تفاوت میان نسخه‌های «خیر و شر»

۶٬۱۰۴ بایت اضافه‌شده ،  ۲ سال پیش
ادغام شد از نیک و بد (خیر و شر)
(افزودن {{ادغام از}} (توینکل))
(ادغام شد از نیک و بد (خیر و شر))
[[پرونده:Lenz Entwurf zu einem Engel.jpg|175px|بندانگشتی|در بسیاری از ادیان، [[فرشتگان]] بعنوان موجوداتِ نیک توصیف و شناخته شده‌اند.]]
{{ادغام از|نیک و بد (خیر و شر)|تاریخ=آوریل ۲۰۱۶}}
[[پرونده:Codex Gigas devil.jpg|بندانگشتی|175px|شیطان در [[کتاب خطی گیگاس]]]]
دوگانهٔ '''خیر و شر''' یا '''نیک و بد''' در [[دین]]، [[اخلاق]] و [[فلسفه]] به جایگاه چیزها، خواست‌ها یا رفتارها در یک طیف اشاره می‌کند که جهت خیر، اخلاقاً «مثبت» و جهت شر، اخلاقاً «منفی» است. مفهوم خیر معمولاً به [[زندگی]]، [[ایثار]]، [[تداوم]]، [[خوشحالی]]، [[عشق]]، [[موفقیت]] و [[عدالت]] مربوط می‌شود، و مفهوم شر با [[اشتباه]] عمدی یا آگاهانه، [[تبعیض]] با هدف آسیب‌زدن به دیگران، [[تحقیر]] افراد یا [[بی‌احترامی]] به [[کرامت]] آنها، [[تخریب]] و [[خشونت]] در ارتباط است.<ref> Ervin Staub. ''Overcoming Evil: Genocide, Violent Conflict, and Terrorism''. New York, New York, USA: Oxford University Press, pp. 32.</ref> در فرهنگ‌های با نفوذِ مذهبی مانندِ [[آیین مانوی]] و [[دین ابراهیمی]]، ''بد'' معمولاً به عنوان مخالف و متضاد خوبی است و همیشه نیکی باید پیروز شود و بدی را باید شکست داد.<ref>Paul O. Ingram, Frederick John Streng. ''Buddhist-Christian Dialogue: Mutual Renewal and Transformation''. University of Hawaii Press, 1986. P. 148-149.</ref>
 
== نیکی ==
''امر نیک'' در [[فلسفه]]، چیزی است که ''مهم'' و ''ارزشمند'' باشد یا چیزی که در طبیعت، ''مثبت'' یا ''مطلوب'' باشد.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=http://freekeene.com/2012/02/21/what-defines-good-philosophy/ |عنوان=What Defines Good? (Philosophy) | ناشر =Webster’s dictionary |تاریخ = |تاریخ بازبینی=}}</ref> موضوعات (چیزها)، افراد، ایده‌ها و کردارها می‌توانند نیک باشند. بسیاری از [[فیلسوف]]ان و [[پژوهشگر|پژوهندگانِ]] فلسفه، در موردِ معانیِ نیکی اندیشیده و ایده‌هایی دارند. نیکی یک [[ارزش]] است.
 
=== ارزشِ نیکی در فلسفه ===
نیکیِ فلسفی همیشه نیک است. حتی اگر هیچ‌یک از مردم به وجودِ آن آگاه نباشند. محصولاتِ فلسفی همیشه خوب هستند چون خوبی را در درونِ خود دارند.
 
== جنگِ نیک و بد در مزدیسنا ==
در ''[[مزدیسنا]]'' باور بر این است که در [[طبیعت]] دو نیروی متضاد خیر ([[سپنتا مینو]] - اثر روشنی) و شر ([[انگره مینو]] - اثر تاریکی) وجود دارد که همواره در حال نبرد با یکدیگرند.
 
=== اهریمن ===
{{اصلی|اهریمن}}
''اهریمن'' موجودی بدنهاد است. اهریمن پلیدی است و برای از بین بردن [[نیکی]] تلاش می‌کند ولی چون دون و پست مایه‌است و [[اهورامزدا]] آگاه بر هر چیز است پس سرانجام در پایان کار اهریمن نابود شده و [[اورمزد]] بر او چیره می‌شود و کار [[جهان]] یکسره به نیکی خواهد گرایید. در این میان، [[انسان]] و [[امشاسپندان]] و دیگر [[ایزدان]] (فرشته‌ها) و موجودات نیک (مزداآفریده) که همگی آفریدهٔ اهورامزدا هستند در مبارزه با دئوه‌ها ([[دیو|دیوها]]) که موجودات و پدیده‌هایی اهریمنی هستند در تلاشی کیهانی برای پیروزی نیکی بر بدی هستند. اهریمن را در [[پارسی]] '''اهرِمن''' هم می‌گویند. می‌توان او را همتای [[شیطان]] در باورهای [[سامی]] دانست.
 
