تفاوت میان نسخه‌های «مهندسی پزشکی»

۴۱ بایت اضافه‌شده ،  ۲ سال پیش
جز
بدون خلاصه ویرایش
(خنثی‌سازی ویرایش 24216102 توسط Yaser khalili (بحث))
برچسب: خنثی‌سازی
جز
برچسب: ویرایش مبدأ ۲۰۱۷
مهندسی پزشکی یکی از تازه‌ترین رشته‌هایی است که قدم به عرصه دنیای تکنولوژی جهانی نهاده و این رشته بدین منظور شکل یافته تا پزشکان را در تشخیص و درمان یاری دهد. مهندسی پزشکی دقت و تنوع در تشخیص را گسترش داده‌است به‌طوری‌که تشخیص بدون دستگاه‌ها امکان‌پذیر نیست. تاکنون دستگاه‌هایی از جمله EEG ,ECG ,MRI ,CT-Scan کمک بسیار بزرگی به پزشکی نموده‌اند و هم راستای وسایل تشخیصی وسایل و ملزومات درمانی گسترش یافته تا بیماران را به گونه‌ای تحت درمان قرار گیرند که می‌توان [[سمعک]]، [[دستگاه تنفس مصنوعی|ونتیلاتور]]، [[دیالیز]] ([[دیالیز|تراکافت]])، فراصوت ([[فراصوت|اولتراسوند]]) و کاربردهای متعدد [[لیزر]] را نام برد. مهندس پزشکی در گام‌های اولیه 1- بهره‌برداری، 2- تعمیر، 3- پشتیبانی و 4- نگهداری و 5- تنظیم و استانداردسازی دستگاه‌ها را انجام می‌دهد و در مراحل بالاتر 6- توسعه، ارتقاء و بهبود دستگاه‌های پزشکی یا حتی می‌تواند به 7- طراحی و ساخت یک دستگاه اقدام کند. در این رشته به علت ابداعات و نوآوری وسیعی که صورت می‌گیرد شاخه‌های جدیدی از مهندسی پزشکی سازمان می‌گیرند که شرح مختصری از زیرشاخه‌های این رشته ذکر شده‌است.
 
== گرایشهاگرایش‌ها ==
مهندسی پزشکی رشته‌ای متشکل از گرایش‌های متعدد مهندسی و علوم پزشکی است. در نتیجه پیدایش گرایش‌های جدید این رشته دور از انتظار نخواهد بود. هم‌اکنون در ایران در مقاطع مختلف آموزش عالی گرایش‌های زیر تدریس می‌گردند:
* [[مهندسی پزشکی بالینی]]
 
==== طراحی و ساخت ====
الف- طراحی و ساخت دستگاه‌های آزمایشگاهی و الکترونیکی و تجهیزات مربوط به آنها،آن‌ها، نظیر وسایل مخصوصی که با تکنیک‌های خاص، عناصر موجود در یک نمونه (مثلاً نمک خون و…) را به طرز دقیقی [[اندازه‌گیری]] کند مانند [[طیف‌سنجی نوری|اسپکتروفتومتر]] که با تکنیک‌های نوینی کار می‌کنند.
ب- طراحی و ساخت بخش‌های مکانیکی و برقی [[سیستم‌های|سیستم‌های تصویرگری مالتی مدالیتی]] [[تصویربرداری پزشکی|تصویرگر پزشکی]]، مانند سیستم‌های [[سونوگرافی]]، [[پرتونگاری|رادیوگرافی]]، [[سی‌تی اسکن]] و دیگر دستگاه‌های که تصاویر ثابت یا محرکی را از بسیاری از بخش‌های بدن به نمایش می‌گذارند.
ج- طراحی و ساخت سیستم‌های اندازه‌گیری پزشکی و بیمارستانی، نظیر [[الکتروانسفالوگرام|دستگاه‌های دریافت کنندة سیگنالهای مغزی]] ([[الکتروانسفالوگرام]]).
==== تعمیر و نگهداری و [[بهینه‌سازی]] ====
از دیگر زمینه‌های کاری مهندسی پزشکی تعمیر، نصب، راه‌اندازی و نگهداری وسایل مورد نیاز است و البته واضح است که این نیروی مجرب باید دارای اطلاعات کافی در مورد قطعات و جزئیات کار آن وسیله یا دستگاه باشد.
در کنار این موارد، مسئله بهینه‌سازی یا تلفیق دستگاه‌ها و عملکرد آن‌ها نیز مطرح است. پروژه کنترل کامپیوتری [[فشار خون]]، یا پروژه سه بعدی‌سازیسه‌بعدی‌سازی تصویر [[ام‌آرآی|دستگاه MRI]]، جزء همین بهینه‌سازی‌ها هست. دامنه کاربری این زمینه چنان وسیع است که اکنون سالانه چندصد مقاله در معتبرترین نشریات جهانی مهندسی پزشکی در این زمینه چاپ می‌شود و بیشترین تعداد پروژه‌ها بر روی موضوع تلفیق و بهینه‌سازی انجام می‌شود.
 
