باز کردن منو اصلی

تغییرات

جز
{{سیاست‌های ویکی‌پدیا|وپ:اجماع}}
{{این سیاست در یک نگاه|ویکی‌پدیا بر اساس حصول '''اجماع''' و '''توافق عمومی''' میان کاربران کار می‌کند. در راستای ایجاد اجماع و عمل به تصمیم جمع بکوشید.}}
ویکی‌پدیا بر اساس ایجاد '''اجماع''' (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: ''consensus'' به معنی توافق عمومی یا حس مشترک) کار می‌کند. اجماع در واقع از [[ویکی]] بودن ویکی‌پدیا به آن ارث رسیده‌است. اساس این روند چنین است: یک کاربر ویرایشی در مقاله انجام می‌دهد، و بعد تمام کاربرهای دیگری که صفحه را می‌خوانند پیش خودشان تصمیم می‌گیرند که آیا صفحه به همان حالت بماند، یا متن دوباره تغییر کند. به مرور زمان، تمام آن چهآنچه که در یک صفحه می‌ماند، عملاً از تاییدتأیید ضمنی مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا (یا حداقل بخشی از آنان، که به آن صفحه نگاهی انداخته‌اند) برخوردار است. اصل «سکوت نشانهٔ رضایت است» نشانهٔ نهایی اجماع است؛ وقتی یک کاربر تغییری در صفحه می‌دهد و هیچ‌کس آن را اصلاح نمی‌کند، یعنی بقیه با آن موافق هستند. به طور معمول، اجماع محصول طبیعی روند ویرایش‌های مکرر یک مقاله است.
 
وقتی در یک مورد اختلاف نظر وجود دارد، این اختلافات با بحث و تبادل نظر '''مؤدبانه'''، به سمت حصول اجماع حرکت خواهند کرد. وقتی در یک مورد خاص چندین بار در بحث‌های مختلف اجماع حاصل می‌شود، این مورد را به صورت یک [[ویکی‌پدیا:سیاست‌ها و رهنمودها|رهنمود]] در می‌آوریم،درمی‌آوریم، تا وقت کاربران دیگر برای حصول دوبارهٔ اجماع در آن مورد تلف نشود. وقتی اختلاف نظر وجود داشته باشد، معمولاً اجماع از طریق بحث در [[وپ:بحث|صفحه‌های بحث]] میسر می‌گردد. در موارد نادری که این روند به نتیجه نمی‌رسد باید از روند [[ویکی‌پدیا:حل اختلاف|حل اختلاف]] استفاده شود. (این روند هنوز در ویکی‌پدیای فارسی وجود ندارد)
 
== اجماع‌آفرینی منطقی ==
{{میانبر|وپ:اجماع درون ویکی}}
* {{لنگر|اجماع درون ویکی}} '''مباحثات برون ویکی.''' مباحثات در سایت‌های دیگر، فوروم‌های اینترنتی، [[آی‌آرسی]]، به وسیلهٔ ایمیل، یا به انحای دیگر خارج از پروژه عموماً نهی می‌گردد و هنگام تعیین اجماع درون ویکی نادیده گرفته می‌شود. در برخی موارد چنان ارتباطات برون ویکی ممکن است شک و بی‌اعتمادی ایجاد کند. بیشتر مباحثات مرتبط با ویکیپدیا باید در ویکیپدیا، جایی که بتواند توسط همهٔ شرکت کنندگان مشاهده شود انجام شود.
* '''[[ویکی‌پدیا:جارزنی]] و [[ویکی‌پدیا:حساب زاپاس]].''' هرگونه تلاش برای جمع‌آوری شرکت کنندگان به یک بحث در جامعه که منجر به جهت گیری بحث شود غیرقابل قبول است. با این که [[ویکی‌پدیا:جارزنی|اشکالی ندارد]]  –حتی تشویق می‌شود  –که برای به دست آوردن نقطه نظرات و استدلال‌های جدید افراد به بحث دعوت شوند، [[ویکی‌پدیا:جارزنی|قابل قبول نیست]] که فقط افرادی دعوت شوند که نسبت به یک دیدگاه خاص نظر موافق دارند، یا افراد به نحوی دعوت شوند که نظرشان در آن زمینه نظر خودشان در آن خصوص را تقویت کند. استفاده از شخصیت‌های جایگزین (زاپاس) برای اثرگذاری بر اجماع مطلقاً ممنوع است. پیام‌های بیطرفانهٔ آموزنده به تابلوهای اعلانات، ویکی پروژه‌ها یا کاربران ویکیپدیا مجاز است؛ ولی اقداماتی که می‌تواند به طرز معقولی به عنوان تلاش برای ''پر کردن صندوق رأی'' تعبیر شود یا به هر نحو فرایند اجماع آفرینی را تضعیف کند ویرایش اخلالگرانه تلقی می‌شود.
{{میانبر|وپ:اشکال‌تراشی}}
* {{لنگر|اشکال‌تراشی}} '''[[:en:Wikipedia:Tendentious editing|ویرایش مغرضانه]].''' دنبال کردن دامنه‌دار، پرخاشگرانهٔ یک هدف ویرایشی اخلالگرانه تلقی شده و باید از آن اجتناب شود. کاربران باید [[ویکی‌پدیا:ویرایش اخلالگرانه|گوش دهند]]، پاسخ دهند و همکاری کنند تا مقالهٔ بهتری ساخته شود. کاربرانی که اجازه نمی‌دهند هیچ اجماعی جز آنی که آنان برش اصرار می‌ورزند شکل بگیرد و مرتباً برای رسیدن به آن هدف اشکال‌تراشی می‌کنند، خطر آسیب‌رساندن به فرایند اجماع‌سازی را دامن می‌زنند.
با این وجود توجه داشته باشید که به سادگی می‌توان حالتی شبیه به تغییر در اجماع را با پرسیدن دوبارهٔ موضوع به امید این که گروه دیگری از کاربران نظر دیگری داشته باشند، ایجاد کرد. اما این روش، یک مثال خیلی بد از تغییر اجماع است و در تضاد با کارکرد ویکی‌پدیا است. تصمیم‌های ویکی‌پدیا اساساً بر تعداد افرادی که دربارهٔ یک موضوع رای موافق داده‌اند استوار نیست. تلاش برای تغییر در یک توافق عمومی، باید شامل توضیح شفاف دلایل حصول اجماع قبلی نیز باشد، و نه صرف این که امروز تعداد بیشتری افراد به '''الف''' رای دادند تا به '''ب'''.
 
