تفاوت میان نسخه‌های «هرات»

۹ بایت اضافه‌شده ،  ۳ سال پیش
جز
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه متن دارای ویکی‌متن نامتناظر
برچسب: متن دارای ویکی‌متن نامتناظر
|footnotes =
}}
'''هِرات''' (به فارسی باستان: '''هَرَیْوه''' )Haraiva)𐏃𐎼𐎡𐎺<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=دانشگاه فرانکفورت آلمان|کد زبان=en|تاریخ=|وب‌گاهوبگاه=http://titus.uni-frankfurt.de|نشانی=http://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcs/iran/airan/apers/apers.htm|عنوان=Old Persian Corpus, Part No. 8, Text: DB1.}}</ref>) یکی از کلان‌شهرهای افغانستان، مرکز ولایت هِرات در غرب آن کشور است. این شهر پس از [[کابل]]، دومین شهر پرجمعیت [[افغانستان]] محسوب می‌شود. هِرات قطب صنعتی و مهمترین کانون فرهنگی - هنری افغانستان به‌شمار می‌آید.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/story/2005/07/050712_s-industrianl-herat.shtml|عنوان = هِرات قطب صنعتی افغانستان |تاریخ بازدید = ۰۴-۱۰-۲۰۰۷|زبان = فارسی}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://farhangistan.com/ancient.html|عنوان = پایتخت تمدن اسلام در آسیا! |تاریخ بازدید = ۰۴-۱۰-۲۰۰۷|زبان = فارسی}}</ref> رودخانه معروف [[هریرود]] از کنار این شهر می‌گذرد.
 
این شهر یکی از پرجمعیت‌ترین شهرهای افغانستان است و همراه با [[کابل]]، [[مزار شریف]] و [[قندهار]] یکی از چهار شهر بزرگ افغانستان به‌شمار می‌آید. باشندگان اصلی آن به زبان [[فارسی]] با [[لهجه هراتی]] سخن می‌گویند.
ریشه: برگرفته از واژهٔ [[زبان‌های ایرانی|ایرانی کهن]] '''هَرَیو-'''، به‌معنای «پُر شتاب»، نام رودخانهٔ [[هریرود]]. '''سَرایو-''' معادل [[سانسکریت|سانسکریت ودایی]] آن در کتاب [[ریگ‌ودا]]، در فهرست [[رودهای ریگ‌ودا]] (سانسکریت: ''سَپته‌سندو''؛ به‌معنای 'هفت‌رود') است که در کنار این سه رود دیگر یاد شده: ''کوبها'' (همان [[رود کابل]])، رَسا (همان [[رنها|رَنهای]] [[فرگرد یکم وندیداد|اوستایی]]) و ''کُرومو'' ([[دره کرم|درهٔ کُرَم]] در [[مناطق قبیله‌ای فدرال]] [[پاکستان]]).
بیشتر تاریخ‌شناسان ریشهٔ نام هِرات را برگرفته از [[زبان‌های ایرانی|نام ایرانی باستان]] «هَرَیو» که به معنی «پُرشتاب» است می‌دانند. نام سرزمین باستانی هریوا و پایتخت آن از نام رودخانه [[هریرود]] که در آن جاری است گرفته شده‌است. «هَرَیو-» را با «سَرَیو-» (Saráyu-) در زبان هندی کهن [[سانسکریت]] که نام رودخانه‌ای بوده‌است همانند می‌دانند. برگرفتن نام سرزمین‌ها و شهر اصلی آن‌ها از نام رودخانه در سرزمین‌های باستانی شرقی [[فلات ایران]] معمول بوده‌است.
امروزه هرات به نام‌های دیگری نیز شهرت دارد. هریوا، هِرَی یا هَرِی، دیگر نام‌های است که این شهر به آن‌ها شهرت دارد، باشندگانِ هرات را هِرَوی نیز می‌گویند. در ایران در گذشته به این شهر هَرات گفته میشدهمی‌شده و امروزه نیز معمولاً هَرات گفته می‌شود.<ref>[ https://www.vajehyab.com/dehkhoda/هرات-2 ]</ref>
 
