تفاوت میان نسخه‌های «مردم آمارد»

حذف بخش‌های بی‌منبع، بازنویسی و جابه‌جایی، افزودن و بهسازی منابع، و حذف رده‌های نامربوط یا دربرگیرنده‌ی دیگر رده‌های آورده شده.
جز (ربات ردهٔ همسنگ (۳۰) +مرتب+تمیز (۱۴.۹ core): + رده:سکاها)
(حذف بخش‌های بی‌منبع، بازنویسی و جابه‌جایی، افزودن و بهسازی منابع، و حذف رده‌های نامربوط یا دربرگیرنده‌ی دیگر رده‌های آورده شده.)
{{تاریخ طبرستان}}
'''آمارد'''، '''اَمارد'''، یا '''مارد''' (به [[زبان سکایی]]: آمارد، Āmārd؛ به [[زبان پهلوی]]: آمویی، Āmui)، نام یک [[قومیت|تبار]] باستانی [[آریایی]] است که در شمال ایرانایران، ،به‌ویژه از [[آملرودبار]] تا [[رودبارآمل]]، زندگی می‌کرده‌اند. همچنین مورخان از رودخانه سپیدرودو در گیلانکرانهٔ با[[سفیدرود]]، نامزندگی آماردوسمی‌کرده‌اند. یادآماردها، نمودهمردمی اندجنگجو و محلخودپا سکونتبوده‌اند، اقوامو آماردشاید را در اطراف این رودخانه ذکر نموده اند. این اقوام در شرق بابتوان [[قوم تپوردیلمیان]] ورا درغربفرزندان باآنان قوم گل همسایه بوده انددانست. <ref name="KG">{{یادکرد کتاب |کتاب=کتاب گیلان |ناشر=گروه پژوهشگران ایران |سال=۱۳۸۰ |جلد=۱ |چاپ=دوم |نویسنده=ابراهیم اصلاح عربانی}}</ref> بطوریکه واژه گیله مرد را برگرفته از دو قوم گیل و آمارد می دانند.
 
نام‌های «آمل» و «[[آمودریا]]»، مارلیکاز (آماردلیک)آماردها وگرفته عمارلوشده‌اند. (آماردو)نام هردوگذشتهٔ سفیدرود در رودبارگیلان ازنیز، آماردها«آمرد» گرفته شده‌اندبوده‌است. زمانی آماردها با [[اسکندر|اسکندر ماکدونی]] جنگیدند، و زمانی به‌دست [[فرهاد یکم]]، کوچانده شدند به سوی [[قفقاز]]. از بازمانده‌های برجستهٔ تاریخی ایران که پیوند دارند با مردم آماردآمارد، پیوندتپهٔ دارند،[[مارلیک]]<ref>{{یادکرد کتاب |کتاب=Marlik: The Complete Excavation Report |لینک=https://books.google.com/books?id=_m3ZzQ0ePIkC |ناشر=موزهٔ باستان‌شناسی و انسان‌شناسی پنسیلوانیا |زبان=انگلیسی |سال=۱۹۹۴ |جلد=۱ |صفحه=۳۲۱ |نویسنده=عزت‌الله نگهبان}}</ref> و تخته‌سنگ‌های [[رودخانه هراز|هرازرود]] در آمل هستند. هنر پیشرفتهٔ سفالگری و زرگری آماردها را در آن‌جا می‌توان دید.
 
