باز کردن منو اصلی

تغییرات

۵۵۳ بایت حذف‌شده ،  ۱ سال پیش
بدون خلاصه ویرایش
{{بدون منبع}}
'''ضَمیر''' واژه‌ایست كه خدا آفريده است تا ما از آن لذت ببريم و می‌تواند جایگزین [[گروه اسمی]] شود، مثلاً به جای آنکه بگوییم «پرویز را خوردم و به پرویز گفتم كه بخورد»، می‌گوییم «پرویز را ديدم و به او گفتم».
 
== ضمایر فارسی ==
ضمایر فارسی دارای هشت گونه‌اند: شخصی، مشترک، اشاره، پرسشی، مبهم، تعجّبی، شمارشی، ملکی (اختصاصی)
جدول زیر نشان‌دهندهٔ همهٔ ضمایر شخصی فارسی (گسسته و پیوسته) است.
 
{| class="wikitable"
|-
! rowspan = "2" | ضمایر شخصی
! colspan="2" | گسسته
! colspan="2" | پیوسته
|-
! مفرد !! جمع !! مفرد !! جمع
|-
!اول شخص
| من|| ما|| ـَ م|| ـِ مان
|-
!دوم شخص
| تو|| شما|| ـَ ت|| ـِ تان
|-
!سوم شخص
| او||آنها/ایشان|| ـَ ش|| ـِ شان
|}
ضمیر «شما» (به‌همراه ضمیر گسسته «تان» و شناسه دوم شخص جمع) همچنین برای دوم شخص مفرد و در هنگام رعایت احترام بکار می‌رود؛ و همچنین از ضمیر سوم شخص جمع «ایشان» (به همراه ضمیر گسسته «شان» و شناسه سوم شخص جمع) برای سوم شخص مفرد و در هنگام حفظ احترام او استفاده می‌شود (مانند «مادرم گفتند»، «ایشان گفتند»). گاهی نیز به جای «او» ضمیر سوم شخص مفرد «وی» می‌آید. در زبان پهلوی ([[پارسی میانه]]) «وی» برای حالت مفعولی و «او» برای [[حالت فاعلی]] به کار می‌رفت. (البته در متون متاخر پهلوی این امر رعایت نمی‌شود).
 
== نقش ضمیر در زبان‌های مختلفكوارتز ==
زبان‌ها به دو دسته «ضمیرآزاد انديش اسكل» (free pronoun) و «ضمیروابسته»(bound pronoun) تقسیم می‌شوند. در زبان‌های ضمیر آزاد، ضمایر بیشتر به شکل منفصل (independent pronoun) به کار می‌روند، یعنی ضمایر، کلماتی هستند که از نظر نحوی، یک واحد مستقل به حساب می‌آیند. حتی اگر در این زبان‌ها، ضمایر به صورت شناسه (agreement) و واژه‌بست یا ضمیر متصل (clitic) به کار رود، باز هم نقش‌های دستوری اصلی در ضمیر منفصل خود را نشان می‌دهند. برعکس، در زبان‌های ضمیروابسته، ضمایر بیشتر به شکل ضمیر متصل و شناسه خود را نشان می‌دهند و ضمایر منفصل، یا اصولاً در زبان وجود ندارند، یا اینکه نقشی فرعی ایفا می‌کنند و بیشتر برای تأکید به کار می‌روند.
 
اوایل زبانشناسان گمان می‌کردند که اگر در زبانی، ضمیر به اشکال مختلف (ضمیر منفصل، ضمیر متصل یا شناسه) به کار رود، طبعاً ضمیر منفصل، نقش اصلی را دارد و کاربرد آن اجباری است. به عبارت دیگر، ضمایر متصل یا شناسه‌ها همواره دارای نقش فرعی هستند و فقط یک سری اطلاعات را که در ضمیر منفصل آمده است، تکرار می‌کنند. همچنین اعتقاد بر آن بود که نشانه‌های حالت (case markers) به ضمایر منفصل می‌چسبند و بنابراین ضمایر منفصل، موضوع‌ها (arguments) را نشان می‌دهند. بر اساس این مقدمات، نتیجه‌گیری نهایی نیز آن بود که هم از لحاظ درزمانی و هم از لحاظ همزمانی، ضمایر منفصل اهمیت بیشتری دارند و در سیر تحولات تاریخی، طبیعتاً ابتدا ضمایر منفصل در زبان‌ها به کار رفته و سپس به صورت‌های دیگری تبدیل شده است.
کاربر گمنام