تفاوت میان نسخه‌های «اندازه کتاب»

جز
[[پرونده:Comparison book sizes.svg|بندانگشتی|چپ|مقایسهٔ بعضی از اندازه‌های کتاب براساس [[انجمن کتابخانهٔ آمریکا]]]]
'''قطع کتاب''' همان اندازه‌یاندازهٔ درازا و پهنای [[کتاب]] است. به عبارت دیگر، قطع کتاب به‌ به طور کلی اندازه‌یاندازهٔ [[درازا]] در برابر [[عرض|پهنا (عرض)]] هر برگ سنجیده می‌شود، یا گاهی اندازه‌یاندازهٔ درازا در مقابل پهنا (عرض) جلد یک کتاب است. تعدادی از اصطلاحات به‌طور معمول برای اندازهٔ کلی (عمومی) کتاب‌ها توسط مراکز [[چاپ]] و [[کتابخانه|کتابخانه‌ها]]‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند.
دلیل به‌وجود آمدن قطع‌های مختلف برای کتاب، استفادهٔ آسان‌تر یا متناسب با نوع کاربرد هر کتاب بوده‌است؛ برای مثال، کتابی که به‌راحتی بتواند همراه افراد باشد و فضای زیادی اشغال نکند باید مثلاً در قطع جیبی [[صحافی]] شود. استفاده از اندازه‌های مختلف در بهبود کار مؤثر خواهد بود.
 
امروزه قطع کتاب نشان‌دهندهٔ تعداد دفعات تا شدن کاغذ در [[چاپخانه]] نیز هست که منجر به تشکیل ورق‌های کتاب می‌شود.<ref>سلطانی، پوری و راستین، فروردین، ''دانشنامهٔ کتابداری و اطلاع‌رسانی''، ذیل مدخلِ «قطع کتاب»</ref> به‌طور مثال، کاغذ دوورقی با چهار صفحه در قطع رحلی، چهارورقی با هشت صفحه در قطع وزیری، و هشت‌ورقی با شانزده صفحه در قطع رقعی برابر است.<ref>صافی، قاسم، ''از چاپخانه تا کتابخانه''، تهران: دانشگاه تهران، ۱۳۸۱</ref>
 
== انواع قطع کتاب ==
اکنون رایج‌ترین قطع برای کتاب، در همه‌جا، قطع وزیری است که ابعاد آن از ۱۳×۲۰ تا ۲۰×۲۶ سانتی‌متر متغیر است. قطع رقعی با ابعاد ۱۵×۲۲ و قطع جیبی با ابعاد ۵/۱۶×۱۱ [[سانتیمتر]] از دیگر قطع‌های رایج محسوب می‌شوند. معمولاً در چاپ کتاب‌های هنری و نفیس از قطع رحلی و برای کتاب‌های کودکان از قطع خشتی استفاده می‌شود. باید توجه داشت ابعاد ذکرشده برای هر قطع، تقریبی است، و در برخی منابع، اندازه‌های متفاوتی ارائه شده‌است.
 
* قطع نیم‌ورقی: ۲۲×۳۴ سانتیمتر که در ابعاد دیگری هم وجود دارد؛<ref name="razavi">«واژگان نظام کتاب‌آرایی»، در [[نجیب مایل هروی]]، ''کتاب‌آرایی در تمدن اسلامی''، مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، ۱۳۷۲، صص ۵۷۱–۸۳۲</ref>
* قطع وزیری: در گذشته دارای سه اندازهٔ کوچک (به طول و عرض تقریبیِ ۲۱×۱۵ سانتیمتر)، متوسط (۲۴×۱۶) و بزرگ (۳۰×۲۰) بوده‌است.
 
=== جدول قطع‌های متداول صنعت چاپ ===
{|class="wikitable plainlinks" style="width:35%;"
 
== پیوند به بیرون ==
* [http://portal.nlai.ir/daka/Wiki%20Pages/%D9%82%D8%B7%D8%B9قطع%20%28%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8%29(كتاب).aspx ''دایرةالمعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی''].
 
{{چاپ-خرد}}