تفاوت میان نسخه‌های «فعل ربطی»

(با استفاده از كتاب حميد طالب تبار انشارات مبتكران)
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه متن دارای ویکی‌متن نامتناظر
'''فعل ربطی''' یا '''فعل اسنادی''' فعلی است که نشان‌دهندۀنشان‌دهندهٔ رابطۀرابطهٔ اسناد میان‌میان [[نهاد]] و [[گزاره]] است.<ref>واژه‌های مصوّب فرهنگستان تا پایان دفتر یازدهم فرهنگ واژه‌های مصوّب</ref>
فعلی ربطی فعلی است که معنایش به‌وسیله صفت اسنادی یا کلمه‌ای که جانشین آن است، تمام شود؛ مانند: «ابن‌سینا دانشمند بود»، «فریدون را خردمند می‌پنداشتم». صفت یا کلمه‌ای که معنی فعل ربطی را تمام می‌کند نیز مسند یا مکمل نام دارد.»<ref>فرشیدورد، خسرو؛ دستور مفصل امروز، سخن، چاپ اول، تهران، ۱۳۸۲. ۴۴۵–۴۴۴.</ref>
 
افعالی مثل "استاست، ،بود، بودشد، ،گشت، شدگردید، ، گشت ، گرديد، شود ،شود، باشد، باد، هست ،هست، نيستنیست و...و…" فعل ربطی محسوب می‌شوند.<ref>''ظرفیت فعل و ساخت‌های بنیادین جمله در فارسی امروز''، [[امید طبیب‌زاده]]، تهران: نشر مرکز، ۱۳۸۵.</ref>
نكتهنکته:اگر فعل"است"،"هست"،"نيستنیست"و"بود"به معنىمعنی"وجود داشتن"به كارکار بروند؛فعلبروند؛ اسنادىفعل اسنادی نيستنیست.
فعل ربطی در هر [[قضیه حملی]] در [[منطق]] است که اصطلاحاً آن را '''رابطه''' یا '''نسبت حکمیه''' می‌نامند. نقش '''نسبت حکمیه''' این است که نشان می‌دهد میان [[موضوع]] و [[محمول]] رابطه‌ای وجود دارد و لذا آن‌ها را از شکل دو مفهوم مستقل خارج کرده و به شکل یک حکم یا [[تصدیق]] یا جملهٔ خبری در می‌آورددرمی‌آورد. نسبت حکمیه به دو شکل کلی اثبات و نفی وجود دارد.
 
فعل ربطی، علاوه بر زمان حال می‌توان به صورت زمان گذشته یا آینده نیز بیان شود؛ مانند «هوا طوفانی بود.»، یا «هوا طوفانی خواهد شد».
 
«است» و «نیست» رابط غیرزمانی نامیده می‌شود، زیرا محمول را به طوربه‌طور مطلق برای موضوع اثبات، یا از آن سلب می‌کند و نسبت حُکمیه را به زمان خاصّی مقیّد نمی‌سازد. در حالی که وقتی فعل در زمان گذشته یا آینده بیاید، زمان در نظر گرفته می‌شود.
 
فعل ربطی می‌تواند ایجابی و مثبت باشد، مانند مثال «هوا طوفانی است» و می‌تواند سلبی و منفی باشد، مانند: «هوا طوفانی نیست.». ایجابی بودن یا سلبی بودن یک قضیه را «[[کیف]]» یا «''کیفیت''» آن قضیه می‌نامند. قضیه‌ای که فعل ربطی آن ایجابی باشد، «[[موجبه]]» و قضیه‌ای که فعل ربطی آن سلبی باشد، «''قضیه سالبه''» نامیده می‌شود.