باز کردن منو اصلی

تغییرات

جز
←‏جایگزینی با [[وپ:اشتباه|اشتباه‌یاب]]: عتاصر⟸عناصر، برنویسندگان⟸بر نویسندگان، میرصادفی⟸میرصادقی، وحکایات⟸و حکایات، نونویسنده‌ها⟸نو...
== تاریخچه داستان کوتاه ==
{{نوشتار اصلی|تاریخچه داستان کوتاه}}
تاریخ داستان‌نویسی فقط به کمتر از چهار قرن پیش می‌رسد. رمان نویسی به شیوه کلاسیک و امروزی آن اوایل قرن هفدهم و با رمان معروف [[دن کیشوت]] اثر [[میگل د سروانتس]] زاییده شد. داستان کوتاه گذشتهٔ کوتاه‌تری نسبت به رمان‌نویسی دارد. نخستین داستان‌های کوتاه اوایل قرن نوزدهم خلق شدند. با این حال رد پای داستان کوتاه را دیرتر هم می‌توان یافت: قرن چهاردهم میلادی و در [[دکامرون]] اثر [[جووانی بوکاچیو]] و نیز [[حکایت‌های کنتربری]] نوشته [[جفری چاوسر]]. در ایران و در قرن هفتم هجری گرچه حکایات [[گلستان سعدی]] از جهت کوتاهی و وحدت موضوع به آنچه که امروزه به آن داستان کوتاه می‌گویند کم شباهت نیست، اما این قصه‌ها وحکایاتو حکایات با همه اهمیت واعتبارشان به دلیل عدم شخصیت پردازی نمی‌توانند داستان کوتاه - به مفهوم امروزی آن- تلقی شوند. دراوایل قرن نوزدهم، [[ادگار آلن پو]] (۱۸۴۹–۱۸۰۹) در آمریکا و [[نیکلای گوگول]] (۱۸۵۲–۱۸۰۹) در روسیه گونه‌ای از روایت و داستان را بنیاد نهادند که اکنون داستان کوتاه نامیده می‌شود.
 
[[آلن پو]] (۱۸۴۹–۱۸۰۹) و [[نیکلای گوگول]] (۱۸۵۲–۱۸۰۹) را پدران داستان‌نویسی کوتاه می‌دانند؛ [[آلن پو]] نخستین بار داستان کوتاه را تعریف کرد و با نوشتن داستانهای کوتاه ''مرگ سرخ و آوار خانه آشر'' کوتاه نویسی را آغاز کرد. [[گوگول]] نیز داستانهای کوتاه واقع گرایانه می‌نوشت و داستان «شنل» او را آغازگر سبک واقع گرایی دانسته‌اند و اشارهٔ [[داستایوفسکی]] به داستان «شنل» او ناظر به همین معناست که «همهٔ ما از زیر شنل گوگول بیرون آمده‌ایم!»
این نوع [[داستان‌نویسی]] در [[قرن نوزدهم]] شکل گرفت. در اوایل همین قرن سالنامه‌ها و جنگهای ادبی وسیله‌ای در اختیار خوانندگان گذاشت تا خود را از راه داستان کوتاه به خوانندگان معرفی کند. از این رو در قرن نوزدهم داستان‌های کوتاه بیش از زمانهای دیگر نوشته شد؛ زیرا منظوری بهتر ازاین داشت که طی یک رمان طولانی فقط به علاقهٔ خواننده تلنگر بزند و آن را تحریک کند.
 
پس از گوگول و آلن پو، تأثیر دو نویسنده بعدی؛ یعنی [[گی دو موپاسان]] و [[آنتوان چخوف]] برنویسندگانبر نویسندگان بعد از خود بسیار چشمگیر است. نویسندگان بزرگ دیگری چون او. [[هنری جیمز]] [[جویس]]، [[ارنست همینگوی]]، [[سالینجر]]، [[فاکنر]] نیز از پیشکسوتان این نوع داستان‌نویسی به شمار می‌آیند.
 
در [[قرن بیستم]] پیشرفت [[صنعت]] و زندگی ماشینی وقت و فراغت زیادی برای خوانندگان باقی نگذاشت تا به رمان خوانی اشتیاق نشان دهند بر این اساس نهضت کوتاه نویسی کوشید تا با پرداخت داستانهای کوتاه مانع از آن شود که خوانندگان از داستان خوانی فاصله بگیرند؛ بدین گونه داستانهای زیادی با این فرم نوشته شد.
 
البته شایان ذکر است که طول یک داستان کوتاه، به کشور و رسوم و ادبیات آن نیز بستگی دارد. مثلاً در ایالات متحده یک داستان کوتاه می‌تواند بالای ۱۰۰۰۰ کلمه داشته باشد (که آن‌ها را «داستان کوتاه بلند»<ref>long Short Story</ref> می‌نامند) در حالی که در بریتانیا متوسط تعداد کلمات داستان‌های کوتاه حدود ۵۰۰۰ کلمه است و در استرالیا دست کم داستان کوتاه بیش از ۳۵۰۰ کلمه دارد. گرچه داستان‌های کوتاهی نیز هستند که تنها چندصد کلمه دارند (که آن‌ها را اغلب «روایت کوچک»<ref>Micro Narratives</ref> می‌نامند)، خوانندگان معاصر داستان کوتاه انتظار دارند که داستان کوتاهی که می‌خوانند حداقل ۱۰۰۰ کلمه را داشته باشد.
در کشور ما نیز امروزه، داستان‌های کوتاهی که توسط نونویسنده‌هانویسنده‌ها نگارش می‌یابند، چیزی بین ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ کلمه هستند و بلندتر از آن کم پیدا می‌شود و کوتاه‌ترش، دارای سبکِ داستان‌های برق‌آسا<ref>Flash Fiction</ref> هستند.
 
