تفاوت میان نسخه‌های «فلزکاری»

۱۴۳ بایت حذف‌شده ،  ۳ سال پیش
با فرض حسن نیت ویرایش 86.55.234.166 (بحث) خنثی‌سازی شد. (تل)
(ویرایش)
(با فرض حسن نیت ویرایش 86.55.234.166 (بحث) خنثی‌سازی شد. (تل))
{{ویکی‌سازی}}
[[پرونده:Dreher an einer Drehbank.jpg|بندانگشتی|ماشین‌کاری یک نوار فلزی بر روی یک [[دستگاه تراش]].]]
'''فلزکاری''' فرایند کار کردن با فلز برای ساخت یا مونتاژ محصولات فلزی است. فلزکاری بخش بزرگ از علوم و [[تمدن]] امروزۀامروزه بشریت است. این علم مطالعهۀمطالعه خاصیت‌های تمامی فلزات را دربر می‌گیرد. این صنعت به دو بخش تقسیم شدهگردیده است. اول جدا و خالص ساختن از سایر [[عناصر]] و دوم شکل دادن پس از [[ذوب]]. هم‌اکنونهم اکنون بیش از (۷۰ )درصد فلزات مورد نیاز از سنگ‌های فلزخیز استخراج شده و پس از پروسۀپروسه جداسازی در صنایع گوناگون به طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرد. اکثر فلزات به شکل ترکیب شیمیایی یا مخلوط می‌باشند. مثلاً [[مس]] در ۲۵۰ نوع سنگ پیدا می‌شود، از این میان شماری از کانی‌هاکانیها از اهمیتی ویژهویزه برخوردارند، زیرا فراوان‌ترینفراوانترین کانی اصلی مس می‌باشند،می‌باشند. همانند کالکوپیریت، کالکوسیت، کولین، بورنیت، مس طبیعی، مالاکیت، آزرویت.<ref>[http://gsi.ir/General/Lang_fa/Page_29/TypeId_/DataId_1830/Action_Pn4/SetColor_red کانسار مس در ایران] سازمان زمین‌شناسی کشور</ref>
اغلب فلزات با حرارت دادن و گروهی با واکنش شیمیایی از هم جدا می‌شوند.
 
# فلزات نادر: لیتیم (Li)، بیریلیم (Be)، روبیدیم (Rb)، سیزیم (Cs)، هافنیم (Hf)، سکاندیم (Sc)، گالیم (Ga)، رینیم (Re)، کادمیم (Cd)، اِندیم (In)، تالیم (Tl)، جرمنیم (Ge)، سیلینیم (Se)، تیلوریم (Te)، تانتالیم (Ta)، نیوبیم (Nb) و سرکونیم (Zr).
# عناصر فلزی نادر خاکی: لنتان (La)، سیریم (Ce)، پرازیدیم (Pr)، نیودیم (Nd)، پرومیتیم (Pm)، سماریم (Sm)، ایتیریم (Y)، یوروپیم (Eu)، گادونیم (Gd)، تیربیم (Tb)، دیسپروزیم (Dy)، هالمیم (Ho)، ایربیم (Er)، تولیم (Tm)، ایتیربیم (Yb) و لوتیسی
در صنعت فلز کاری علاوه بر شکل دادن، استحکام بخشی به فلزات نیز خیلی مهم است. بدین لحاظلحا ظ برای افزایش مقاومت یک فلز از فلزات مستحکم‌ترمستحکم تر استفاده می‌نمایند.
 
