تفاوت میان نسخه‌های «شهرستان کلیبر»

جز
اصلاح نویسه عربی، + ویرایش با ماژول ابرابزار با استفاده از AWB
(اصلاح پیوند(های) داخلی با استفاده از AWB)
جز (اصلاح نویسه عربی، + ویرایش با ماژول ابرابزار با استفاده از AWB)
|نام‌رسمی= شهرستان کلیبر
|تصویر=Kaleibar shahrestan.png
|اندازه‌تصویر=250
|برچسب‌تصویر=
|استان= آذربایجان شرقی
|مرکز=[[کلیبر]]
|نام‌های‌قدیمی=
|زبان گفتاری= ترکی آذربایجانی
|سوغاتی=
|میانگین بارش سالانه=
|سال‌شهرستان‌شدن= <ref name="Ministry of Interior">{{یادکرد وب| نشانی = http://portal2.moi.ir/Portal/Home/Default.aspx?CategoryID=acba9e9d-33d8-4823-88df-8b02d009eb2e| عنوان = بانک اطلاعات تقسیمات کشوری| تاریخ بازدید = آبان ۱۳۸۹|ناشر = وب‌گاه رسمی وزارت کشور ایران}}</ref>
|جمعیت = ۸۹٫۶۹۸ نفر<ref name="آمار">{{یادکرد وب| نشانی = http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/Q11.xls| عنوان =نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادی بر حسب سواد| تاریخ بازدید = آبان ۱۳۸۹| ناشر = وب‌گاه رسمی مرکز آمار ایران | زبان = فارسی}}</ref>
|رشدجمعیت=
|تراکم‌جمعیت=
|زبان= ترکی آذربایجانی
|مذهب= شیعه
|مساحت=۳٫۷۰۲
|میانگین‌دما=
|میانگین‌بارش‌سالانه=
|شمارروزهای‌یخبندان=
|فرماندار=
|پیش‌شماره=
|وب‌گاه=
|شهرها=
|بخش‌ها=
|دهستان‌ها=
}}
 
[[پرونده:Babak Catle 2.jpg|راست|بندانگشتی|250px|قلعه بابک مقر بابک خرمدین.]]
'''شهرستان کلیبر''' یکی از شهرستان‌های [[استان آذربایجان شرقی]] است. جمعیت این شهرستان ۸۹٫۶۹۸ نفر (سرشماری سال ۱۳۸۵خ.) و مرکز آن شهر [[کلیبر]] است.
طبق قرأین، شهرستان با منطقه تاریخی بَذّ (البَذّ؛ مثنی : بذّین /البذین ) ـ نیز بَد ـ منطبق است.<ref>http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=832</ref>. [[ابن حوقل]] در سال ۳۶۷ هجری از کلیبر دیدن کرده و می‌نویسد، "سیاه کویه (قره داغ) کوهی بس بزرگ است و مردم آنجا به سیصد زبان تکلم دارند. در سراسر آن باغ‌ها و گل‌ها و آبراهه‌ها و نیز فلاحان دیده می‌شوند. سرزمینی پر برکت و حاصلخیز است، چنانکه میوه‌های آن هدر رود و خوردن آن رایگان است. در این ناحیه همیشه ابر است و آفتاب کمتر می‌تابد.<ref>http://www.tabnak.ir/fa/news/272674/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87نگاه-%D8%B4%D9%85%D8%A7شما-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1تصاویر-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7زیبا-%D8%A7%D8%B2از-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%D8%AAطبیعت-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1کلیبر</ref>"
 
== آب و هوا ==
کلیبر دارای آب و هوای معتدل کوهستانی بوده و سراسر منطقه را جنگل‌های تنک و مراتع سرسبز پوشانیده و محل ییلاق عشایر [[دشت مغان]] و [[ارسباران]] (قره داغ) می‌باشد. این شهرستان تحت تأثیر آب و هوای خزری بوده و اغلب اوقات کوهستان هاای مرتفع را مه غلیظ می‌پوشاند. [[رود ارس]] از شمال آن می‌گذرد.
 
== موقعیت جغرافیایی ==
[[File:Kaleybar June 2013.jpg|left|thumb|250px|<small>[[کلیبر]] به شهر مرکزی قره داغ تبدیل میشودمی‌شود. </small>]]
شهرستان کلیبر با ۳٫۷۰۲ کیلومتر مربع مساحت در ناحیه شمال شرقی [[استان آذربایجان شرقی]] واقع شده‌است. این شهرستان از سمت جنوب با شهرستان‌های [[اهر]] و [[ورزقان]] و از سمت غرب با شهرستان [[جلفا]] هم مرزهم‌مرز است.
 
