باز کردن منو اصلی

تغییرات

۳۳۸ بایت اضافه‌شده ،  ۲ سال پیش
بدون خلاصه ویرایش
'''جشن چله تموز'''
تموز در تقویم کهن ایرانی گرم ترین ماه سال است. «چله بزرگ» یکی از جشن‌های ایرانی بوده که امروزه فراموش شده‌است اما در جنوب خراسان طولانی ترین روز سال را هنوز هم گرامی می‌دارند اما نه با آن اهمیتی که برای شب چله زمستان یا یلدا قائل هستند.
چهل یا چله تموز حدودا از اول تیر ماه شروع می‌شده و تا دهم مرداد ماه ادامه می‌یافته. معمولا شروع این چهل روز با طولانی ترین روز سال شروعآغاز می‌شود.
 
== طولانی ترین روز سال ==
معمولا روزهای اول تیر و یا روز ۳۱ خرداد (۲۱ژوئن) طولانی‌ترین روز سال در نیم‌کره شمالی زمین است زیرا در این روز خورشید نسبت به روزهای گذشته به اندازه بخشی از ثانیه بیشتر در آسمان باقی خواهد ماند و روز را طولانی تر خواهد کرد.
به دلیل اینکه سیاره زمین حول محور خود با درجه ۵/۲۳ در حرکت است طی روزی خاص از سال و با به حداقل رسیدن فاصله منطقه قطبی با خورشید این پدیده که به انقلاب تابستانی نیز شهرت دارد رخ می‌دهد و در برخی از سال‌ها این اتفاق ۳۰ خرداد (۲۰ ژوئن) رخ می‌دهد و در برخی سال‌ها ۳۱ خرداد (۲۱ ژوئن)و یا اول تیر ماه اتفاق می‌افتد.
به گزارش مجله لایف ساینس، دانشمندان اعلام کردند که انقلاب تابستانی ۱۳۹۱ در ساعت ۵:۴۵ به وقت جهانی رخ می‌دهد. این پدیده برای گذشتگان نیز شناخته شده بوده‌است در ایران جشن نیلوفر و یا چله تموز با این پدیده ارتباط داشته‌است و در قدیم علی رغم اینکه ابزارهای دقیق سنجش زمان وجود نداشت و تنها از چارطاقی‌ها و [[خانه فنجان]] یا [[ساعت آبی]] تا حدودی ساعت آفتابی استفاده می‌شداما با همین ابزارهای ساده طولانی ترین روز سال و کوتاه ترین روز سال را با کمی اختلاف تعیین می‌کردند. ۴ قرن قبل از تولد مسیح برای این روز تقویمی طراحی کرده بودند که با استفاده از نور خورشید زمان دقیق آن مشخص می‌شد.
[[پرونده:Ancient water clock used in qanat of gonabad 2500 years ago.JPG|thumb|فنجان یا ساعت آبی قنات[[زیبد]]]]
 
و تنها از چارطاقی‌ها و [[خانه فنجان]] یا [[ساعت آبی]] تا حدودی ساعت آفتابی استفاده می‌شداما با همین ابزارهای ساده طولانی ترین روز سال و کوتاه ترین روز سال را با کمی اختلاف تعیین می‌کردند. ۴ قرن قبل از تولد مسیح برای این روز تقویمی طراحی کرده بودند که با استفاده از نور خورشید زمان دقیق آن مشخص می‌شد.
 