== عناصر داستان کوتاه ==
موضوع هر داستان مفهومی است که داستان دربارهٔ آن نوشته می‌شود. موضوع را نویسنده در [[پیرنگ]] (طرح) نمایان کرده و خواننده با خواندن داستان پی به آن می‌برد.
 
در داستان کوتاه موضوع به لحاظ ساختاری مانند پیکری است که اندام‌های داستان به آن مربوط اند و رویدادهای داستان مستقیم یا غیر مستقیم به آن مربوط است. موضوع داستان اندوه نوشته [[چخوف]] مرگ فرزند است یا موضوع داستان گردنبند نوشته [[موپاسان]] امانت داری است. در داستان کوتاه اغلب یک موضوع اصلی وجود دارد که داستان دربارهٔ آن گسترش پیدا می‌کند. هر داستان ناگزیر است داشتن موضوعی است. این موضوع در شکل کلی می‌تواند [[فقر]]، [[جنگ]]، [[عشق]]، [[مرگ]]، [[تنهایی]]، [[ترس]] یا هر مفهوم انسانی دیگری باشد. هر کدام از این موضوع هاو این مفاهیم کلی زیر مجمموعه‌هایمجموعه‌های زیادی دارند و داستان‌های زیادی می‌توان یافت که زیر مجموعه یکی از مفاهیم کلی قرار می‌گیرند. یافتن موضوع تازه برای داستان معمولاً با سختی همراه است. موضوع‌های ناگفته یا کمتر گفته شده که مفهومی شریف و انسانی و نه لزوماً اخلاقی را در خود داشته باشند ''موضوعات طلایی'' اند.
 
موضوع‌های یک داستان را می‌توان به موضوع‌های [[جامعه|اجتماعی]]، [[سیاست|سیاسی]]، [[اخلاق|اخلاقی]]، [[فلسفه|فلسفی]]، [[انسان|شخصی]]، [[تخیل|تخیلی]]، [[عشق|عاشقانه]] و انواع دیگر تقسیم کرد. این تقسیم‌بندی تأکیدی است بر این نکته که داستان‌نویسی از چنان نیرویی برخوردار است که تقریباً در همه حوزه‌های انسانی می‌تواند زمینه مناسبی برای نمایش هنرمندانه اندیشه‌ها و عواطف انسانی باشد.
{{نوشتار اصلی|درون‌مایه}}
درونمایه یا مضمون دیدگاهی است که از خواندن داستان دریافت می‌شود.
درونمایه در داستان کوتاه اهمیت ویژه‌ای دارد. داستان کوتاه باید درونمایه واحدی داشته باشد. درونمایه هماهنگ کننده سایر عناصر داستان است. جمال میرصادفیمیرصادقی دربارهٔ تعریف درونمایه می‌نویسد:
{{نقل قول|درونمایه، مضمون یا تم، فکر اصلی و مسلط هر اثر ادبی است. خط یا رشته‌ای که در خلال اثر کشیده می‌شود و وضعیت و موقعیت‌های داستان را به هم پیوند می‌دهد. به بیانی دیگر، درونمایه را به عنوان فکر و اندیشه حاکمی تعریف کرده‌اند که نویسنده در داستان اعمال می‌کند؛ و به همین جهت است که می‌گویند درونمایه هر اثری جهت فکری و ادراکی نویسنده‌اش را نشان می‌دهد.}}
تشخیص درونمایه در یک داستان کوتاه پیچیده‌است. نویسندگان غالباً ترجیح می‌دهند که درونمایه را واضح به خواننده تحمیل نکنند و خواننده باید با خواندن داستان درونمایه را درک کند، گاهی اندیشهٔ مسلط بر داستان، در قالب سخنان شخصیت‌های داستان (به ویژه قهرمان-شخصیت اول-) نقل می‌شود. [[طرح (داستان کوتاه)|پیرنگ]]، [[شیوه روایتگری|زاویهی دید]]، توصیف‌ها، عنوان داستان، لحظات کلیدی و تأکیدهای نمادین معمولاً شواهد خوبی برای یافتن معنای [[داستان]] به شمار می‌رود. درونمایه، یکی از عناصر اصلی داستان کوتاه است، اما برخی از داستان‌ها فاقد این عنصر هستند، مانند داستان‌های جنایی و پلیسی یا داستان‌های ترسناک که هدف آنها صرفاً سرگرمی مخاطب است.<ref>میرصادقی، جمال؛ عناصر داستان، تهران، سخن، ۱۳۸۵، چاپ پنجم</ref><ref>مستور، مصطفی؛ مبانی داستان کوتاه، تهران، مرکز، ۱۳۷۹، چاپ اول</ref>
* [[عناصر داستان]] جمال میر صادقی
* [[ادبیات داستانی]] جمال میر صادقی
* داستان، تعاریف، ابزار و عتاصرعناصر [[ناصر ایرانی]]
* رمان چیست؟ [[محسن سلیمانی]] (ترجمه و نگارش)
* فن داستان‌نویسی محسن سلیمانی (ترجمه)
۲۳۶

ویرایش