<span style="font-size: large;">ارتفاعات مهم و پستی و بلندی ها</span> : از لحاظ پستی و بلنديبلندی ايناین شهرستان منطقه ايای کوهستانيکوهستانی بوده و رشته كوهکوه اصلياصلی آن با نام [[قره داغ]] دارايدارای قلل متعدد با ارتفاعات متفاوت باشد بيشتربیشتر قلل ايناین رشته كوهکوه در دو شهر اهر – كليبرکلیبر واقع شده و تنها قله سايگرمسایگرم با ارتفاع 2750۲۷۵۰ متر در ايناین شهرستان قرار دارد. قلل ديگردیگر مانند گشت سر (2940۲۹۴۰ متر) قاضيقاضی بلاغ (2700۲۷۰۰ متر)، شيورشیور (2652۲۶۵۲ متر)، سارپارق (2860۲۸۶۰ متر) و زينقالوزینقالو (2900۲۹۰۰ متر) در دو شهرستان [[اهر]] و [[كليبرکلیبر]] استقرار يافته اندیافته‌اند
 
<span style="font-size: large;">ارتفاعات مهم و پستی و بلندی ها</span> : از لحاظ پستی و بلندي اين شهرستان منطقه اي کوهستاني بوده و رشته كوه اصلي آن با نام [[قره داغ]] داراي قلل متعدد با ارتفاعات متفاوت باشد بيشتر قلل اين رشته كوه در دو شهر اهر – كليبر واقع شده و تنها قله سايگرم با ارتفاع 2750 متر در اين شهرستان قرار دارد. قلل ديگر مانند گشت سر (2940 متر) قاضي بلاغ (2700 متر)، شيور (2652 متر)، سارپارق (2860 متر) و زينقالو (2900 متر) در دو شهرستان [[اهر]] و [[كليبر]] استقرار يافته اند
== قابلیت‌های گردشگری ==
[[File:Motaalleq village II.jpg|left|thumb|260px|تسهیلات [[چشمه آب گرم]] [[متعلق]]]]
یک گردشگر کانادایی کلیبر را اینگونه توصیف می‌کند، "شهری دورافتاده و خواب آلود در میا‌‌نمیان کوه‌های آذربایجان...آذربایجان… مکانی است عالی‌؛عالی؛ به طراوت و سر سبزی انگلیس و ورای ذهنیت ما از طبیعت کویری و خشک ایران.<ref>Jamie Maslin, "Iranian Rappers and Persian Porn: A Hitchhiker's Adventures in the New Iran", 2009.</ref>" این جملات قابل تعمیم به اکثر قسمتهای شهرستان میشودمی‌شود که در غرب کلیبر واقع شده‌اند. در مسیر جاده کلیبر به [[عاشقلو]]، [[ییلاق]]‌هایی‌‌هایی همانند [[چپرلی]] و[[آقداش (خداآفرین)|آغداش]] قرار دارند که میتوانندمی‌توانند در صورت ترویج مناسب شهرستان را در موقعیتی منحصر بفرد قرار دهند. استراحتگاه‌های ساخته شده در [[دره مکیدی]] و [[آینالو]] به مکانهای جا افتاده گردشگری تبدیل شده اند،شده‌اند، با این‌حال '''[[قلعه دره سی]] ''' در ۳ کیلومتری جنوب غرب کلیبربعلت نزدیکی‌نزدیکی به شهر موقعیت بهتری دارد <ref>http://www.kaleibar.com/makantafrihi/30-gale-darasi.html</ref> اخیراً در این منطقه عملیات اجرایی ساخت تله کابین و مجتمع تفریحی آغاز شده است. این مجموعه بسیار گسترده از بخشهای متنوعی مانند مجموعه تله کابین گردشگری، مجموعه رستوران هایرستوران‌های سنتی و مدرن، مجموعه اقامتی، مجموعه تفریحی و شهربازی، مجموعه ورزشی، مجموعه دهکده تندرستی، مجموعه شهرک سینمایی و رصدخانه، مجموعه باغ گل، باغ وحش، باغ پرندگان، پارک طبیعت، مجموعه خدمات عمومی و تجاری و فضاهای عمومی تشکیل شده است که در فازهای مجزا و زمان بندی هایزمان‌بندی‌های تعیین شده، اجرا خواهند شد.
[[File:Spring AbbasAbad.jpg|left|thumb|260px|<small>نمایی از مراتع [[آقداش (خداآفرین)|آغداش]] و [[چپرلی]] در اواسط خرداد.</small>]]
بنا به نوشته روزنامه دنیای اقتصاد، تاسیساتتأسیسات [[آب‌درمانی]] [[متعلق]] که در تیر ماه ۱۳۹۲ راه اندازی شد، بزرگ‌ترین مجتمع آب درمانی کشور است. این مجتمع در زمینی به وسعت 12870۱۲۸۷۰ متر مربع در فاز اول احداث شده که شامل استخرهای سرپوشیده با سقف متحرک زنانه، مردانه، سونا و جکوزی، مجموعه رستوران، بوفه، کافی شاپ، سالن‌های ورزشی، بدنسازی، فضای بازی کودکان، رختکن‌های مجهز، پارکینگ و نمازخانه به علاوه واحدهای تجاری می‌باشد.<ref>http://tabriz.isna.ir/default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=22058</ref>
 