== تاریخچۀتاریخچه فلزکاری ==
تحقیقات [[باستان‌شناسی]] نشان داده که در عصر باستان سفال هنوز برتری خود را بر فلز نشان می‌دهد ولی به تدریج انسان‌هاانسانها به قابلیت‌های گوناگون و خواص متعدد فلزات از قبیل قابلیت گداز، سختی، استحکام و دوام پی برده‌اند. به طوری که در ساخت برخی از آلات و ادوات شکار و جنگ و کشاورزی فلز را جانشین استخوان و سنگ و چوب و سفال نموده‌اند؛ بنابراین از آغاز کاربرد فلز در هزارۀهزاره هشتم پیش از میلاد، اشیاء فلزی در [[ترکیب بندی|ترکیب‌بندی]] و شکل‌گیریشکل گیری تمدن بشری سهم عمده‌ای داشته و نقش خاصی را ایفا کرده و به عنوانبعنوان جزئی از لوازم ضروری زندگی انسان‌ها همواره با او بوده است. فلز به علت ثبات، دوام، مقاومت، عدم ضربه پذیری و شکستن و باقی‌ ماندنباقی‌ماندن به صورت اولیۀاولیه خود می‌تواند به عنوان مهم‌ترین مدرک در پژوهش‌های علمی، تاریخی، و باستان‌شناسی مورد استفاده قرار گیرد.
 
تنها موردی که باعث از بین رفتن اشیاء فلزی قدیمی شده،گردیده سودجویی افراد بی‌اطلاعبی اطلاع بوده که به خاطربخاطر طمع اشیاء فلزی گران‌بهاگران بها را پس از حفاری ذوب کرده و به صورت شمش ناب درآورده و در بازارهای فروخته‌اند.
 
== صنایع دستی ==
وسایلی که با دست ساخته شود به نام صنایع فلزی دستی یاد می‌شود. رشتۀرشته تراشکاری، فرزکاریفرز کاری در [[صنایع خفیفه]] و ظریفه بهبکار کارمی‌رود می‌رود،بخصوص بهدر خصوصفلز در فلزکاریکاری طلا، مس و نقره این رشته‌ها معروف‌اندمعروف اند. یکی از دوره‌های مهم این صنعت و هنر، [[فلزکاری دوره صفوی|فلزکاری دورۀ صفوی]] بوده است.
 
== هنر فلزکاری در ایران ==
کشف فلز و دست‌یابیدست یابی به معادن آن، از قدیمی‌ترین زمان‌هازمانها در ایران، صنعتی را پی افکند که مشخصاتی کاملاً متفاوت با صنعتت روز یعنی سفالگری داشت.
تاریخ ۷۰۰ سال فلزکاری در ایراندرایران گواه روشنی بر دستیابیبردستیابی هنروران ایران به هنری تازه و تکامل آن در طی ده‌هادها قرن گذشته است.
 
بر اساسبراساس بررسی‌های باستان‌شناختیباستان شناختی و کشف اشیاء متنوع فلزی دوران تاریخی را می‌توان دوران شکوفائی هنر فلزکاری در ایران دانست،دانست. زیرا تنوع فلزات استفاده از نقوش و طرح‌هایطرحهای زیبا، غنای تازه‌ای در این دوران به این هنر بخشیده است.
 
در میاندرمیان بارزترین و مهم‌ترین دستاوردهای هنر و فناوری ایرانیان باستان باید از اشیاء ساخته شده از طلا، نقره و برنز نام برد که از ظرف و سلاح گرفته تا جواهرات، زیورهای لباس و سایز زیورآلات شخصی را دربرمی‌گیرددربرمی گیرد.
 
آثار فلزی خلق‌شدهخلق شده در دوره‌های مختلف حاصل سنت‌های فرهنگی مشترک بوده که در آنان عناصر ایرانی اغلب با عناصر نواحی همجوار تلفیق شده و سبک‌های جدیدی را به وجودبوجود آورده است.
 
