تفاوت میان نسخه‌های «وفس»

۱۳ بایت اضافه‌شده ،  ۳ سال پیش
جز
اصلاح فاصله مجازی + اصلاح نویسه با استفاده از AWB
(به نسخهٔ 21449443 ویرایش Yamaha5Bot برگردانده شد. (توینکل))
برچسب: خنثی‌سازی
جز (اصلاح فاصله مجازی + اصلاح نویسه با استفاده از AWB)
 
== زبان ==
مردم وفس به یکی از قدیمی‌ترین [[زبان‌های ایرانی]] یعنی [[زبان تاتی ایران|تاتی]] سخن می‌گویند. وفسی‌ها [[زبان تاتی ایران|تاتی]] را با [[گویش وفسی]] صحبت می‌کنند.<ref name="ptewiki.com">[http://www.ptewiki.com/wiki/index.php5?title=وفس(اراک) رزم آرا، فرهنگ جغرافیایی ایران(آبادیها)، جلد 2، ص315-314. ]</ref><ref>کتاب «دستور زبان وفسی-تاتی»، دونالد استیلو، ۱۹۷۱، ۴۵۰ صفحه</ref><ref>«گونه‌های زبان تاتی»، دونالد استیلو، ۱۹۸۱؛ ۹: گونه‌های وفس و اطراف آن در منطقه اراک استان مرکزی</ref><ref>[https://www.dropbox.com/s/s8fjgyyc3i7h1d7/Dr.Yarshater-Southern%20Tati.pdf?dl=0 مقدمه کتاب «دستور زبان گویش‌های تاتی جنوبی»، پروفسور احسان یارشاطر، لاهه - پاریس ١٩٦٩]</ref><ref>کتاب «تات‌های ایران و قفقاز»، علی عبدلی، ۱۳۸۹</ref> این زبان در منتهی الیه حدود مرزی استان مرکزی با [[استان همدان]]، در شمال شهرستان اراک استفاده می‌شود؛ یعنی در روستای وفس و برخی روستاهای همجوار مانند [[چهرقان]]، [[گورچان (فراهان)|گورچان]]، [[آمره (کمیجان)|فرک]] و غیره. این مناطق تقریباً در یک خط فرضی واقعند که ساکنین‌شان به [[زبان تاتی ایران|تاتی]] سخن می‌گویند؛ البته در گویش این روستاها به طوربه‌طور جزئی تفاوت‌هایی مشاهده می‌شود ولی اصل و مبنای آنهاآن‌ها [[زبان تاتی ایران|تاتی]] است.
 
[[ابراهیم دهگان]] در کتاب «فقه اللغه» در ضمن معرفی وفس و واقعه کشتار جمعی آن، زبان وفس را «یکی از لهجه‌های قدیم پارسی باستان و شاخه‌ای از تاتی» می‌نامند.<ref>دهگان، ابراهیم، فقه اللغه، ص ۲۳۵</ref>
 
== موقعیت جغرافیایی ==
روستای وفس از شمال به [[ساوه]]، از جنوب به [[کمیجان]]، از غرب به [[همدان]] و از طرف شرق به [[تفرش]] محدود است. مساحت تقریبی آن ۲۰ کیلومتر مربع و ارتفاع آن از سطح دریا ۲۱۰۰ متر است. وفس در حصاری از کوه‌های نسبتاً بلند واقع شده استشده‌است و از سمت جنوب، مشرق و مغرب در محاصرهٔ کوهستان قرار دارد و تنها از سمت شمال به درختستانها و باغهای میوه منتهی می‌شود.
 
فاصله وفس تا شهر کمیجان ۱۸ کیلومتر و تا اراک مرکز استان ۱۲۰ کیلومتر می‌باشد و این روستا در فاصله مساوی از همدان، ساوه و اراک واقع شده استشده‌است.
 
روستای وفس از لحاظ ارتباطی در یک موقعیت بن‌بست واقع شده است؛ تنها راه ارتباطی مهم آن، جاده‌ای آسفالته به طول ۱۸ کیلومتر است که وفس را به کمیجان و از آنجا به سایر نقاط متصل می‌کند (تا دهه ۹۰ شمسی).
 
== ناهمواری ==
کوه‌های وفس بین کوه‌های همدان و تفرش قرار دارد و از سمت شمال شرقی به کوه‌های ساوه متصل می‌گردد. این کوه‌ها در جنوب به صورت دیواری قرار گرفته‌اند و رشته‌ای از شرق به غرب کشیده شده به طوری کهبه‌طوری‌که عبور از آن فقط از طریق «گردنه حاجی رضوان» امکان‌پذیر است.
بلندترین قلهٔ این رشته کوه، «قله قلنجه» با ۲۷۴۵ متر ارتفاع می‌باشد. از دامنه شمالی چند رشته دیگر منشعب می‌شود و از جهت جنوب به شمال کشیده می‌شود. از ارتفاعات دیگر آن می‌توان به کوه‌های «هَرسهول»، «دی نساء»، «قلعه کهنه»، «گااُولَ»، «ماندر»، «گانِوَ»، «حاجی رضوان»، «دبرین»، «آبی رنگ»، «کلّه موشمای»، «کلّه اَیَنبار» و «کوه خیبر» اشاره کرد.
وفس با ساوه ۱۲۲ کیلومتر فاضله دارد که از شمال از طریق چاده کمیجان ساوه به آزادراه ساوه-همدان منتهی می‌شود. این مسیر فاصله ۳۶۸ کیلومتری تهران به وفس را به حدود ۲۰۰ کیلومتر می‌رساند.
۱۳۳٬۲۴۲

ویرایش