تفاوت میان نسخه‌های «سعدی»

۳٬۸۴۷ بایت حذف‌شده ،  ۲ سال پیش
بدون خلاصه ویرایش
برچسب‌ها: ویرایش‌گر دیداری ویرایش کاربر تازه‌وارد در مقالهٔ خوب یا برگزیده
}}
'''سعدی شیرازی''' (۶۰۶ – ۶۹۰ هجری قمری) [[شاعر]] و [[نویسنده|نویسندهٔ]] [[زبان پارسی|پارسی‌گوی]] [[اقوام ایرانی‌تبار|ایرانی]] است. نامِ کاملِ او '''ابومحمّد مُشرف‌الدین مُصلح بن عبدالله بن مشرّف''' و [[تخلص]] او '''سعدی''' است. اهل ادب به او لقب ''استادِ سخن''، ''پادشاهِ سخن''، ''شیخِ اجلّ'' و حتی به‌طور مطلق، ''استاد'' داده‌اند. او در [[نظامیه بغداد]] — که مهمترین مرکز علم و دانش [[جهان اسلام]] در آن زمان به حساب می‌آمد — تحصیل و پس از آن به‌عنوان [[سخنرانی|خطیب]] به مناطق مختلفی از جمله [[شام]] و [[حجاز]] سفر کرد. سعدی سپس به زادگاه خود، [[شیراز]]، برگشت و تا پایان عمر در آنجا اقامت گزید. آرامگاه وی در شیراز واقع شده‌است که به [[سعدیه]] معروف است.
 
عمدهٔ عمر او مصادف با حکومت [[اتابکان فارس]] در شیراز و همزمان با [[حمله مغول به ایران]] و سقوط یکایک حکومت‌های وقت نظیر [[خوارزمشاهیان]] و [[عباسیان]] بود. البته [[فارس (سرزمین)|سرزمین فارس]] به واسطه تدابیر [[ابوبکر بن سعد زنگی|ابوبکر بن سعد]]، حاکم شیراز، از حمله مغول در امان ماند. همچنین قرن ششم و هفتم هجری مصادف با اوج‌گیری [[تصوف]] در ایران بود و تأثیر این جریان فکری و فرهنگی در آثار سعدی قابل ملاحظه است. نظر اغلب سعدی‌پژوهان بر این است که سعدی تحت تأثیر آموزه‌های مذهب [[شافعی]] و [[اشاعره|اشعری]] و بنابراین [[سرنوشت‌باوری| تقدیرگراست]]. در مقابل، نشانه‌هایی از ارادت وی به خاندان [[محمد|پیامبر اسلام]] مشاهده می‌شود. سعدی بیش از آن که تابع [[اخلاق]] به‌صورت مطلق و فلسفی باشد، مصلحت‌اندیش است و ازین‌رو اصولاً نمی‌تواند طرفدار ثابت و بی‌چون‌وچرای قاعده‌ای باشد که احیاناً در جای دیگری آن را بیان کرده‌است. برخی از [[جریان روشنفکری در ایران|نوگرایان معاصر ایران]]، آثار او را غیراخلاقی، بی‌ارزش، متناقض و فاقد نظم سیستماتیک قلمداد کرده‌اند.
 
سعدی تأثیر انکارناپذیری بر [[زبان فارسی]] گذاشته‌است؛ به‌طوری‌که شباهت قابل توجهی بین [[زبان فارسی#فارسی نو|فارسی]] امروزی و زبان سعدی وجود دارد. آثار او مدت‌ها در [[مدرسه]]‌ها و [[مکتب‌خانه]]‌ها به‌عنوان منبع آموزش زبان و [[ادبیات فارسی]] تدریس می‌شده و بسیاری از [[ضرب‌المثل]]‌های رایج در زبان فارسی از آثار وی اقتباس شده‌است. او بر خلاف بسیاری از نویسندگان معاصر یا پیش از خود، ساده‌نویسی و [[ایجاز]] را در پیش گرفت و توانست — حتی در زمان حیاتش — شهرت زیادی به دست آورد. آثار سعدی اصطلاحاً ''سهل ممتنع'' است و در آنها نکته‌سنجی و [[طنز]] آشکار یا پنهان ملاحظه می‌شود.
 
آثار وی در کتاب ''[[کلیات سعدی]]''، شامل ''[[گلستان سعدی|گلستان]]'' به نثر، کتاب ''[[بوستان سعدی|بوستان]]'' در قالب [[مثنوی]] و نیز [[غزل]]یات، گردآوری شده‌است. علاوه بر این، او آثاری در سایر قالب‌های ادبی نظیر [[قصیده]]، [[قطعه (شعر)|قطعه]]، [[ترجیع‌بند]] و [[مفرد|تک‌بیت]] به [[زبان فارسی]] و [[زبان عربی|عربی]] نیز دارد. غزلیات سعدی، اغلب [[عشق|عاشقانه]] و توصیف‌کنندهٔ عشق زمینی است؛ هرچند که وی غزلیات [[ادبیات تعلیمی|پندآموز]] و [[عرفان|عارفانه]] نیز سروده‌است. ''گلستان'' و ''بوستان'' به‌عنوان کتاب‌های [[اخلاق]]ی شناخته می‌شوند و علاوه بر فارسی‌زبانان، بر اندیشمندان غربی از جمله [[ولتر]] و [[یوهان ولفگانگ فون گوته|گوته]] نیز تأثیرگذار بوده‌اند.
 
سعدی در زمان حیات شهرت فراوانی داشت. آثار او حتی در [[هندوستان]]، [[آسیای صغیر]] و [[آسیای مرکزی|آسیای میانه]] به زبان فارسی یا به صورت ترجمه در دسترس مخاطبانش قرار داشت. او نخستین شاعر ایرانی است که آثارش به یکی از [[زبان‌های اروپایی]] ترجمه شده‌است. بسیاری از شاعران و نویسندگان فارسی‌زبان از سبک وی تقلید کرده‌اند. [[حافظ]] از جمله شاعرانی بوده که تحت تأثیر سبک سعدی به سرودن غزل پرداخته‌است. در ادبیات معاصر نیز نویسندگانی مانند [[محمدعلی جمالزاده]] و [[ابراهیم گلستان]] از او تأثیر پذیرفته‌اند. آثار سعدی، بعدها به موسیقی هم راه پیدا کرد و بسیاری از غزل‌های او را خوانندگانی چون [[جلال‌الدین تاج|تاج اصفهانی]]، [[محمدرضا شجریان]] و [[غلامحسین بنان]] خواندند. به‌منظور تجلیل از سعدی، [[۱ اردیبهشت|اول اردیبهشت]]، روز آغاز نگارش کتاب ''گلستان''، در [[ایران]] به‌عنوان ''[[روز سعدی]]'' نامگذاری شده‌است.
کاربر ناشناس