باز کردن منو اصلی

تغییرات

۲۵۶ بایت اضافه‌شده ،  ۲ سال پیش
ابرابزار
{{بهبود منبع}}
 
{{کاربردهای دیگر}}
[[File:FreshFrozenPlasma.JPG|thumb|A unit of donated [[fresh frozen plasma]]]]
بخش مایع خون یا تنابه، '''خوناب'''<ref>واژه‌های مصوّب فرهنگستان تا پایان دفتر دوازدهم فرهنگ واژه‌های مصوّب</ref> نام دارد. به خوناب، '''پلاسما''' (Plasma) هم می‌گویند. خوناب فاقد یاخته‌های خونی است.
 
پلاسماخوناب ۵۵ درصد خون را تشکیل می‌دهد. مایعی است که ۹۱ درصد آن را [[آب]]، ۱ درصد آنرا را املاح و [[یون]]های معدنی، ۷ درصد آن را [[پروتئین]]های پلاسما، و ۱ درصد باقی‌مانده را ویتامین‌ها، مواد قندی و لیپیدی، هورمون‌ها، اسیدهای آمینه، [[گلوکز]] و چربی و مواد دفعی تشکیل می‌دهند.
'''پلاسمای خون''' قسمت مایع [[خون]] و فاقد سلول‌های خونی است.
 
پلاسما ۵۵ درصد خون را تشکیل می‌دهد. مایعی است که ۹۱ درصد آن را [[آب]]، ۱ درصد آنرا را املاح و [[یون]]های معدنی، ۷ درصد آن را [[پروتئین]]های پلاسما، و ۱ درصد باقی‌مانده را ویتامین‌ها، مواد قندی و لیپیدی، هورمون‌ها، اسیدهای آمینه، [[گلوکز]] و چربی و مواد دفعی تشکیل می‌دهند.
 
== آب پلاسماخوناب ==
بخش اعظم پلاسما آب است. آب پلاسما دارای دو منشأ غذایی و آب متابولیک حاصل از [[آب میان‌بافتی]] سلول‌هاست. میزان آب به‌وسیله دستگاه‌های بدن از جمله کلیه و مراکز مغزی به دقت تنظیم می‌شود. آب پلاسما،خوناب، فشار خون را تحت تأثیر قرار می‌دهد و وسیله انتقال سلولهای خونی و مواد غذایی محلول است.
 
== روش تعیین حجم آب پلاسما ==
برای تعیین آب پلاسما از ترکیباتی استفاده می‌شود که پس از تزریق داخل وریدی نتوانند از دیواره عروقرگ‌ها بگذرند. این ترکیبات بیشتر رنگ‌هایی با مولکول‌های درشت مانند [[آبی اوانز]] و [[آبی شیکاگو]] هستند که تعیین مقدار آن‌ها از طریق [[رنگ سنجی]] بسیار آسان است و یا ترکیباتی مانند [[آلبومین]] دو دقیقه پس از تزریق یکی از ترکیبات فوق از بیمار خون گرفته و غلظت جسم تزریق شده را تعیین کرده و از نسبت دقت آن جسم، حجم خون را محاسبه می‌کنند.
 
== غلظت الکترولیتی پلاسما خوناب==
یونهای معدنی پلاسما از نوع یونهای معدنی موجود در آب میان‌بافتی و بطور کلی در سلولهاست. این یونها در حفظ موازنه نمک، PH و فشار اسمزی بین پلاسما و آب میان بافتی و سلولهای بافتها دخالت دارند. یون [[سدیم]]، [[کاتیون]] اصلی و یون [[کلر]]، [[آنیون]] اصلی پلاسما است و در صورتی که غلظتها را بر حسب میلی [[اکی والان]] در لیتر مشخص کنیم کاتیونها و آنیونهای پلاسماخوناب کاملاً متعادل هستند.
 