مورخانی تمدن [[مارلیک]] در [[گیلان]] را متعلق به مردمان آماردی می‌دانند و حتی نام ''مارلیک'' را برگرفته از عبارت ''مارد'' دانسته‌اند.<ref>Negahban, Ezat O. (1995). [https://books.google.com/books?id=_m3ZzQ0ePIkC&pg=PA15&source=gbs_selected_pages&cad=3#v=onepage&q=amard&f=false Marlik: The Complete Excavation Report]. UPenn Museum of Archaeology. p. 321.</ref> همچنین برخی گمانه‌ها به ارتباط تمدن‌های [[داهه]] و [[سکا]] با مردمان آماردی اشاره دارند.<ref>Norris, Edwin (1853). [https://books.google.com/books?id=8GI-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Memoir on the Scythic Version of the Behistun Inscription.] Harrison and Sons.</ref>
 
== پیشینه و سرگذشت ==
آماردها، به گفتهٔ [[ریچارد فرای]]،<ref name="RF">{{cite book |author=Richard N. Frye |chapter=Ancient Central Asian History Notes |title=Proceedings of the Second European Congress of Iranian Studies |publisher=ISMEO |location=Rome |page=188 |quote=town of Amul on the Amu Darya and the Amul in Mazanderan, Iran, both of which may be traced back to the migration of an Iranian tribe called Amardi or Mardi}}</ref> [[آملی کورت]]<ref>{{یادکرد کتاب |کتاب=The Persian Empire: A Corpus of Sources from the Achaemenid Period |ناشر=روتلج |مکان=لندن |سال=۲۰۰۷ |صفحه=۹۸ |نویسنده=آملی کورت |شابک=0-415-43628-1}}</ref> و [[کریستوفر برونر]]،<ref>{{یادکرد دانشنامه |دانشنامه=دانشنامه ایرانیکا |عنوان=IRAN v. PEOPLES OF IRAN (2) Pre-Islamic |نویسنده=کریستوفر برونر}}</ref> [[آریایی]] بوده‌اند، و به مردمان [[سکاها|سکا]] و [[داهان|داهه]] پیوند داده شده‌اند.<ref>{{یادکرد کتاب |کتاب=Memoir on the Scythic Version of the Behistun Inscription |لینک=https://books.google.com/books?id=8GI-AAAAcAAJ |ناشر=Harrison and Sons |سال=۱۸۵۳ |نویسنده=ادوین نوریس}}</ref> نام شهر امروزی [[آمل]] برمی‌گردد به زندگی آنان در آن گستره. همچنین آن که دو آمل، یکی در [[استان مازندران|مازندران]] و دیگری در گسترهٔ [[آمودریا]]، جای داشته‌اند.<ref name="RF"/>
آماردها، به گفتهٔ [[ریچارد فرای]]، [[آملی کورت]] و [[کریستوفر برونر]]، [[آریایی]] بوده‌اند، و نام شهر امروزی [[آمل]] برمی‌گردد به زندگی آنان در آن گستره. همچنین آن که دو آمل، یکی در [[استان مازندران|مازندران]] و دیگری در [[آمودریا]]، جای داشته‌اند.<ref>R.N. Frye, Ancient Central Asian History Notes,” Proceedings of the Second European Congress of Iranian Studies, (ISMEO, Rome), 185-90. Pg 188: "town of Amul on the Amu Darya and the Amul in Mazanderan, Iran, both of which may be traced back to the migration of an Iranian tribe called Amardi or Mardi "
C. J. Brunner, "IRAN v. PEOPLES OF IRAN (2) Pre-Islamic", Encyclopaedia Iranica. [http://www.iranicaonline.org/articles/iran-v2-peoples-pre-islamic] "The Mardi nomads are named as one of the four predatory mountain peoples of the southwest discussed by Alexander’s admiral, Nearchus (Str. , 11.13.6; the others are non-Iranian)."
Kuhrt, Amélie (2007). The Persian Empire: A Corpus of Sources of the Achaemenid Period. London: Routledge. ISBN 0-415-43628-1."For the Persian tribe of the Mardi, see 3, no.5. 3", pg 98.
"town of Amul on the Amu Darya and the Amul in Mazanderan, Iran, both of which may be traced back to the migration of an Iranian tribe called Amardi or Mardi "</ref>
 