== چله تموز در خراسان ==
هموقذر فهمیدم دمین ای دنیا - که آسونی د بعد سختی میه هنوز
* نه از شب من گله و ناله دارم و نه از روز- نه از یلدا و نه از تموز. در قدیم روزهای بعد از نوروز را به دو چهل تقسیم می‌کردند چل روز اول که چله معتدل است و چل روز بعد که روزهای گرما است بعد از چله دوم چله تموز شروع می‌شود. که داغ ترین روزهای سال است.
‎<ref>[ http://parssea.org/?p=7520 مجله دریای پارس:چله تموز و تیرگان]، '' محمد عجم ‏‎''</ref>‎
 
== سعدی ==
 
== جشن نیلوفر ==
جشن نیلوفر و یا جشن تیرگان به چله تموز و جشن روز اول تموز ارتباط دارد. به روایت ابوریحان بیرونی در آثارالباقیه زمان جشن [[نیلوفر]] ششم تیرماه (خردادروز از تیرماه)است. با توجه به شواهد دیگر به نظر می‌رسد که گل نیلوفر از نظر باورهای مردمی با خورشید و احیاناً با میترا/ مهر در پیوند بوده باشد. زمان شکوفایی سالانه گل نیلوفر (نیلوفر صحرایی و باغی) و نیز زمان شکوفایی روزانه آن با خورشید هماهنگ است. زمان گل دهی آن در چله تموز(طولانی ترین روز) و در ایام عمودی ترین تابش‌های خورشید و زمان شکوفایی روزانه گل نیلوفر نیز همراه با سپیده و طلوع خورشید است و هر روز همراه با بردمیدن خورشید شکوفا می‌شود. این ویژگی‌ها موجب شده بوده که نیلوفر و خورشید را از یک خاستگاه و در پیوند با یکدیگر به شمار آورند و گرامی‌داشت نیلوفر را گرامی‌داشت خورشید بدانند. خورشید پرستی از اولین ادیان بشری است و در دوران میترایی بصورت پر و بال یافته و گسترده در رسم‌های ایرانی نفوذ کرده‌است. ‎<ref>[ http://parssea.org/?p=7520 ‎مجله دریای پارس:چله تموز و تیرگان]، '' محمد عجم ‏‎''</ref>‎
 
[[پرونده:Ancient water clock used in qanat of gonabad 2500 years ago.JPG|thumb|فنجان یا ساعت آبی قنات[[زیبد]]]]
 
== جستارهای وابسته ==
* [[فرهنگ خراسان]]
* [[غذاهای خراسانی]]
* [[روز جهانی یوگا]]
 
== منابع ==
{{پانویس}}
* طولانی ترین روز سال را هندوها به کام خود شیرین کردندکردندمجله دریای پارس 1394 [http://parssea.org/?p=7520]
* 21 ژوئن یا اول تیر روز جهانی یوگا [http://www.unic.org.in/display.php?E=13712&K=Yoga]
* http://www.behtour.com/آداب-و-رسوم/آداب-و-رسوم-خراسان-جنوبی
* http://www.aftabir.com/articles/view/science_education/technical/c3c1183387267p2.php/قنات-میراث-فرهنگی-و-علمی-ایرانیان
* [https://yoga.ayush.gov.in/ Ministry of Ayush - International Day of Yoga]
* [http://www.worldyogafestival.com/festival-2017.html World Yoga Festival]
 
* طولانی ترین روز سال را هندوها به کام خود شیرین کردند [http://parssea.org/?p=7520]
*21 ژوئن یا اول تیر روز جهانی یوگا [http://www.unic.org.in/display.php?E=13712&K=Yoga]
* http://www.behtour.com/%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85/%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C
* http://www.aftabir.com/articles/view/science_education/technical/c3c1183387267p2.php/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86
* تصویر خانه فنجانhttp://amordadnews.com/neveshtehNamyesh.aspx?NId=6010
.{{پانویس}}
{{ویکی‌انبار-رده|Water clocks}}
 
[[رده:جشن]]
[[رده:جشن‌ها و اعیاد]]
[[رده:جشن‌ها و اعیاد در ایران]]
[[رده:روزهای سازمان ملل]]
[[رده:روزهای یادآوری و آگاهی بهداشتی]]
[[رده:فرهنگ فارسی]]
[[رده:کشاورزیمناسبت‌های ماه ژوئن]]
[[رده:میراث فرهنگی و معنوی یونسکو در ایران]]
[[رده:نمادهای ملی ایران]]
[[رده:هنر]]
[[رده:یوگا]]
۲۰۸

ویرایش