تفاوت میان نسخه‌های «هوری‌ها»

۵۶ بایت اضافه‌شده ،  ۲ سال پیش
جز
پیوند دهی، غلط گیری و اصلاح
جز (سر تیتر زبان و غلط گیری)
جز (پیوند دهی، غلط گیری و اصلاح)
| public_access = ناشناخته
}}
'''هوریانی ها یا هوری ها یا هوریت ها''' (Hurrians) مردم باستانی شمال بینمیان النهرینرودان از [[زاگرس|کوه های زاگرس]] تا [[سوریه]] بودند، که در هزاره سوم پیش از میلاد در این منطقه ظهور یافتند. اطلاعات بسیار کمی از هوریانی ها نسبت به سایر تمدن های خاور نزدیک در دست می باشد. لیکن این تمدن از مهم ترین و تاثیر گذار ترین تمدن های کهن خاور نزدیک می باشد.<ref>گرنات ویلهلم، هورین ها، ترجمه شده به انگلیسی توسط جنیفر بارنز، 1989</ref> نام های هندو آریایی سلسله ها و سرکرده های این اقوام هویت [[مردم هندوآریایی|هندو آریایی]] آنان را آشکار می سازد. به نظر می رسد مهاجرین هندو آریایی از شمال شرق این منطقه به آن وارد شده و پس از تضعیف دولت های سامی در سده پانزدهم پیش از میلاد از طریق حکومت [[میتانی]] در شمال میانرودان به قدرت سیاسی دست یافتند.<ref> تاریخ میان رودان، دانشنامه بریتانیکا</ref>
 
== ساکنان باستانی هزارهٔ سوم ==
بخشی از خاک ماد در بع سوم هزارهٔ سوم پیش از میلاد جزو منطقه‌ای است که منابع کتبی بر آن پرتو افکنده سخن کفته‌اند. از آثاری که به [[زبان سومری]] و [[زبان اکدی|اکدی]] در دست است چنین مستفاد می‌گردد که در کوهپایه‌های غربی [[زاگروس]] و آنجایی‌که بعدها مادغربی را تشکیل می‌داد قبایل هوریان و [[لولوبیان]] و [[کوتیان]] و قبایل دیگری که با [[عیلامیان]] قرابت داشتنذ، زندگی می‌کردند.
 
تمدن هوری‌ها در هزاره سوم در آناتولی شرقی نیز در سایه پادشاهی میتانی وجود داشت و آنها بزرگ‌ترین و بانفوذترین ملت پادشاهی [[میتانی]] محسوب می‌شدند. هوری‌ها عملاً در هزاره دوم ق.م. در همه قسمت‌های [[میانرودان]] باستانی ساکن گشتند و نقش اساسی در تاریخ هیتیان بازی کردند واین سرزمین‌ها معروف بود به سرزمین هوری‌ها. با بسط سرزمین‌شان، هوریان در اواخر قرن ۱۵ پ.م. رقیبی شدند برای [[بابل (دولت‌شهر)|بابل]] و [[مصر]].
== آثار و تمدن هوریان ==
[[پرونده: Orientmitja2300aC.png|300px|farme|بندانگشتی|چپ|زیستگاه هوریان]]
قبایلی که به زبان هوریانی سخن می‌گفتند در هزارهٔ دوم پ.م. در [[میانرودان]] شمالی و تا حدی در سوریه<ref>چناکه از برخی نام‌های امکنه و اشخاص بر می‌آید</ref> در سراسر فلات ارمنستان پراکنده بودند. اینان تا اواسط هزارهٔ یکم پ.م. در کنار قبایلی که منشأ دیگر داشتند باقی ماندند.<ref>ظاهراً [[ماتینیان]] که در آثار [[هرودوت]] و دیگر مؤلفان باستانی ذکری از ایشان رفته همان هوریان بوده‌اند</ref> زبان هوریان با [[اورارتو]]ییان خویشاوندی نزدیک داشت. نبشته‌ای به خط اکدی و به زبان هوریانی از شخصی به نام [[تیشاری]] پادشاه [[اورکیش]] و [[نامار|ناوار]] از ربع سوم هزارهٔ سوم پیش از میلاد در دست است. محل اورکیش مشخص نیست و مورد بحث می‌باشد.<ref>اینکه محل اورکیش را در بادی امر در مشرق دجله ذکر کرده بودند مورد اعتراض [[اکالاگان]] قرار گرفت و وی نقطهٔ مزبور را در [[میانرودان]] می‌داند</ref> ولی ناوار مسلماً مکانی است که بعدها نامار یا نامرو خوانده شد.<ref>در درّهٔ [[رود دیاله]]</ref>
 
در مشرق [[دجله]] و خاک [[آشور]] در هزارهٔ سوم پ.م.<ref>از روی اسامی خاص اشخاص</ref> وجود هوریان ثابت شده‌است و در هزاره دوم پ.م. نیز ایشان در ناحیه [[کرکوک]]<ref>[[آراپخا]]ی باستانی Arrapxa</ref> می‌زیسته‌اند. مدارک متقنی دربارهٔ نفوذ هوریان به نقاط شرقی‌تر در دست نیست. گرچه بعضی‌ها حدس زده‌اند نواحی آذربایجان و زنجان تا هزارهٔ یکم پ.م. ویژگی‌های هوریان را واجد بوده‌اند.