[[هرودوت]]، در کتاب «[[تاریخ هرودوت|هیستوریای]]»، در زمینهٔ پرداخت‌های [[ساتراپ]]‌های [[شاهنشاهی هخامنشی|امپراتوری هخامنشی]] به [[داریوش یکم|داریوش]]، نام برده‌است از مردمان تیبارین، ماکروین، موزیکان، و مارد (آمارد).
در [[نبرد گوگمل]]، در گرداگرد [[داریوش سوم]] و همهٔ خانواده و بزرگزادگان هخامنشی او، جنگاوران هندی، کاری، آناپاست (Anapast) و آماردی بودند. نیروی جنگندگی آماردها همچنین دیده می‌شود در [[نبرد ترموپیل]] و دیگر نبردها با [[سارد]]ها یا نیروهای [[بابل (دولت‌شهر)|بابل]].
 
به نوشتۀ [[کریستوفر برونر]]،<ref>{{یادکرد کتاب |کتاب=تاریخ ایران کمبریج |صفحه=۷۶۶ |ناشر=انتشارات دانشگاه کمبریج |جلد=۳ |سال=۱۹۸۳}}</ref> آماردها، تا دوران [[فرهاد یکم]] [[شاهنشاهی اشکانی|اشکانی]]، در گسترهٔ آمل مازندران می‌زیستند؛ و آن‌که فرهاد یکم، بخشی از این مردم را می‌کوچاند به گسترهٔ [[دربند]] در [[قفقاز]]، و بازماندگان آنان آمیخته می‌شوند با [[سکاها|سکایی]]‌تباران [[قوم تپور|تپور]]—که از [[پارت]]ه (Parthyene) کوچانده شده بودند به بخش‌های میانی جنوب [[دریای خزر|دریای کاسپین]] ([[استان مازندران|مازندران]] کنونی)—و مردم مازندران ([[طبرستان|تپورستان]]) را تشکیل می‌دهند.<ref name="histcam1">{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=Yarshater |نام= E. | پیوند نویسنده = احسان یارشاطر |کتاب=The Cambridge History of Iran: Seleucid Parthian :Amardi (mardi) continued to inhabit the Amul region although Phratees I had transported some to guard the Caspian Gates of Media. They were , however , mingled with the Tapurians who had been transported there from Parthyene .| پیوند= http://books.google.com/books?id=y7IHmyKcPtYC&lpg=PP1&pg=PA766#v=onepage&q&f=false | جلد = Volume 3 (1)۳ |ناشر=Cambridgeانتشارات Universityدانشگاه Press,کمبریج |سال=۱۹۸۳}}</ref>
 
[[جورج راولینسون|ژرژ راولینسون]] نیز می‌پردازد به یورش فرهاد یکم به گسترهٔ آماردها در مازندران امروزی و بخش‌های شرقی البرز، و همچنین به برونکرد و کوچ ناگزیر آماردها به‌دست او.<ref>{{مدرکیادکرد |کتاب=The Seven Great Monarchies of the Ancient Eastern World |chapter=IV |لینک=sevengreatmonarc03rawl |ناشر=انجمن ناتینگهام |سال=۱۸۷۵ |جلد=۳ |نویسنده=ژرژ راولینسون}}</ref>
 
در کتاب «تاریخ طبرستان»، با یادکرد از یک دانشنامه از کتابخانهٔ دانش همگانی (Library of General Knowledge)، چاپ ۱۸۸۲ میلادی، آمده‌است:
{{تاریخ-خرد}}
 
[[رده:آسیای عصر آهن]]
[[رده:آمل]]
[[رده:اقوام در ایران]]
[[رده:تاریخ قزوین]]
[[رده:تاریخ گیلان]]
[[رده:تاریخ طبرستان]]
[[رده:سکاها]]
[[رده:عشایر اوراسیا]]
[[رده:کوچ‌گردان ایرانی‌تبار]]
[[رده:مردمان باستانی]]
[[رده:مردمان باستانی ایران]]
۱۶۶

ویرایش