==== تشخیص بیماری و درمان ====
یکی از مهمترین مباحث مطرح در زمینه پزشکی، بحث استفاده از لیزر در پزشکی (چه در تشخیص و چه در درمان) است. اصولاً لیزر از همان ابتدا با توجه به قابلیتهایقابلیت‌های منحصر به فردی که داشت، به عنوان یک انتخاب خوب برای بهینه‌سازی عملکرد بسیاری از سیستم‌ها بکار گرفته شده.
استفاده از لیزر برای تشخیص ضایعات چشمی یا نمایش فشار خون در نازک‌ترین [[مویرگ|مویرگ‌ها]] یا سوراخ کردن یا ایجاد کانال مصنوعی در قلب، سوزاندن و بریدن برخی ضایعات درونی یا تومورهای مختلف و… روز به روز درحال افزایش است. بحث [[شبکه عصبی]] طبیعی و درمان انواع ضایعات عصبی مانند ضایعات نخاعی با کمک تحریکات الکتریکی و با کمک علم ژنتیک نیز از بحثهایبحث‌های مهم و جدید رشته مهندسی پزشکی است.
 
[[کارشناسی]] مهندسی پزشکی، به نوعی هم خانواده همان [[مهندسی برق|رشته برق و الکترونیک]] است و این قرابت و نزدیکی حتی در دوره‌های [[کارشناسی ارشد]] و [[دکترا]] نیز تا حدی ادامه می‌یابد؛ بنابراین یک دانشجوی مهندسی پزشکی در دوره کارشناسی تقریباً ملزوم به گذراندن تمامی دروس اصلی مجموعه [[مهندسی برق]] است و به همین خاطر، فارغ‌التحصیلان رشته مهندسی پزشکی می‌توانند گرایش‌های کارشناسی ارشد مجموعه [[مهندسی برق]] را انتخاب کنند و همپای مهندسین کنترل، مخابرات، قدرت و الکترونیک، به تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد مهندسی برق بپردازند؛ بنابراین، عنوان مهندس پزشکی به هیچ عنوان نباید باعث شود که داوطلبان تصور کنند که این رشته
=== گرایش مهندسی پزشکی بالینی ===
مهندسی پزشکی بالینی از رشته‌های تخصصی شاخه مهندسی پزشکی است که مسئولیت پیاده‌سازی تکنولوژی پزشکی و بهینه‌سازی خدمات بهداشتی و درمانی دارد. نقش مهندسی پزشکی بالینی شامل آموزش و نظارت تکنسین تجهیزات پزشکی، همکاری با قانون گذاران و بازرسان بیمارستان‌های دولتی و دادن مشاورهٔ فنی برای دیگر کارکنان بیمارستان مانند پزشکان، مدیران، آی تی و…. مهندس پزشکی بالینی همچنین براساس تجربه‌های بالینی خود به تولیدکنندگان وسایل پزشکی در زمینه بهبود طراحی‌های آینده‌شان مشاوره می‌دهد درحالی که به عنوان ناظر بر پیشرفت قسمت‌های فنی بیمارستان‌ها، الگوهای خرید آن‌هارا با توجه به بخش تولید راهنمایی می‌کند.
توجه اصلی آن‌ها بر اجرای عملی تکنولوژی باعث شده که مهندسین این رشته بیشتر به سمت دوباره طراحی و پیکربندی دوباره گرایش پیداکنند. به عنوان «انقلابی» تحقیق و توسعه یا ایده‌های نابی که می‌توانند خود رابرایرا برای سال‌های متمادی با پزشکی بالینی وفق دهدند؛دهند؛ در حال حاضر در این برهه زمانی، بیشتر تلاش‌ها برای گسترش تأثیر مهندسی پزشکی بالینی در مسیر [[زیست‌پزشکی]] نوین است. مهندس پزشکی بالینی در نقش‌های مختلف خود، ازآنجایی که به هردو دیدگاه (تولید و مصرف‌کننده) «در خط مقدم» نزدیک است و هم در ساخت و فرایند محصولات آموزش دیده‌است، به شکل یک «پل یا رابط» بین تولیدکننده‌های محصولات پزشکی و مصرف‌کنندگان نهایی است. بخش‌های مهندسی پزشکی بالینی بیمارستان‌های بزرگ گاهی اوقات نه تنها مهندسان زیست پزشکی را استخدام می‌کنند، بلکه از مهندسین صنعتی / سیستم برای تحقیق در عملیات‌ها، عوامل انسانی، تجزیه و تحلیل هزینه، ایمنی، و غیره کمک می‌گیرند.
 