== تاریخ ==
| عنوان = آب و هوای هرات
| تاریخ بازدید = ۱ اکتبر ۲۰۰۸
| ناشر = وب‌گاهوبگاه [[ودربیس]]
| زبان = انگلیسی
}}</ref>
== مردم‌شناسی ==
[[پرونده:Afghan school girls in Herat.jpg|بندانگشتی|چپ|دختران دانش آموز در هرات]]
جمعیت هرات ۳۹۷۵۰۰ تن است (تخمین سال ۲۰۰۹).<ref>[http://web.archive.org/web/20090703075503/http://www.mrrd.gov.af/nabdp/Provincial%20Profiles/Herat%20PDP%20Provincial%20profile.pdf UNDSS Provincial Profile], Afghanistan's "Ministry of Rural Rehabilitation and development (MRRD)", 2009</ref> تخمین ترکیب قومیتی این شهر به درستی در دسترسی نیست. بر اساس تحقیقات کمیسون انتخابات افغانستان بیش از ۶۵٪ باشندگان هرات [[پشتون]] هستند. پس از آنان [[تاجیک هاتاجیک‌ها]] ۱۰٪، [[ایماق هاایماق‌ها]] ۵٪، [[ترکمن هاترکمن‌ها]] ۳٪ ، بلوچ ها، مغول ها۳٪، ،بلوچ‌ها، عربمغول‌ها، هاعرب‌ها و ... باقی جمعیت هرات را تشکیل می‌دهند.<ref>{{cite web |url=http://ngm.nationalgeographic.com/ngm/0311/feature2/images/mp_download.2.pdf |title=2003 National Geographic Population Map |format=PDF |work= Thomas Gouttierre, Center For Afghanistan Studies, [[University of Nebraska]] at Omaha; Matthew S. Baker, Stratfor |publisher=[[انجمن جغرافیای ملی]] |year=2003 |accessdate=2011-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170912083622/http://ngm.nationalgeographic.com/ngm/0311/feature2/images/mp_download.2.pdf|archive-date=2017-09-12}}</ref>
 
=== دین و مذهب ===
== مدیریت شهری ==
=== شهرداری ===
شهرداری هرات شامل 15۱۵ ناحیه‌است که اداره هر منطقه به عهده مدیر آن ناحیه‌است. شهردار هرات سید ولی قتالی است. شهر هرات تا چند سال قبل دارای ده ناحیه بود، نواحی پانزده گانهپانزده‌گانه هرات بر اساس اعداد از ناحیه یک الی ناحیه پانزده نامگذاری شده‌اند. معروف‌ترین مناطق شهر هرات در ناحیه شرق شهر، جکان و نو آباد، در مرکز شهر چهار راهی مستوفیت، شهر نو، در شمال شهر قول اردو و منطقه تخت صفر، در غرب شهر محله باباحاجی و شهرک جبرئیل و در جنوب شهر بکر آباد، درب عراق و درب ملک هستند.
 
=== نمای شهر ===
}}</ref>
 
شهر کهنه هرات دارای دکان‌ها و خانه‌هایی با معماری‌های کهن و دالان‌های تو در تو است که سالانه تعداد زیادی از این مناطق دیدن می‌کنند. چندی قبل وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان گفت ادامه احداث ساختمان‌های جدید در شهر کهنه هرات، به آثار تاریخی این شهر آسیب‌های جدی وارد می‌کند. در شهر هرات، کمیسیونی مرکب از نمایندگان برخی ادارات دولتی، برای حفاظت از آثار تاریخی و باستانی این شهر تشکیل شده‌است. این کمیسیون، هم اکنونهم‌اکنون بر بازسازی شهر کهنه هرات توسط بخش فرهنگی بنیاد آقاخان، نظارت دارد.
 
به گفته مقامات دولتی در هرات حتی برای احداث ساختمان‌های یک طبقه و دو طبقه هم اجازه نیست.
==== فرودگاه شیندند ====
{{اصلی|فرودگاه شیندند}}
فرودگاه هرات پس از [[فرودگاه پگرام]] دومین فرودگاه بزرگ نظامی افغانستان و دومین پایگاه بزرگ نظامیان خارجی در افغانستان است، هم اکنونهم‌اکنون هیچ پروازی متعلق به دولت افغانستان از این فرودگاه انجام نمی‌شود، این فرودگاه در پی حمله ایالات متحده آمریکا و متحدانش به افغانستان مورد بمباران شدیدی قرار گرفت و هواپیماهای بمب افگن روسی بجا مانده از حمله شوروی در افغانستان در این فرودگاه نابود شدند.
 