== آثار تاریخی ==
* <span style="font-size: large;">[[قلعه بابک]]</span> در این ناحیه قرار دارد. این قلعه که به نام‌های «دژ بابک»، «بذ و قلعه جمهور» هم معروف است، دژ و مقر سردار تاریخی ایران، [[بابک خرم‌دین]] بوده‌است. این قلعه در نزدیکی شهر [[کلیبر]] در شمال شرق [[استان آذربایجان شرقی]] قرار دارد.
 
* <span style="font-size: large;">[[قلعه پشتو]]</span> یکی از آثار تاریخی بخش [[هوراند]] از شهرستان کلیبر، قلعه پشتو یا پشتاب است که بر بلندترین کوه بین روستاهای [[پشتاب]] و [[کوجان]] قرار گرفته است. قلعه در كوهستانی‌کوهستانی به ارتفاع بيشبیش از 3000۳۰۰۰ متر بنا شده است. از این قلعه که شبیه قلعه بابک و شاید همزمان با آن بوده است به هنگام نبرد با اعراب حاکم بر منطقه استفادهٔ نظامی می‌شده است.<ref>http://www.tabriz.ir/?PageID=114</ref>.
*<span style="font-size: large;">[[قلعه بابک]]</span> در این ناحیه قرار دارد. این قلعه که به نام‌های «دژ بابک»، «بذ و قلعه جمهور» هم معروف است، دژ و مقر سردار تاریخی ایران، [[بابک خرم‌دین]] بوده‌است. این قلعه در نزدیکی شهر [[کلیبر]] در شمال شرق [[استان آذربایجان شرقی]] قرار دارد.
* '''[[قلعه پیغام]]''': این قلعه در ۱۰ کیلومتری جنوب کلیبر در نزدیکی [[روستای پیغام]] بر بالای کوهی که از سه طرف آن پرتگاه است و رود کلیبر از پای این کوه می‌گذرد قرار گرفته است . از ساختمانهای قلعه و دیوار آن آثار کمی باقی‌مانده است و حفاران و دزدان آثار باستانی همه چیز را تخریب کرده‌اند . مصالح به کار رفته در برج باروها و سیستم نگهداری آی و آب انبار مشابه قلعه بذ و [[قلعه آوارسین]] می باشد می‌باشد. [[باستان شناسان]] تاریخ این قلعه را به دوران قبل از اسلام و اشکانیان نسبت داده‌اند. .این قلعه بر تمامی راههایراه‌های ورودی و خروجی شهر تسلط داشته و تنها راه قدیم و جدید از کنار آن می‌گذرد .همان طورهمان‌طور که از اسم این قلعه بر می آیدمی‌آید وظیفه آن نگهبانی در درب ورودی شهر باستانی بَر یا کلیبر کنونی بوده است.
*<span style="font-size: large;">[[قلعه پشتو]]</span> یکی از آثار تاریخی بخش [[هوراند]] از شهرستان کلیبر، قلعه پشتو یا پشتاب است که بر بلندترین کوه بین روستاهای [[پشتاب]] و [[کوجان]] قرار گرفته است. قلعه در كوهستانی‌ به ارتفاع بيش از 3000 متر بنا شده است. از این قلعه که شبیه قلعه بابک و شاید همزمان با آن بوده است به هنگام نبرد با اعراب حاکم بر منطقه استفادهٔ نظامی می‌شده است<ref>http://www.tabriz.ir/?PageID=114</ref>.