=== گرایش [[بیوالکتریک]] ===
 
=== گرایش بیومکانیک ===
بیومکانیک به استفاده از [[مکانیک کلاسیک]] در زمینه‌های علوم زیستی می‌پردازد. استفاده از قوانین [[دینامیک اجسام صلب|دینامیک جامدات]] برای تحلیل‌های حرکتی؛ [[دینامیک شاره‌ها|دینامیک سیالات]] برای ارزیابی جریانهایجریان‌های درون محیطهایمحیط‌های زیستی؛ [[ترمودینامیک]] و [[انتقال گرما|انتقال حرارت]] برای تحلیل رفتارهای سلولی و [[انتقال جرم|انتقال مواد و جرم]] بین [[جاندار|موجود زنده]] و محیط و رباتیک برای خلق وسایل تشخیصی و درمانی جدید نیازمند درک مسایل محیطهای زنده از زاویهٔ مهندسی است.
پیشرفت در این شاخه به ساخت [[قلب مصنوعی]]، [[دریچه قلب|دریچه‌های قلب]] مصنوعی، [[مفصل|مفاصل]] مصنوعی، [[ارتز]]ها و [[پروتز]]ها، ابزارهای کمکی تشخیصی و جراحی، درک بهتر از عملیات و کارکرد [[قلب]]، [[ریه]]، [[شریان]]ها، [[مویرگ]]ها، [[استخوان]]ها، [[غضروف]]ها، [[تاندون]]ها، [[دیسک بین‌مهره‌ای]] و پیوندهای سیستم اسکلتی-عضلانی بدن شده‌است.
 
 
=== گرایش مهندسی بافت ===
این گرایش بیشتر در زمینهٔ پزشکی و در گسترده‌یگستره‌ی میکروسکوپیک می‌پردازد. در این شاخه تخصص درآناتومی،در آناتومی، [[زیست‌شیمی|بیوشیمی]] و مکانیک سلول‌ها و ساختارهای درون [[سلول|سلولی]] برای درک بیشتر در فرایند بیماری توانایی داخل‌شدن به بخش‌های ویژه سلول لازم است.
هدف این شاخه که در اواخر قرن بیستم پایه‌گذاری شده‌است، مطالعه و تهیه مدل‌های ایده‌آل از ماکرومولکول‌ها و ساختار سلولی است که منجر به درک بهتر پدیده‌های درون یاخته‌ایدرون‌یاخته‌ای و همچنین فهم عمیق‌تر مکانیسم تأثیر عملکرد ناصحیح آن‌ها در بروز حالات بیماری می‌شود. به علاوه این مدل‌ها سبب ارزیابی موثرتر فرضیه‌ها و نظریه‌های درمانی مانند طراحی انواع [[پروتئین|پروتئین‌ها]] با خصوصیات منحصر به فرد [[لیگاند]]-[[گیرنده (زیست‌شیمی)|رسپتوری]] می‌گردد. از جمله اهداف دیگر این شاخه، مطالعه و مدل‌سازی ساختار سلول و فرایند بازیابی جراحات در بافت‌های آسیب‌دیده به منظور ارائه روش‌های درمانی بهینه‌تر جهت تقلیل و رفع ضایعات بافتی و همچنین تولید نمونه‌های مصنوعی برای جایگزینی آن‌ها است. به این منظور علل و مکانیسم‌های تبدیل [[سلول‌های بنیادی]] به بافت‌ها و ارگانهایارگان‌های مختلف بررسی و با استفاده از مدل‌های بدست آمده بافت‌های آسیب دیده ترمیم یا در خارج از بدن به صورت مصنوعی تولید می‌شود. از جمله این بافتها و ارگانها می‌توان به [[استخوان]]، [[غضروف]]، [[کبد]]، [[لوزالمعده|پانکراس]]، [[پوست]] و [[رگ خونی|رگ‌های خونی]] اشاره کرد.
 