نیروهای همزادی که در اندیشه انسان پدیدار می‌شوند مخالف نیستند، همگی در هستی انسان نیک اند و قابل ستایش. این انسان است که با اندیشه خود موجب دگرگونی در این هستی می‌شود. همان گونه که [[آذرگشسب]] این دو [[گوهر]] یعنی نیکی و بدی را مینوی می‌داند و با اندیشه انسان پیوسته می‌خواند زیرا سنجش نیک و بد با اندیشه انسان است و وجود خارجی ندارد.<ref>فیروز آذرگشسب - گاتا سرودهای زرتشت - انتشارات فروهر ۱۳۵۱ - صفحه ۱۳۷، ۱۳۸ و ۱۳۹.</ref> یعنی نیکی جز سنجش فکری چیز دیگری نیست.
 
=== سپنتامینیو ===
{{اصلی|سپنتا مینو}}
''سپنتا مینو'' به معنی ''خرد مقدس'' است. [[انگره مینو]] یا ''خرد خبیث'' در برابر آن قرار دارد.
 
 
== جستارهای وابسته ==
{{درگاه|فلسفه-خرد}}
{{چندستونه|ستون‌ها=۳}}
* [[شر]]
* [[فراسوی نیک و بد]]
* [[ارزش‌شناسی]]
* [[فلسفه اخلاق]]
* [[اخلاق توصیفی]]
* [[فرااخلاق]]
* [[عینیت‌گرایی (آین رند)]]
* [[درخت دانشِ نیک و بد]]
* [[اخلاق]]
* [[مطلق‌گرایی اخلاقی]]
* [[جهانی‌گرایی اخلاقی]]
* [[واقع‌گرایی اخلاقی]]
* [[استقراء]]
* [[گناه]]
* [[مسئله شر]]
{{پایان چپ‌چینچندستونه}}
 
{{ویکی‌واژه|goodness|evil}}
{{ویکی‌گفتاورد|goodness}}
{{ویکی‌گفتاورد|evil}}
 
== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* Atkinson, Philip. [http://www.ourcivilisation.com/moral/moral8.htm Recognising Good And Evil] from ourcivilisation.com
{{پانویس}}
* Aristotle. ''Nicomachean Ethics''. 1998. USA: [[انتشارات دانشگاه آکسفورد]]. (1177a15)
{{پایان چپ‌چین}}
* Bentham, Jeremy. ''The Principles of Morals and Legislation''. 1988. Prometheus Books.
* Dewey, John. ''Theory of Valuation''. 1948. University of Chicago Press.
* Durant, Ariel and W. Durant. ''The Lessons of History''. 1997. MJF Books. (p72)
* Garcia, John David. ''The Moral Society&nbsp;— A Rational Alternative to Death''. 2005. Whitmore Publishing.
* Griffin, James. Well-Being: Its Meaning, Measurement and Moral Importance. 1986. Oxford: Oxford University Press.
* Hume, David. ''A Treastise of Human Nature''. 2000. Oxford: Oxford University Press.
* Hurka, Thomas. ''Perfectionism''. 1993. Oxford: Oxford University Press.
* Kant, Immanuel. ''Groundwork of the Metaphysic of Morals''. 1996. Cambridge University Press. Third section, [446]-[447].
* Kierkegaard, Søren. ''Either/Or''. 1992. [[Penguin Classics]].
* Rawls, John. ''A Theory of Justice''. 1999. Belknap Press.
* Romero, Rhys. "Just Being a Student". 2009. Austin Student Press.
{{داده‌های کتابخانه‌ای}}
 
{{دین-خردفلسفه}}
{{فلسفه-خرد}}
 
[[رده:ارزش]]
[[رده:چالش‌های اخلاقی]]
[[رده:مفهوم‌های اخلاقی]]
[[رده:جرم]]
[[رده:گناه]]
[[رده:مفاهیم فلسفی مذهبی]]