باز کردن منو اصلی

تغییرات

ویکی‌سازی
 
[[File:Haydn by Thaler Wien SAM 350 2.jpg|thumb|تندیس هایدن ساخته شده توسط فرانس تایلر ۱۸۰۰]]
'''فرانتس یوزف هایدن''' (به [[زبان آلمانی|آلمانی]]: Franz Joseph Haydn) (زادهٔ [[۳۱ مارس]] [[۱۷۳۲ (میلادی)|۱۷۳۲]] در روهراو، [[اتریش]] - درگذشتهٔ [[۳۱ مه|۳۱ مهٔ]] [[۱۸۰۹ (میلادی)|۱۸۰۹]] در [[وین]]) [[آهنگساز]] و [[موسیقی‌دان]] اتریشی و یکی از پایه‌گذاران [[موسیقی دوره کلاسیک|موسیقی کلاسیک]] {{مدرک}} و همچنین از پرکارترین و برجسته‌ترین موسیقی‌دانان در این دوره است. او همچنین به‌دلیل سهم بسزا در توسعهٔ موسیقی و نیز کثرت آثارش به «پدر [[سمفونی]]» و «پدر [[کوارتت زهی]]» در این دو فرم ملقب است. هایدن ازطرفی پرورش‌دهنده و استاد [[موسیقیدان|موسیقی‌دان]] بزرگی چون [[لودویگ فان بتهوون|بتهوون]] بود و از طرف دیگر آیندگانی چون [[فرانتس شوبرت]]، [[فلیکس مندلسون|مندلسون]]، و [[یوهانس برامس|برامس]] را تحت تأثیر شیوهٔ موسیقایی خود قرار داد. او همچنین استاد و دوست نزدیک آهنگساز شهیر، [[ولفگانگ آمادئوس موتسارت|موتسارت]] بود.
هایدن بیشتر عمر طولانی خویش را در [[اتریش]] گذراند و در هنگام مرگ، یکی از معروف‌ترین آهنگسازان اروپایی به‌شمار می‌رفت.
 
== زندگی ==
هایدن، در روستایی کوچک در [[روه‌راو]] [[اتریش]] زاده شد. پدرش چرخ ارابه می‌ساخت و هایدن کوچک تا شش سالگی به جز آوازهای عامیانه، که پدرش دلبستهٔ خواندن آنها بود، و نیز رقص‌هایی روستایی، که هنگام جشن و سرور در گوشه و کنار زادگاهش بر پا می‌شد، چیزی از موسیقی نمی‌شناخت.{{سخ}}
در ۸ سالگی به [[وین]] رفت تا به عضویت پسران آوازخوان کلیسای سن‌اشتفان درآید. در آن‌جا اگر چه صدای دلنشین او مورد توجه قرار گرفت، اما هیچ امکانی برای تحصیل آهنگ‌سازی و هنر نوازندگی برایش فراهم نیامد و هنگامی که در عنفوان جوانی صدای خوشش را از دست داد، او را بدون کمترین پول از سِن اشتفان روانهٔ گوشهٔ خیابان کردند.
 
او دربارهٔ این دوره چنین گفته‌است: {{نقل‌قول|با تدریس موسیقی به بچه‌های ۷–۸ ساله بود که به‌زحمت می‌توانستم زنده بمانم.}}
 
او در آن ایام در تلاش بود تا فن [[آهنگسازی|آهنگ‌سازی]] را خود به تنهایی بیاموزد و همزمان به هر کاری که می‌توانست، از جمله نوازندگی [[ویولن]] در گروه محبوب نوازندگان خیابان وین، که اسباب سرگرمی و تفریح شبانهٔ مردم را فراهم می‌کرد، می‌پرداخت.
 
هایدن گرچه خود را اسیر شغلش حس می‌کرد، اما بعدها در توصیفی خردمندانه از وضعیت خود چنین گفت: «آن‌جا نه فقط دلگرم به اقبال و پذیرش مداوم بودم بلکه در مقام رهبر ارکستر می‌توانستم تجربه کنم و دریابم که چه چیز سبب تقویت جلوه‌ای صوتی می‌شود یا آن را تضعیف می‌کند و به این ترتیب می‌توانستم به دلخواه خود ترکیب سازها را بهبود بخشم، آن‌ها را تغییر دهم و سازهایی را حذف یا اضافه کنم. از دنیا دور افتاده بودم.»
 
هایدن رهیاب سبک [[موسیقی کلاسیک|کلاسیک]] در تکامل بخشیدن به [[سمفونی]] و [[کوارتت]] زهی پیشرو بود. [[موتسارت]] و [[بتهوون]] از سبک او تأثیر پذیرفته بودند.
 
هایدن در سال ۱۸۰۹ هنگام اشغال وین توسط [[ارتش ناپلئون]] در ۷۷ سالگی در گذشت.<ref>http://it.wikipedia.org/wiki/Haydn</ref>