=== گرایش پردازش تصاویر پزشکی ===
در این رشته [[اطلاعات]] جمع‌آوری شده در تغییرات پدیده‌های فیزیکی در بدن را با بهره‌گیری از [[تکنولوژی]] تحلیل پردازش الکتریکی و سرعت بالای آن تجزیه و تحلیل می‌کنند و به صورت یک تصویر درمی‌آورند و اغلب این تصاویر را می‌توان با اعمال غیرتهاجمی (بدون آسیب) بدست آورد به نحوی که هیچ اثر دردی برای بیمار نداشته باشد.
در این گرایش تهیه تصویر از اجزاء ایستای بدن مانند استخوان‌ها و بافتها و ادغام ویژگی‌های منحصر به فرد حالت‌های مختلف تصویربرداری مثل [[سی‌تی اسکن|CT]] و [[ام‌آرآی|MRI]] جهت تهیه تصاویر گویاتر مانند تصاویر سه‌بعدی و همچنین ارائه الگوریتم‌های پردازشی برای مدل‌سازی بافت‌های سالم و ضایعات آن‌ها جهت ارائه روش‌های تشخیصی دقیقتردقیق‌تر و غیر تهاجمیغیرتهاجمی مورد بررسی قرار می‌گیرد. همچنین بررسی فیزیولوژی و حرکت بافت‌های دینامیک در بدن مانند قلب و عروق از طریق تصویربرداری عملکردی(Functional Imaging) و تکنیک‌های [[بی‌درنگ]] (Real Time) و همچنین مدل‌سازی این رفتارها در بافت‌های سالم و ناسالم در جهت تشخیص بهتر ناهنجاری‌ها و تصویربرداری مولکولی به منظور مطالعه موقعیت، ساختار و حرکت مولکول‌ها (مانند مولکول‌ها و سلول‌های سرطانی) و توجیه این حرکات بر اساس [[الگوریتم]]های آماری و همچنین مطالعه و مدل‌سازی مکانیسم‌های مختلف حیات در سطح مولکولی به صورت غیرتهاجمی برای ارائه روش‌های درمانی دقیق‌تر مثل طراحی آنتی‌بادیهاآنتی‌بادی‌ها و ردیابی آن‌ها برای از بین بردن بهتر مولکول‌ها و سلول‌های مهاجم و تقلیل آسیب به سلول‌های سالم بدن مورد نظر است.
 
=== گرایش مهندسی توانبخشی ===
یک شاخه جدید و توسعه یافته مهندسی پزشکی است. متخصصان این رشته به بالا بردن توانایی‌ها وبهبودو بهبود بخشیدن به کیفیت زندگی افراد کمک می‌کند و با توجه به پیشرفت تکنولوژی به طراحی گجت‌های جدید و روش‌های نوین برای سکونت، ارتباط و… کمک می‌نماید.
 
=== گرایش مدل‌سازی سیستم‌های فیزیولوژیکی ===
در این زمینه سعی می‌شود با استفاده از قوانین موجود در مهندسی و تکنیک‌های پیشرفته و ابزار لازم یک طرح کلی و جامع از ارگان‌های زنده، از [[باکتری]] گرفته تا انسان، تهیه می‌کنند. در این رشته برای تحلیل اطلاعات حاصل از آزمایش‌ها و فرمول‌بندی کردن جزئیات فیزیولوژیکی با روابط [[ریاضی]]، از مدل‌سازی [[کامپیوتر|کامپیوتری]] استفاده می‌شود. سیستم‌های زنده دارای یک مجموعه بسیار با قاعده به همراه بازخورد برای کنترل خود هستند. ازجمله علومی که با مدل‌سازی سیستم‌های بیولوزیکیبیولوژیکی دربسترهدر بستره مهندسی پزشکی با یک فرمت جدید می‌توان تحلیل کرد علوم پزشکی مشرق زمین است فی الجملهفی‌الجمله طب سنتی ایران وچینو چین که گستره‌ای از پارامدیک دست نیافته‌است و شاید به علت قدمتش با پزشکی نوپای غربی همپا نشده وسرشارو سرشار از رموز واسرارو اسرار است.
 
=== گرایش ابزار دقیق در مهندسی پزشکی ===
;تعداد واحدهای درسی
 
دانشجو برای تکمیل دوره کارشناسی ارشد فناوری اطلاعات و مدیریت به صورت مجازی باید حداقل ۳۲ واحد درسی و تحقیقاتی بشرحبه‌شرح زیر با موفقیت بگذراند.
;تعداد واحد
* اصلی * ۲۷ درس
* [http://www.dezmed.com/ Comprehensive of Biomedical Engineering Website]
* [http://www.iransanat.org/ Biomedical Engineering in the Industry]
* سید احسان تهامی، ناصر حافظی مطلق، فاطمه داوری نیا، «مقدمه‌ای بر مهندسی پزشکی»،انتشارات، انتشارات گسترش علوم پایه، {{شابک|۹۷۸-۹۶۴-۴۹۰-۵۹۴-۰}}
* [http://www.wikibme.com/ دانشنامه مهندسی پزشکی]
{{رشته‌های مهندسی}}
۳۱۲

ویرایش