باز کردن منو اصلی

تغییرات

جز
اصلاح فاصله مجازی + اصلاح نویسه با استفاده از AWB
این اصطلاح همچنین برای دوره‌هایی که روی تقویم با هم برخورد دارند نیز استفاده می‌شود که از این میان می‌توان [[سده بیستم کوتاه|سدهٔ بیستم کوتاه]] را نام برد که طبق آن سدهٔ بیستم به سال‌های بین [[۱۹۱۴ (میلادی)|۱۹۱۴]] تا [[۱۹۸۹ (میلادی)|۱۹۸۹]] اطلاق می‌شود. در نتیجه دوران پیش از [[جنگ جهانی اول]] به [[سده ۱۹ (میلادی)|سدهٔ ۱۹]] و سال‌های [[دهه ۱۹۹۰ (میلادی)|دههٔ ۱۹۹۰]] جزو [[سده ۲۱ (میلادی)|سدهٔ ۲۱]] تلقی می‌شوند.
 
این نکته به درستی قابل درک است که بخشی از سال‌های ابتدایی سدهٔ بیستم پیش از جنگ جهانی اول از دیدگاه فرهنگی و پیشرفت فناوری جزو سدهٔ ۱۹ به شماربه‌شمار می‌آید. همچنین بسیاری بر این باورند که [[دهه ۱۹۹۰ (میلادی)|دههٔ ۱۹۹۰]] به دلیل رخ دادن وقایعی (نظیر ظهور [[اینترنت]]) جزو [[سده ۲۱ (میلادی)|سدهٔ ۲۱]] به حساب می‌آید.
 
از موفقیت‌های بشر در قرن بیستم سفر به فضا و ارسال ماهواره‌های تحقیقاتی است. تصاویر زمین که توسط ماهواره‌ها تهیه شده، شناخت انسان از زمین را افزایش داده است. این تصاویر نشان می‌دهد که بخش اعظم کره زمین پوشیده از آب است.<ref>[http://www.chap.sch.ir/sites/default/files/books/92-93/41/001-012-C262-1.pdf زمین‌شناسی سال سوم دبیرستان] صفحهٔ ۳</ref>
 
== دورنما ==
در سدهٔ بیستم میلادی تغییرات قابل توجهی در شیوهٔ زندگی مردم به وجود آمد. این تغییرات در نتیجهٔ پیشرفت‌ها و نوآوری‌های فنّی، پزشکی، اجتماعی، نظری و سیاسی بود. اصطلاحاتی چون [[ایدئولوژی]]، [[جنگ جهانی]]، [[قتل‌عام]] و [[جنگ هسته‌ای]] وارد واژه‌های روزمرهٔ مردم شدند و تأثیرات زیادی روی زندگی آنهاآن‌ها گذاشتند. جنگ‌ها به مقیاس‌ها و درجه‌های بی‌سابقه‌ای از پیچیدگی رسیدند. تنها در [[جنگ جهانی دوم]] ([[۱۹۴۵ (میلادی)|۱۹۴۵]]-[[۱۹۳۹ (میلادی)|۱۹۳۹]]) حدود [[فهرست تلفات جنگ جهانی دوم بر اساس نام کشورها|۵۷ میلیون نفر]] کشته شدند که یکی از دلایل مرگشان پیشرفت در تولید سلاح‌ها بود. روند مکانیزه‌سازی کالاها و خدمات و شبکه‌های ارتباطی که از [[سده ۱۹ (میلادی)|سدهٔ نوزدهم]] آغاز شده بود با سرعت بیشتری در سدهٔ بیستم ادامه یافت. در این سده به جای ترور و هرج و مرج شاهد تلاش‌های زیادی برای استقرار صلح بودیم. [[جان اف کندی]]، ۳۵امین [[رئیس‌جمهور آمریکا]] زمانی گفت:
 
::ما به دنبال چه نوع صلحی هستیم؟ من راجع به صلحی حقیقی صحبت می‌کنم، صلحی که زمین را مکانی ارزشمند برای زیستن می‌سازد. نه فقط برای زمان ما، بلکه برای همهٔ زمان‌ها. مشکلات ما را انسان‌ها ساخته‌اند، پس توسط انسان‌ها نیز باید حل شوند. به عنوان آخرین سخن باید بگویم که کم‌ترین پیوند ما این است که روی یک سیاره زندگی می‌کنیم، از یک هوا نفس می‌کشیم، نگران آیندهٔ کودکانمان هستیم و همه روزی خواهیم مرد.
 
