باز کردن منو اصلی

تغییرات

۲۰ بایت حذف‌شده، ۱ سال پیش
 
{{اصول فقه}}
{{اسلام}}
«'''مجتهد'''» برگرفته از «اجتهاد» است. '''اجتهاد''' در واژه به معنای تلاش و کوشش است،<ref>شب خیز، محمد رضا، اصول فقه دانشگاهی، نشر لقاء، قم - ایران، اول، 1392 ه‍. ش.</ref> اما مقصود از آن در اصطلاح اسلامی، بذل جهد و کوشش برای دریافتن احکام شرعی فرعی از منابع فقه اسلامی است. منابع فقه اسلامی عبارتند از:[[قرآن]]، [[سنت]]، [[عقل]] و [[اجماع]].{{سخ}}
البته جمعی از فقهای شیعه اجماع را از این مجموعه استثناء کرده و منابع فقه شیعه را تنها شامل [[قرآن]]، [[سنت]] و [[عقل]] می‌دانند. عمده این افراد اخباری‌های شیعه هستند که بزرگانی مانند شیخ [[حر عاملی]] از این دسته‌اند. البته جمعی از فقهای اصولی مانند [[محمدابراهیم جناتی]] و [[علی ریاحی نبی]] نیز اجماع را به کل حجت نمی‌دانند.
 
کلمه اجتهاد در طول تاریخ اسلام، دارای معانی مختلف و احیاناً متناقضی بوده‌است.
 
در زمان صدر اسلام و در عصر [[ائمه اطهار]] و اصحاب آنان، اجتهاد به معنای «عمل به رأی شخصی» تلقی می‌شده‌است. به همین دلیل، سخنانی از دانشمندان و فقیهان آن برهه از زمان در مذمت اجتهاد رسیده‌است. مثلاً [[شیخ مفید]] (متوفای سال ۴۱۳ هجری) کتابی تحت عنوان «النقض علی ابن الجنید فی اجتهاد الرای» به رشته تحریر در آورده‌استدرآورده‌است و اجتهاد به رأی را رد ننموده‌است. نمونه دیگر این که [[سید مرتضی]] (متوفای سال ۴۳۶ هجری) در کتاب خود به نام «الذریعه» می‌گوید: «اجتهاد باطل است و امامیه، عمل به ظن و رأی و اجتهاد را جایز می‌دانند».
 
اما از قرن هفتم هجری، کلمه اجتهاد و مجتهد، معنای دیگری به خود نگرفته و به معنای «بذل جهد و تلاش در جهت استنباط احکام شرعی از منابع و دلائل فقه اسلامی» به کار برده شد. بدین جهت، [[محقق حلی]] (متوفای سال ۶۷۶ هجری) در کتاب خود به نام «المعارج» تحت عنوان «حقیقة الاجتهاد» چنین می‌گوید: «و هو فی عرف الفقهاء بذل الجهد فی استخراج الأحکام الشرعیّة، و بهذا الاعتبار یکون استخراج الأحکام من أدلّة الشرع اجتهاداً. یعنی :» اجتهاد در عرف فقها، بذل جهد و کوشش در امر استخراج احکام شرعیه‌است، و به این اعتبار، استخراج احکام از دلائل شرعی آن، اجتهاد می‌باشد".
 
== اجتهاد در اهل سنت ==
اکنون اجتهاد مطلق در اهل سنت وجود ندارد و فقط اجتهاد در مذهب وجود دارد البته تا سال 655۶۵۵ هه‍.ق اجتهاد مطلق در بین فقیهان اهل سنت رواج داشت ولی به علت سیاسی بعدها دیگر مذاهب نادیده گرفته شدند <ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=مقریزی، تقی الدین، خطط مقریزی (المواعظ و الاعتبار بذکر الخطط و الآثار)، ج2، ص 333 و 334|نام خانوادگی=|نام=|ناشر=|سال=|شابک=|مکان=|صفحات=}}</ref>
 
== جستارهای وابسته ==
{{پانویس}}
 
<ul>== منابع ==<li> شب خیز، محمد رضا، اصول فقه دانشگاهی، نشر لقاء، قم - ایران، اول، ۱۳۹۲ ه‍. ش.</li>
== منابع ==
<li>* کتاب «دروس اصول الفقه»، نگارش سید رضا [[حسینی نسب]]</li></ul>
<ul><li> شب خیز، محمد رضا، اصول فقه دانشگاهی، نشر لقاء، قم - ایران، اول، ۱۳۹۲ ه‍ ش.</li>
<li> کتاب «دروس اصول الفقه»، نگارش سید رضا [[حسینی نسب]]</li></ul>
 
== پیوند به بیرون ==<li href="حسینی نسب"> [http://www.arbabehekmat.com/ ارباب حکمت]</ul>
<ul><li href="حسینی نسب"> [http://www.arbabehekmat.com ارباب حکمت]</li></ul>
 
{{اسلام-خرد}}
 
<link rel="mw:PageProp/Category" href=". /رده:حوزه_علمیه_(شیعه)"/>
 
[[رده:اسلام]]