تفاوت میان نسخه‌های «دشت لوت»

۲٬۰۲۴ بایت اضافه‌شده ،  ۲ سال پیش
گسترش
(اصلاح)
(گسترش)
 
== موقعیت و شاخص‌های کلی ==
[[پرونده:Kaluts, Iran (5072510138).jpg|280px|بندانگشتی|چپ|نمایی از کلوت‌های دشت لوت]]
* دشت لوت محدوده‌ای است بین [[استان‌های خراسان]] جنوبی، [[سیستان و بلوچستان]] و [[کرمان]].
* دشت لوت بین دو گسل نهبندان در شرق و نای بند در غرب قرار دارد.
 
== پدیده‌های جالب ==
میراث جهانی بیابان لوت در وهله اول از یاردانگ‌های بیابان لوت (کلوت) در بخش غربی، ریگ یلان یا ارگ یلان در بخش شرقی، [[هامادا]]ی بخش میانی و [[نبکا]]ها در حاشیه بخش غربی تشکیل شده است که مجموع بیابان لوت را تشکیل می‌دهد. اجزای دیگر این بیابان شامل رودخانه شور، منطقه [[گندم بریان]] و شورگز هامون می‌باشند. بیابان لوت نه تنها دارای ویژگی‌های زیباشناسانه است بلکه بخشی از فرایندهای دخیل درشکل‌دهی به منطقه و تاریخ [[زمین‌شناسی]] را نیز نشان می‌دهد. در عین حال تنوع چشم‌اندازها و ناشناخته بودن منطقه شرایط مناسبی را برای تحقیقات علمی و گسترش [[ژئوتوریسم]] فراهم می‌نماید.<ref name="lutdesert.ir"></ref>
 
دشت لوت یکی از شگفت انگیزترین عوارض بیابانی دنیا است برخی از جاذبه‌های آن عبارتند:
== واحدهای جغرافیایی ==
[[پرونده:Dasht-e Lut Dust Storm Iran TMO 2010023 lrg.jpg|بندانگشتی|چپ|300px|تصویربرداری فضایی از دشت لوت]]
دشت لوت چاله‌ای است که از نظر ارتفاعی نامتقارن بوده و جهت آن شمالی- جنوبی است. با توجه به شکل ناهمواری و پراکندگی عوارض جغرافیایی می‌توان آن را به طور طبیعی به سه واحد کوچک‌تر یعنی لوت شمالی، لوت مرکزی و لوت جنوبی یا لوت زنگی احمد تقسیم‌بندی نمود.<ref name="lutdesert.ir"></ref>
دشت لوت به سه واحد جغرافیایی تقسیم شده‌است:
 
# '''لوت شمالی'''
شگفت انگیزترین قسمت دشت لوت است. در قسمت‌های شرقی لوت مرکزی تپه‌ها و توده‌های عظیم و به هم پیوسته ماسه‌ای قرار گرفته و سطح قابل توجهی از لوت را به عرض متوسط ۵۲ کیلومتر و طول متوسط ۱۶۲ کیلومتر در لوت پوشانده‌است.
بخشی از ناهمواری‌های لوت مرکزی دارای پوشش گیاهی بوده و بخش غربی آن فاقد پوشش گیاهی است.
 
# '''لوت جنوبی''' (لوت زنگی) غنی‌ترین قسمت چاله لوت از نظر پوشش گیاهی است.
 
از نظر [[ژئومورفولوژی]] (زمین‌ریخت‌شناسی) لوت مرکزی به سه منطقه اصلی (از غرب به شرق) تقسیم شده‌است:
 
* '''دشت سردشت‌سر''' Pediment
به عرض ۵ تا ۱۰ کیلومتر به صورت نواری سطح آن از ماسه و لای(silt)و نمک پوشیده شده است.
 
در شرق لوت مرکزی منطقه‌ای به عرض ۵۰ کیلومتر و طول ۱۰۰ کیلومتر متر را تشکیل می‌دهند. ارتفاع این تپه‌های ماسه‌ای تا ۵۰۰ متر هم می‌رسد (مآخذ شماره۴). نا همواری‌های ماسه‌ای به اشکال [[برخان]] (Barkhan) – هرم‌های ماسه‌ای –سیف (sif) و تپه‌های طولی دیده می‌شود.
 
# '''لوت جنوبی''' (لوت زنگی) غنی‌ترین قسمت چاله لوت از نظر پوشش گیاهی است
 
== پوشش گیاهی ==
* وجود یکی از بلندترین [[نبکا|نبکاهای]] (گلدان صحرا، تل گز یا تل نباتی) جهان با ارتفاع ۱۲ متر<ref name="mehrnews.com"/>
 
محدوده عرصه و حریم بیابان لوت برای ثبت در میراث جهانی حدود ۴۰ هزار کیلومتر مربع تعیین شده است که محدوده بسیار بزرگی بوده و در بین سه استان کرمان، خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان قرار دارد. البته بیابان لوت بسیار بزرگ‌تر از محدوده پیشنهادشده برای ثبت در میراث جهانی است، اما با توجه به این‌که مهم‌ترین عناصر واجد ثبت در میراث جهانی در لوت مرکزی واقع شده‌اند، این منطقه برای ثبت در میراث جهانی پیشنهاد گردید. مساحت عرصه بیابان لوت 22780 کیلومتر مربع و مساحت حریم بیابان لوت 17941 کیلومتر مربع است. که شامل ریگ یلان(تپه های ماسه ای)، کلوت ها، نبکاها، رودخانه شور، هامادا(دشت ریگی)، پهنه بازالتی گندم بریان و... است که در این میان کلوت ها در غرب و ریگ یلان در شرق با چشم اندازی زیبا و شگفت انگیز خودنمایی می کنند.<ref name="lutdesert.ir"></ref>
 
شروع کار بر روی پرونده ثبت جهانی بیابان لوت از تیر ماه ۱۳۹۳ بوده است و پرونده آن در بهمن ۱۳۹۳ برای دفتر یونسکو در [[پاریس]] ارسال شد. این پروژه با مدیریت جغرافی‌دانان و همکاری بسیاری از متخصصان دیگر رشته‌ها تدوین گردید و در نهایت در ۲۷ تیر ۱۳۹۵ با اجماع همه کشورهای عضو در کمیته میراث جهانی، بیابان لوت به عنوان نخستین اثر طبیعی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت.<ref>{{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی = | نام = | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =ثبت اولین اثر طبیعی جهانی:بیابان لوت | ژورنال = رشد آموزش جغرافیا| مکان = | ناشر =وزارت آموزش و پرورش | دوره =۳۱ | شماره =۱ | سال =۱۳۹۵ | صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی = {{جا:تاریخ}} | doi = }}</ref>