=== ترابری ریلی ===
 
فوتبال محبوبترین ورزش در میان جوانان و ورزشکاران هرات است.
در سال‌های اخیر فوتسال در هرات رشد چشم گیریچشم‌گیری داشته‌است که دلیل اصلی آن ورود اسپانسرهای قوی به این رشته ورزشی بوده‌است.
هرات در سطح افغانستان دارای بیشترین سالون‌های ورزشی می‌باشد که اخیراً برای اولین بار در سطح افغانستان سالونی با چمن مصنوعی در هرات به بهره‌برداری رسید.
 
{{نقل قول|ما برای کسانی که با ورزش زنان مخالفت می‌کردند کنفرانس‌های متعددی گذاشتیم و در مورد فوائد ورزش برای زنان صحبت کردیم.}}<ref>[http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/story/2006/05/060511_s-herat-karate.shtml +]</ref>
 
مسوولین ورزش در هرات گفته‌اند که بیش از یک هزار زن در سیزده ورزشگاه زنانه موجود در هرات، ورزش می‌کنند. او هم چنان گفته‌است هم اکنونهم‌اکنون هزاران زن و دختر در این ورزشگاه‌ها ثبت نام نموده و به علت کمبود ظرفیت پذیرش، منتظر دوره‌های بعدی هستند. او ضمن خرسندی از این موضوع گفت: "مردم و جامعه پذیرفته‌اند که ورزش حق مسلم زن‌ها است. اکثر فامیلها مشوق دخترانشان در پیشبرد ورزش هستند.<ref>{{یادکرد وب| نشانی = http://www.aatash.org/spip.php?article20| عنوان = بدن سازی دختران و زنان در هرات | تاریخ بازدید = ۵ دی ۱۳۸۶| تاریخ = | ناشر = سایت آتش| زبان = فارسی}}</ref>
 
== آموزش ==
* لیسه امیر علیشیر نوایی
* لیسه تجربوی
 
*
=== دانشگاه هرات ===
{{اصلی|دانشگاه هرات}}
[[مسجد جامع هرات|مسجد جامع بزرگ شهر هرات]] نیز که به پنجمین مسجد جامع بزرگ جهان شهرت دارد یکی از شگفتی‌های این مرز و بوم است. ساختمان این مسجد به این دلیل که پیش از اسلام نیز عبادتگاه آریایی‌های یکتاپرست بوده، بیش از ۱۴۰۰ سال قدمت دارد و مساحت آن به ۴۶ هزار و ۷۶۰ متر مربع می‌رسد. این بنای زیبا و شگفت‌انگیز که چند هزار سال قدمت دارد در سال ۲۹ هجری بعد از گرایش مردم هرات به دین اسلام، از حالت ساختمان معبدی بزرگ به مسجد مسلمانان بدل شد.
 
گذشته از ارگ هرات و مسجد جامع، [[گازرگاه شریف]] (آرامگاه پیر هرات)، [[شاهرخ میرزا]]، مناره‌ها، مسجد گوهرشاد بیگم و چشت شریف از جمله بناهای تاریخی هرات است. علاوه بر این مقبره‌ها و آرامگاه‌های مولانا، جامی، امام فخر رازی، شهزاده قاسم، شهزاده عبدالله، سلطان آغا، خواجه غلطان ولی، [[ملا واعظ کاشفی]]، ملا ناسفنج وسید عبدالله مختار، قدمت فرهنگی این شهر را به رخ هر بازدید‌کننده‌ایبازدیدکننده‌ای می‌کشد.
 
حوض‌ها و آب انبارهای تاریخی شهر هرات نیز از مظاهر مهم معماری و تمدن این شهر به حساب می‌آمده‌اند. از نظر فن معماری و ارزشهای تاریخی، آب انبارهای هرات، به مهم‌ترین بناهای تاریخی این شهر، همچون مساجد و مزارهای آن پهلو می‌زند.