تقریباً همهٔ شئون زندگی در اکثر جوامع به طوربه‌طور اساسی تغییر پیدا کرد و افراد برای نخستین بار توانستند فارغ از سابقه و طبقهٔ اجتماعی بر تاریخ تأثیرگذار باشند. به جرأت می‌توان گفت که سدهٔ بیستم آنچنان چهرهٔ زمین را دگرگون ساخت که با هیچ سدهٔ دیگری قابل مقایسه نیست.
* [[فناوری]]
* [[سده ۲۰ (میلادی)/میزان مرگ و میر|میزان مرگ و میر]]
* [[فهرست جنگ‌های بین ۲۰۰۰-۱۹۰۱ (میلادی)|جنگ‌ها]]
 
اکتشافات علمی مانند [[فرضیه نسبیت|فرضیهٔ نسبیت]] و [[مکانیک کوانتوم]] جهان‌بینی دانشمندان را به طوربه‌طور اساسی تغییر داد و باعث شد تا آنهاآن‌ها دریابند که جهان ما بسیار پیچیده‌تر از آن است که فکر می‌کردند. این امر همچنین موجب آن شد که در ابتدای سدهٔ بعد، امیدها برای تکمیل آخرین جزئیات باقی‌ماندهٔ علوم بالا بروند.
 
برای کسب دورنمایی بهتر از رویدادهای تاریخی این سده به مقالهٔ [[مروری بر سدهٔ ۲۰ (میلادی)|مروری بر سدهٔ ۲۰]] مراجعه کنید.
۱۹۳۸: اتم شکافته شد
 
۱۹۳۹–۴۵: [[جنگ جهانی دوم]] کشتار بی رحمانهبی‌رحمانه انسانها
* ۱۹۴۵ (ششم اوت): استفاده از [[جنگ‌افزار هسته‌ای|بمب هسته‌ای]] در جنگ برای نخستین بار
 
* پیشرفت در تولید کود [[نیتروژنی]]، [[ضدآفت]]‌ها و [[ضدعلف]]‌ها موجب تولید محصولات بهتر کشاورزی شد.
* پیشرفت در [[فیزیک]] محض از طریق [[فرضیه نسبیت|فرضیهٔ نسبیت]] و [[مکانیک کوانتومی]] موجب توسعهٔ [[سلاح هسته‌ای|سلاح‌های هسته‌ای]] (که در اصطلاح عامیانه [[بمب اتم]] شناخته می‌شوند و شهر صنعتی [[هیروشیما]] و شهر تاریخی [[ناکازاکی]] را نابود کردند)، رآکتورهای هسته‌ای و [[لیزر]] شد.
[[نیروی فیوزن]] به طوربه‌طور گسترده‌ای مورد مطالعه قرار گرفت اما در پایان سده به صورت یک فناوری آزمایشی باقی‌ماند.
* اختراع وسایلی چون [[ماشین لباسشویی]] و [[تهویه مطبوع|تهویهٔ مطبوع]] موجب افزایش کمیت و کیفیت [[اوقات بیکاری]] در [[طبقه متوسط|طبقه‌های متوسط]] جوامع غربی شد.
* دیگر اختراعات تأثیرگذار سدهٔ بیستم: [[آنتی‌بیوتیک]]، [[قرص ضدبارداری|قرص‌های ضدبارداری]]، [[پلاستیک]]‌های جدید، [[ترانزیستور]]، [[اینترنت]]
* هنر مدرن سبک‌های جدیدی همچون [[اکسپرسیونیسم]]، [[کوبیسم]] و [[سوررئالیسم]] را به وجود آورد.
* حمل و نقل توسط [[اتوموبیل]] در نیمهٔ سدهٔ بیستم برای طبقات متوسط غربی میسر و آسان شد. این امر همچنان در حال پیشرفت در جهان است. طراحی شهرها در اکثر کشورهای غربی به شکلی بود که اتوموبیل‌ها را مرکز توجه قرار می‌داد. اتوموبیل تبدیل به نماد جوامع مدرن شد.
* [[ورزش]] تبدیل به بخش مهمی از جامعه شد، به طوری کهبه‌طوری‌که دیگر مخصوص طبقات خاص نبود. بعدها تماشای ورزش از [[تلویزیون]] نیز تبدیل به فعالیت همه‌گیری شد.
 
=== بیماری‌ها و داروها ===
۱۳۳٬۲۴۲

ویرایش