== [[تامپون]] پلاسما ==
سیستم تامپون اسید کربنیک - بی‌کربنات، اگر چه حداکثر قدرت تامپونی را در حدود PH = ۶ دارد. (Ph اسید کربنیک ۶٫۱ است) ولی مهم‌ترین تامپون پلاسما محسوب می‌گردد. این اهمیت نه تنها از نظر کمی، بلکه بیشتر از نظر قابلیت تنظیم غلظت آن از طریق دفع [[گاز کربنیک]] توسط ریه‌هاست.
 
== پروتئین پلاسما ==
این مواد میزان قابل توجه در پلاسما دارند. جز موادی هستند که مقدارشان باید پایدار بماند. بیشتر این مواد در کبد ساخته می‌شوند. مانند یونهای معدنی، در برقراری [[فشار اسمزی]] خون و PH آن سهم مهمی دارند. پروتئینهای موجود در پلاسما به قرار زیر است.
* [[آلبومین]]ها: در کبد ساخته می‌شوند. ناقل هورمونها در خون بوده، وجود آلبومین در خون موجب جذب آب به داخل خون می‌شود. اگر مقدارش کم باشد، خون را جذب نمی‌کند و آب خود را از موئین رگها خارج کرده. در زیر جلد تجمع کرده و باعث «خیز» می‌شود. مبنای نامگذاری این پروتئنین هاپروتئنین‌ها شباهت آنها به سفیده تخم مرغ است.
* [[گلوبولین]]ها: مبنای تنوع گروه‌های خونی هستند، به صورت آنتی کور عمل می‌کنند. در بسیاری از بیماریهای کبدی، بیماریهای عفونی و نفریت مقدار گلوبولین خون پلاسما خون زیاد می‌شود؛ و ازدیاد گلوبولین خون، ته‌نشین شدن گلبولهای قرمز را تسریع می‌کند.
* [[آگلوتینین]]: آگلوتینین که گلبولهای قرمز خون را به یکدیگر می‌چسباند و همچنین ماده ضد گروه‌های خونی RH،RH, B ، A است.
* [[فیبرینوژن]] و [[ترومبین]] که در انعقاد خون دخالت دارند.
* [[هورمون]]‌های پروتئینی مانند [[آنژیوتانسینوژن]]
 
پروتئینهای مختلفی مانند [[سرولوپلاسمین]]، پروتئین حمل کننده تیروکسین، پروتئین حمل کننده هورمونهای جنسی و...و… نیز در خون وجود دارند.
 
== قند پلاسما خوناب==
قند به شکل گلوکز در پلاسما وجود دارد و مقداری آن ۱٫۱ گرم در لیتر خون است. گلوکز خون از تجزیه مواد نشاسته‌ای و یا گلیکوژن کبد حاصل می‌شود.
 
== مواد چربی پلاسما ==
مقدار چربی و لیپوئیدهای پلاسما مخصوصاً در کلسترول، متغیر است. پس از یک غذای چرب، مقدار آن (کیلومیکرون) در پلاسما زیاد شده و رنگ پلاسما کدر می‌شود. [[کلسترول]] [[لیپوپروتئینهای با چگالی پایین]] (LDL) برخلاف (HDL) در تصلب شرائین و [[آترواسکلروز]] جدار عروق موثرند.
 
== مواد دفعی پلاسما ==
مواد دفعی سلولهاییاخته‌های بدن در پلاسمای خونخوناب عبارت‌اند از: ترکیبات نیتروژن‌دار، [[آمونیاک]]، [[اوره]]، [[اسید اوریک]]، [[کراتینین]]، [[بیلی روبین]] و بعضی از اسیدهای آمینه‌است.
* پلاسما را می‌توان به صورت پودر در آورددرآورد و به آسانی به‌وسیله آب استریل دوباره آنرا آماده ساخت. اگر چه به هر حال پلاسما همه آثار حیات را ندارد، اما نقش زیادی در جراحی‌های فوری بخصوص در زمان جنگ دارد.
 
== جستارهای وابسته ==
۱۴۱٬۶۵۹

ویرایش