باز کردن منو اصلی

تغییرات

۳۰ بایت اضافه‌شده ،  ۱ سال پیش
جز
{{Infobox settlement
<!-- Basic info ---------------->
| name = غزنی
| native_name = غزنه، غزنین
| settlement_type = [[فهرست شهرهای افغانستان|شهر]]
<!-- images and maps ----------->
| image_skyline = Ghazni City, 2010.jpg
| image_caption = بالاحصار غزنی
| elevation_footnotes = <!--for references: use<ref></ref> tags-->
| elevation_m = ۲۲۱۹
<!-- Population ----------------------->
| population_footnotes =<ref name="auto">{{cite web|title=The State of Afghan Cities Report 2015 |url=http://unhabitat.org/books/soac2015/ |accessdate=21 October 2015 |ref=UN-Habitat |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151031111515/http://unhabitat.org/books/soac2015/ |archivedate=31 October 2015 |df=}}</ref>
| population_total = ۱۴۳٬۳۷۹
| population_as_of = ۲۰۱۵
| population_urban = ۱۴۳٬۳۷۹
<!-- General information --------------->
| timezone = +۴:۳۰
| timezone_DST =
| utc_offset_DST =
<!-- Area/postal codes & others -------->
| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->
| postal_code =
| website =
}}
 
'''غزنی''' شناخته شده با نام‌های تاریخی '''غزنه''' و '''غزنین'''، شهری است در مرکز شرقی [[افغانستان]]. این شهر با جمعیت تقریبی ۱۴۱۰۰۰ نفر و در ارتفاع ۲۲۱۹ متری از سطح دریا قرار دارد. این شهر مرکز ولایت غزنی است. [[شاهراه کابل – قندهار]] که شهرهای شمالی را به شهرهای جنوبی افغانستان وصل می‌کنید از این شهر نیز می‌گذرد. ساکنان شهر غزنی را «غزنوی» و در گویش عامه «غزنیچی» می‌نامند.<ref>{{یادکرد وب|نام خانوادگی=لغت‌نامه دهخدا|نویسنده=|نام=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=http://www.parsi.wiki/fa/wiki/topicdetail/8a82bd16e69b476c9f3a68aba5b6a11a|عنوان=غزنیجی {{!}} پارسی ویکی|بازبینی=}}</ref> در پیرامون غزنی آرامگاه‌های چند تن از شاعران و دانشمندان ازجمله آرامگاه [[ابوریحان بیرونی]] واقع شده‌است. ویرانه‌های غزنهٔ کهن، یعنی پایتخت دودمان [[غزنویان]]، در شمال شرقی این شهر به فاصلهٔ پنج کیلومتری از آن قرار دارد.
غزنی همچنین به داشتن [[مناره]]‌های ستاره شکلی از سده دوازدهم میلادی مشهور است. این مناره‌ها باقی‌ماندهٔ مسجد [[بهرام‌شاه]] هستند. اطراف این مناره‌ها با طرح‌های هندسی و با آیات قرآن با [[خط کوفی]] مزین بوده‌است. قسمت گنبد آنها خراب شده‌است. بر اساس تصویب اجلاس سال ۲۰۰۷ وزیران فرهنگ کشورهای اسلامی، غزنی پایتخت فرهنگی [[جهان اسلام]] در سال ۲۰۱۳ شد.<ref name="bbc.co.uk">[http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/2009/11/091110_a-ghazni-pix.shtml وبگاه فارسی بی‌بی‌سی، .عکس: غزنی، 'پایتخت فرهنگی جهان اسلام'، بازیابی در ۱۰ نوامبر ۲۰۰۹]</ref>
غزنه از پیش از اسلام مرکز [[زابلستان]] بوده و مردم آن از آغاز [[ایرانی‌تبار]] بوده‌اند. زابلستان در [[شاهنامه]] فردوسی به عنوان کانون پهلوانان از اهمیت زیادی برخوردار است.<ref name="همان">همان.</ref>
 
غزنه از دوران پس از اسلام نیز شهری بزرگ در [[خراسان بزرگ|خراسان]] بوده، و از جملهٔ آبادترین و زیباترین شهرهای [[آسیا]] به‌شمار می‌آمده‌است. این شهر هزار باب مدرسه داشته‌است، و مرکز تجمع دانشمندان بسیاری مانند [[ابوریحان بیرونی]]، [[فردوسی]]، [[ابوالفضل بیهقی]]، [[عبدالحی گردیزی]]، [[سنایی]]، [[مسعود سعد سلمان]]، [[عنصری]] و [[فرخی سیستانی]] بوده‌است.<ref name="bbc.co.uk" />
 
غزنی پایتخت سلطنت [[غزنویان]] در سال‌های (۱۱۸۷–۹۷۵ میلادی) بود و [[سلطان محمود غزنوی]] سال‌ها در آبادی و گسترش آن کوشید. در دهه‌های نخست سده یازده میلادی غزنی مهم‌ترین کانون [[ادبیات پارسی]] بود و این نتیجه کوشش‌های سلطان محمود غزنوی بود که انجمنی از دانشوران، فیلسوفان و شاعران را به گرد تختگاه خود گرد هم آورده‌بود.<ref>Encyclopædia Britannica: [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/452843/Persian-literature/277134/The-proliferation-of-court-patronage?anchor=ref997402 Persian literature], retrieved</ref>
|accessdate = اکتبر ۲۰۰۸
}}
 
{{-}}
 
== فرهنگ ==
'''تعلیم و تربیت'''
 
== شهرهای خواهرخوانده ==
* {{flagicon|United States of America}} [[هیوارد (کالیفرنیا)]] {{flagicon|USA}}<ref>[http://www.sister-cities.org/icrc/directory/Asia/Afghanistan/index Sister Cities International]</ref>
* {{flagicon|Poland}} [[گیژیتسکو]] لهستان<ref name="test">[http://gizycko.wm.pl/92614,Co-Gizycko-laczy-z-Ghazni.html Co Giżycko łączy z Ghazni]، متن اضافی.</ref>
* {{flagicon|Iran}} [[نیشابور]]، ایران<ref>http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/20196/وزیر-فرهنگ-ایران-خبرداد-غزنی-نیشابور-خواهر-خوانده-شد</ref>
[[رده:آیین هندو در افغانستان]]
[[رده:باستان‌شناسی در آسیا]]
[[رده:بوداگرایی در افغانستان]]
[[رده:شهرها در افغانستان]]
[[رده:شهرهای آسیای میانه]]
[[رده:شهرهای بنیان‌گذاری‌شده توسط اسکندر کبیر]]
[[رده:شهرهای راه ابریشم]]
[[رده:شهرهای یونان باستان]]
[[رده:بوداگرایی در افغانستان]]
[[رده:مراکز استان در افغانستان]]
[[رده:مکان‌های یونان باستان در آسیای مرکزی]]
۵۷۰٬۱۳۱

ویرایش