تفاوت میان نسخه‌های «رابعه عدویه»

جز (تمیزکاری با ویرایشگر خودکار فارسی)
|محل_مرگ=احتمالاً بصره
}}
'''رابعه عَدَویّه''' لقب‌گرفته به ''تاج‌ُتاجُ الرجال'' با کنیهٔ '''ام‌ُامُ الخیر''' ([[۷۱۳ (میلادی)|۷۱۳ میلادی]] برابر [[۹۵-۹۴۹۵–۹۴ (قمری)|۹۴-۹۵ قمری]]- [[۸۰۱ (میلادی)|۸۰۱ میلادی]] برابر [[۱۸۵-۱۸۴۱۸۵–۱۸۴ (قمری)|۱۸۵-۱۸۴ قمری]]) بانوی زاهد، صوفی و شاعر عربی در [[سده ۲ (قمری)|سدهٔ دوم هجری]] بود. آن گونه که وی از خدادوستی سروده استسروده‌است برمی آید که از شوق به خدا و آگاهی بر دریافتن زیبایی ازلی اوست نه از ترس عذاب یا طمع در ثواب او.<ref>{{یادکرد دانشنامه | نام خانوادگی = بعلبکی| نام = منیر | پیوند نویسنده = منیر بعلبکی | مقاله = Rabi'ah al-'Adawiyyah |دانشنامه = [[دانشنامه المورد]] | جلد= ۸ | سال =[[۱۹۸۰ (میلادی)|۱۹۸۰]] | ناشر = [[دارالعلم للملایین]] | مکان = [[بیروت]] | صفحه = 114۱۱۴| زبان = عربی}}</ref>
 
او دختر «اسماعیل عدوی قیسی» بود. نام او را از این جهت رابعه گذاشتند که فرزند چهارم خانواده بود.<ref>[http://www.mibosearch.com/word.aspx?wName=رابعه+عدويه رابعه عدویه در میبوجستجو]</ref> رابعه یکی از کسانی است که [[عطار نیشابوری|فریدالدین عطار]] در کتاب [[تذکرة الاولیا|تذکره الاولیایش]] از او یاد کرده استکرده‌است. رابعه صوفی ای بود ربوده یربودهٔ جذبات الهیه و در طریقت جذبه اش بر سلوک غلبه داشت. او طبع شاعری هم داشته و اشعاری در عشق به خدا سروده استسروده‌است.
 
وی با صوفیانی چون [[حسن بصری]]، [[ابراهیم ادهم]]، [[سفیان ثوری]] و [[مالک دینار]] هم‌دوره دانسته‌اند.
 
هم‌دوره بودن و شاید دیدار رابعهٔ عدویه با حسن بصری قابل تردید است، زیرا [[حسن بصری]] در سال ۱۱۰ هجری فوت نموده استنموده‌است. احتمالاً با حسن بصری دیگری هم‌دوره بوده استبوده‌است.<ref>زنان صوفی، [[جواد نوربخش]]، لندن ۱۳۶۳</ref>
 
محل دفن او را به اشتباه در رأس طور زیت در قریهٔ طور در شرق [[بیت‌المقدس]] دانسته‌اند که محل دفن [[رابعه شامیه]] است. رابعهٔ عدویه احتمالاً در [[بصره]] مدفون است.<ref>زنان صوفی، [[جواد نوربخش]]، انتشارات یلداقلم، تهران ۱۳۷۹، ص ۳۲</ref>
 
== سخنانی از رابعه عدویه ==
رابعه گفت: یا بنی آدم! از دیده به حق منزلی نیست و از زبان‌ها بدو راه نیست؛ و سمع، شاهراه زحمت گویندگان است و دست و پای، سکان حیرت‌اند و کار با دل افتاده استافتاده‌است. بکوشید تا دلی بیدار به دست آرید که چون دل بیدار شد او را به یار حاجت نیست. یعنی دل بیدار آن است که در حق گم‌شده استگم‌شده‌است و هرکه گم شد با یار چه کند؟ الفناء فی الله اینجا بود.<ref name="تذکرة الالیا، عطار نیشابوری">تذکرة الالیا، عطار نیشابوری</ref>
 
گفتند: بنده کی راضی شود؟ گفت: آنگاه که از محنت شاکر شود، چنان‌که از نعمت.<ref name="تذکرة الالیا، عطار نیشابوری" />
 
گفتند: حضرت عزّت را دوست داری؟ گفت: دارم. گفتند: شیطان را دشمن داری؟ گفت: از دوستی رحمن با عداوت شیطان نمی‌پردازم.<ref name="تذکرة الالیا، عطار نیشابوری" />
 
گفت: ثمره معرفت، روی به خدای - عزّ و جل - آوردن است.<ref name="تذکرة الالیا، عطار نیشابوری" />
 
سفیان از رابعه پرسید: بهترین چیزی که بنده به آن به خدای تعالی تقرّب جوید کدام است؟ گفت: آنکه بداند که بنده از دنیا و آخرت غیر وی را دوست نمی‌دارد.<ref>نفحات الانس، جامی</ref>
گوید: اگر همه دنیا از آنِ مردی بود، آن مرد به آن غنی نبود. گفتند چگونه است؟ گفت: زیرا دنیا فنا پذیرد.<ref>طبقات الاولیاء، عبدالرؤف مناوی</ref>
 
بخش نخستین کتاب ''زنان صوفی'' تألیف [[جواد نوربخش]] به رابعه عدویه اختصاص یافته استیافته‌است.<ref>زنان صوفی، [[جواد نوربخش]]، لندن ۱۳۶۳، تهران ۱۳۷۳ و ۱۳۷۹</ref>
 
== منابع ==