* '''[[مسجد جامع کلیبر]]''': مسجد جامع کلیبر در مرکز شهر قرار دارد . طول بنا ۵۰ متر عرض آن ۳۰ متر می باشدمی‌باشد مسجد دارای گنبدی بزرگ است که در گذشته مناره ای به ارتفاع ۴۵ متر و قطر ۱۷ متر داشته که تا سال ۱۳۳۰ شمسی پابرجا بوده . این مناره به علت بمباران روس هاروس‌ها در شهریور ۱۳۲۰ آسیب دیده و در سال ۱۳۳۰ فرو ریخته است .
*'''[[قلعه پیغام]]''': این قلعه در ۱۰ کیلومتری جنوب کلیبر در نزدیکی [[روستای پیغام]] بر بالای کوهی که از سه طرف آن پرتگاه است و رود کلیبر از پای این کوه می‌گذرد قرار گرفته است . از ساختمانهای قلعه و دیوار آن آثار کمی باقی‌مانده است و حفاران و دزدان آثار باستانی همه چیز را تخریب کرده‌اند .مصالح به کار رفته در برج باروها و سیستم نگهداری آی و آب انبار مشابه قلعه بذ و [[قلعه آوارسین]] می باشد . [[باستان شناسان]] تاریخ این قلعه را به دوران قبل از اسلام و اشکانیان نسبت داده‌اند .این قلعه بر تمامی راههای ورودی و خروجی شهر تسلط داشته و تنها راه قدیم و جدید از کنار آن می‌گذرد .همان طور که از اسم این قلعه بر می آید وظیفه آن نگهبانی در درب ورودی شهر باستانی بَر یا کلیبر کنونی بوده است.
* '''[[مقبره شاه قاسم]]''': در 10۱۰ کیلومتری [[آبش احمد]] ودر 100۱۰۰ کیلومتری تپه معروف نادری و در 50۵۰ کیلومتری شهرستان کلیبر و نزدیکیهای روستای [[خالان]] و [[پیره لر]] واقع شده است .میگویند می‌گویند برادر امام هشتم ماما، ،امامامام رضا (ع) بوده و برای تبلیغ دین آمده بود.<ref>http://www.shahrimiz.com/index.php/1389-04-07-20-32-53/258-1390-01-29-22-58-33.html</ref>
* '''[[مسجد جامع کلیبر]]''': مسجد جامع کلیبر در مرکز شهر قرار دارد . طول بنا ۵۰ متر عرض آن ۳۰ متر می باشد مسجد دارای گنبدی بزرگ است که در گذشته مناره ای به ارتفاع ۴۵ متر و قطر ۱۷ متر داشته که تا سال ۱۳۳۰ شمسی پابرجا بوده . این مناره به علت بمباران روس ها در شهریور ۱۳۲۰ آسیب دیده و در سال ۱۳۳۰ فرو ریخته است .
*'''[[مقبره شاه قاسم]]''': در 10 کیلومتری [[آبش احمد]] ودر 100 کیلومتری تپه معروف نادری و در 50 کیلومتری شهرستان کلیبر و نزدیکیهای روستای [[خالان]] و [[پیره لر]] واقع شده است .میگویند برادر امام هشتم ما ،امام رضا (ع) بوده و برای تبلیغ دین آمده بود.<ref>http://www.shahrimiz.com/index.php/1389-04-07-20-32-53/258-1390-01-29-22-58-33.html</ref>
 