;دورۀدوره هخامنشی
امپراطوری هخامنشیان توسط سلسلۀسلسله پادشاهان هخامنشی ایران که سرزمین اصلی شأنشان ایالت پارس واقع در جنوب غربی ایران دست بنیان‌گذاری گردید. در امپراتور ی گسترده هخامنشی طلا، نقره، برنز و آهن به منظور ساخت ظروف، اسلحه واسلحهو زیورهای شخصی مورد استفاده قرار می‌گرفتند انواع متعددی از اشیاء و گونه‌های تزئینی متفاوت، از میراث‌های فلزکاری آسیای غربی یا ایران اولیه اقتباس شده است.
این نمونه عبارتند از: :کاسه‌های نوشیدنی و (لبه‌دارلبه دار کم کم‌عمقعمق و پیاله) زیورهای لباس که با بریدن ورقۀورقه فلز ساخته می‌شوند، تزئینات حیوان‌نماحیوان نما. از دیگر تولیدات این دوره می‌توان ریتونرا نام برد؛ که بخشی از آنان به شکل شیپور به منظور نوشیدن مایعات ساخته شده است، این شیپور به قسمت قدامی حیوان متصل شده و از ابداعات هنری [[دوره هخامنشی|دورۀ هخامنشی]] محسوب می‌گردد.
در اواسط قرن ۶ ق. م هنگامی که امپراطوری شکل گرفت میراث‌های فلزکاری از [[جایگاه ویژه]] برخورداربر خوردار شدند آن‌چنان‌کهآن چنان‌که در منابع تاریخی آورده شده برخی از نمونه‌کارهاینمونه کارهای فلزی توسط دربار هخامنشی یا به منظور دربار هخامنشی ساخته می‌شدند و اغلب به صورت پیشکش توسط کشورهای تابعهٔ [[شاهنشاهی هخامنشی]] به دربار هدیه می‌شدند.
 
;دوران سلوکی و اشکانی (۳۱۲ پیش از میلاد-۲۲۴ پس از میلاد)
به دنبال کشورگشاییکشور اسکندر،گشایی اسکندر گستره سرزمین‌های آسیایی [[امپراطوری هخامنشی]] به زیر سلطۀسلطه سلوکوس و جانشینان او درآمد. در قرندرقرن سوم پیش از میلاد ارشک ایالت پارت را در شمال شرقی ایران به تصاحب درآورد؛ و روی به سوی عرب پیش روی نمود. تنها چند نمونه از اشیاء موجود در مجموعۀمجموعه هایفریر و ساحکر را می‌توان متعلق به این دوران دانست و اغلب آنها نیز غیرعادی به نظر می‌رسند.
 
;دورۀدوره ساسانی (۲۲۴–۶۵۱ پیش از میلاد)
از میان موضوعات فلزی کهن ایرانی که در مجموعه‌های گالری سالکر و فریر قرار دارند سی نمونه شیء از میان کل اشیاء به این دوره تعلق دارد. اغلب نمونه کارهای فلزی ساسانیان در این مجموعه‌ها، ظروف نقره هستند و به طور کلی ظروف نقره ساسانی از روی نمونه‌های رومی و بیزانسی و تا حدی کمتر از روی نمونه‌های اولیه آسیای شرقی یا مرکزی الگو برداری شده‌اند.
به دلیل نزدیکی بسیار زیادی که دو [[دوره اشکانی]] و ساسانی به هم دارند تشخیص دقیقی آثار فلزی این دو دوره از یکدیگر بسیار مشکل است. اغلب ظروف نقره ساسانیان با موضوعات انسانی، که مفاهیم سیاسی و مذهبی دادند، تزئین گشته‌اند.
 
;دورۀدوره صفویه
{{اصلی|فلزکاری دوره صفوی}}
فلزکاری [[دورهٔ صفوی]] سه ویژگی مهم دارد: نخست اینکه فلزکاری این دوره، دنبالهٔ هنر فلزکاری در دورهٔ [[تیموریان]] به‌ویژه مکتب خراسانی است؛ دوم در زمان [[شاه عباس یکم]] دو مکتب فلزکاری در ایران وجود داشت: یکی در [[خراسان]] و دیگری در [[آذربایجان]]؛ سوم آنکه مکتب خراسانی تأثیر زیادی بر مکتب سنتی ایران گذاشت، بدون اینکه این تأثیر آشکار باشد.<ref>غفاری‌فرد، عباسقلی، ''[[تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران در دوران صفویه]]''، [[سازمان سمت]]، ۱۳۸۱. (ص ۳–۳۶۲)</ref>
۵۳٬۳۶۲

ویرایش