمه‌یترجمهٔ [[هوشنگ ساعدلو]]، چاپ ''انتشارات علمی و فرهنگی''، چاپ دوم ۱۳۷۷. (چاپ اول ۱۳۴۵).<ref>http://www.farhangshenasi.ir/persian/node/97</ref>
 
== جستارهای وابسته ==