== اقتصاد ==
تا قبل از [[انقلاب اسلامی]]، اقتصاد منطقه نوعی خود کفایی محلی داشت؛ تمام غذا در محدوده روستاها تولید می‌شد، و محصول مازاد در شهر [[کلیبر]] با اضافه محصول عشایر معاوضه میشدمی‌شد. بعلاوه تعدادی زیاد از فروشندگان دوره گرد به روستاها و ییلاقها سرّ کشیده و نقش چشمگیری در مبادله کالا ایفا میکردندمی‌کردند. بعد از انقلاب نظم اجتماعی دگرگون شد؛ شغلهایی مانند چوپانی تحقیر شدند و در نتیجه دامپروری تنزل کرد. از طرفی دیگر تغییرات آب و هوایی و کشت دیم در زمینهای شیب دار باعث فرسایش شدید خاک شده و بازدهی زمین‌ها را به تدریج کاهش داد. مردم مجبورشدند بخش عمده در آمددرآمد خود را از کارگری فصلی در [[تهران]] تامینتأمین کنند. از اواخر دهه ۶۰ دولت مرکزی سختگیری بر سخت و سازهای غیر قانونیغیرقانونی در اطراف [[تهران]] کنار گذاشت. این کار به مهاجرت گسترده اهالی شهرستان به حاشیه تهران منجر شد. مهاجرین عموماً در کارهای ساختمانی، مخصوصامخصوصاً نقشی ساختمان، مشغول شدند. در سال‌های اخیر، زنبور داری به صورت یک شغل سود آور در آمده،درآمده، اما، رقابت با عسل‌های تقلبی در بازار آینده زنبور داری را در ابهام برده است. آثار گردشگری در اقتصاد محل هنوز آشکار نشده است. متأسفانه، محدود بودن زمان گرشگری به فصل گرم تابستان امکان سود دهی در این صنعت را محدود کرده است. در سال‌های اخیر فرمانداری کلیبر با برگزاری جشنواره انار و زغال اخته برای ترویج تولید تجاری و بازاریابی این میوه‌ها تلاش کرده است. در اخبار منتشره اغلب بر جنبه‌های جذب گردشگری این جشنواره‌ها تاکیدتأکید می‌شود. در حال حاضر معدود شغل‌های موجود کارگری در پروژهپروژه‌های های تامينتأمین برق، گازو آب رساني ميرسانی باشدمی‌باشد.
 
تا قبل از [[انقلاب اسلامی]]، اقتصاد منطقه نوعی خود کفایی محلی داشت؛ تمام غذا در محدوده روستاها تولید می‌شد، و محصول مازاد در شهر [[کلیبر]] با اضافه محصول عشایر معاوضه میشد. بعلاوه تعدادی زیاد از فروشندگان دوره گرد به روستاها و ییلاقها سرّ کشیده و نقش چشمگیری در مبادله کالا ایفا میکردند. بعد از انقلاب نظم اجتماعی دگرگون شد؛ شغلهایی مانند چوپانی تحقیر شدند و در نتیجه دامپروری تنزل کرد. از طرفی دیگر تغییرات آب و هوایی و کشت دیم در زمینهای شیب دار باعث فرسایش شدید خاک شده و بازدهی زمین‌ها را به تدریج کاهش داد. مردم مجبورشدند بخش عمده در آمد خود را از کارگری فصلی در [[تهران]] تامین کنند. از اواخر دهه ۶۰ دولت مرکزی سختگیری بر سخت و سازهای غیر قانونی در اطراف [[تهران]] کنار گذاشت. این کار به مهاجرت گسترده اهالی شهرستان به حاشیه تهران منجر شد. مهاجرین عموماً در کارهای ساختمانی، مخصوصا نقشی ساختمان، مشغول شدند. در سال‌های اخیر، زنبور داری به صورت یک شغل سود آور در آمده، اما، رقابت با عسل‌های تقلبی در بازار آینده زنبور داری را در ابهام برده است. آثار گردشگری در اقتصاد محل هنوز آشکار نشده است.متأسفانه، محدود بودن زمان گرشگری به فصل گرم تابستان امکان سود دهی در این صنعت را محدود کرده است. در سال‌های اخیر فرمانداری کلیبر با برگزاری جشنواره انار و زغال اخته برای ترویج تولید تجاری و بازاریابی این میوه‌ها تلاش کرده است. در اخبار منتشره اغلب بر جنبه‌های جذب گردشگری این جشنواره‌ها تاکید می‌شود. در حال حاضر معدود شغل‌های موجود کارگری در پروژه های تامين برق، گازو آب رساني مي باشد.
 
== تقسیمات کشوری ==
== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌سفر}}
[http://www.pc-ahar.com/جاذبه-هاي-طبيعي-شهرستان-کليبرقلعه-دره/ جاذبهجاذبه‌های های طبيعیطبیعی شهرستان کليبرکلیبر:قلعه دره سی، پار جنگلی مکيدی،مکیدی، آبهای گرم شهرستان کليبر،کلیبر، منطقه حفاظت شده آینالو]
[http://www.pc-ahar.com/category/gar/t_arasbaran/t_arasbaran_kalebar گردشگريگردشگری كليبرکلیبر]
[http://www.pc-ahar.com/1389/09/03/معرفي-شهرستان-كليبر معرفيمعرفی شهرستان كليبرکلیبر]
 
== منابع ==
{{درگاه|آذربایجان}}
اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳خ.
{{پانویس}}
{{آذربایجان شرقی}}