یکی از نشانه هاینشانه‌های بارز این که شما در تغییر اجماع، توضیحات کافی ارائه نکرده‌اید آن است که فقط تعداد کمی از کسانی که در حصول اجماع قبلی مشارکت داشتند در مورد نظر جدید نظر بدهند (یا هیچ‌کدامشان نظری ندهند)
 
به دعوت کاربران یک بخش دیگر ویکی‌پدیا برای حمایت از یک پیشنهاد رد شده، اصطلاحاً رای‌خریدن {{انگلیسی|forum-shopping}} گفته می‌شود که کاری نکوهیده است. راه درست آن است که اولین بار (و فقط یک بار)، در بهترین جای ممکن از کاربران درخواست شود در مورد آن پیشنهاد نظر بدهند.
== اجماع در عمل ==
اجماع به این معنی نیست که همه با نتیجهٔ بحث موافقند؛ معنای آن این است که همه حاضر به استوار شدن آن نتیجه هستند. نوشتهٔ زیر به نقل از فهرست‌های پست الکترونیکی ویکی‌پدیا می‌تواند به خوبی تفاوت بین اجماع و '''هم‌رای''' بودن را نشان بدهد (نقل به مضمون):
:::... در حقیقت کارکرد ویکی‌پدیا خود نشان دهندهٔ مفهوم این عبارت است: ملغمه‌ای وجود دارد از افرادی که کاملاً با یک موضوع موافقند، عده‌ای که با آن مخالفند اما مخالفت خود را بدون بی‌مهری ابراز می‌کنند، عده‌ای که مخالفند اما برای موضوع مطرح شده اولویت قایل نمی‌شوند، عده‌ای که مخالفند اما تاکیدتأکید می‌کنند که دیدگاه جمع مهم است و به آن احترام خواهند گذاشت، کسانی که فقط حرف می‌زنند و در راستای آشتی قدم بر نمی‌دارند،برنمی‌دارند، و کسانی که خلاف قوانین رفتار می‌کنند. آن‌گاه شما متوجه خواهید شد که در یک مورد اجماع وجود دارد، بدون آن که رای همه یکسان باشد.
 
نکته: وقتی اختلافات بروز می‌کنند، گاهی کلمهٔ «اجماع» با معانی مختلفی از معنی واقعی کلمه تا «موافقت اکثریت» یا «موافقت با نظر من» به کار می‌رود. عجیب نیست اگر ببینید که هر دو طرف یک جنگ ویرایشی اعتقاد دارند که در مورد نسخه‌ای از مقاله که از آن دفاع می‌کنند اجماع وجود دارد.
 
=== میزان اجماع ===
 
اجماع بین گروه محدودی از کاربران، در یک زمان و مکان، نمی‌تواند اجماع جامعه در مقیاس وسیعتر را لغو کند. مثلاً شرکت کنندگان در یک ویکی پروژه تا نتوانند جامعهٔ گسترده‌تر را قانع کنند که این اقدام درستی است که برخی سیاست‌های یا رهنمودها که عموماً پذیرفته شده‌اند به مقالات آن زمینه اعمال نشوند، نمی‌توانند تصمیم بگیرند این که این کار انجام نشود.
 
۱

ویرایش