تفاوت میان نسخه‌های «قانون نسبت‌های معین»

گسترش مقاله و اضافه کردن بخش های تازه
(←‏top: اصلاح پیوند(ها) به صفحهٔ ابهام‌زدایی (جرم) با استفاده از AWB)
(گسترش مقاله و اضافه کردن بخش های تازه)
'''قانون نسبت‌های معین'''{{به انگلیسی|law of definite proportions}} قانونی بنیادی در علم [[شیمی]] است که بیان می‌دارد:" «نسبت عناصر در یک [[ترکیب شیمیایی]] خالص فارغ از روش تهیه و منبع ماده همیشه ثابت می باشد. به زبان دیگر نسبت [[جرم (فیزیک)|جرمی]] [[عنصر|عناصر]] سازنده همواره ثابت و مشخص است."» این قانون اولین بار توسط [[ژوزف پروست]] در سال ۱۷۷۹ پیشنهاد شد. به عنوان مثال هر میزانی از [[آب]]، که مولکول آن همیشه شامل ۲ [[اتم]] [[هیدروژن]] و یک اتم [[اکسیژن]] است، همواره از ۱۱/۱۹٪ اکسیژن و ۸۸/۸۱٪ هیدروژن تشکیل شده است.<ref>{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =مورتیمر | نام =چارلز | پیوند نویسنده = | عنوان =شیمی عمومی ۱ | جلد =اول | سال =۱۳۸۳ | ناشر =نشر علوم دانشگاهی |مکان = تهران| شابک =۹۶۴۶۱۸۶۳۳۵ | صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}</ref> این قانون پایه و اساس [[استوکیومتری]] را شکل می دهد.<ref>{{یادکرد کتاب|نشانی=https://www.worldcat.org/oclc/13441451|عنوان=Chemistry|نام خانوادگی=S.|نام=Zumdahl, Steven|تاریخ=1986|ناشر=D.C. Heath|شابک=0669045292|مکان=Lexington, Mass.|oclc=13441451}}</ref>
 
== تاریخچه ==
به عنوان مثال [[مولکول]] [[آب]] که شامل ۲ [[اتم]] [[هیدروژن]] و یک اتم [[اکسیژن]] است، همواره از نسبت ۲ به ۱۸ واحد جرمی از هیدروژن به اکسیژن تشکیل شده است.<ref>{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =مورتیمر | نام =چارلز | پیوند نویسنده = | عنوان =شیمی عمومی ۱ | جلد =اول | سال =۱۳۸۳ | ناشر =نشر علوم دانشگاهی |مکان = تهران| شابک =۹۶۴۶۱۸۶۳۳۵ | صفحه = | پیوند = | تاریخ بازبینی =}}</ref>
[[پرونده:Proust joseph.jpg|بندانگشتی|ژوزف پروست]]
پیش از پذیرش این اصل شیمی دان ها متوجه تفاوت بین ترکیبات شیمیایی خالص و مخلوط نبودند. به همین دلیل این نظریه توسط بسیاری از شیمی دان ها رد شد. بری نمونه [[کلود لویی برتوله]] بر این عقیده بود که عناصر می توانند با هر نسبتی با یکدیگر ترکیب شوند.<ref>{{یادکرد وب|وب‌گاه=Supplementum Epigraphicum Graecum|نشانی=http://dx.doi.org/10.1163/1874-6772_seg_a6_638|عنوان=Supplementum Epigraphicum GraecumTermessos. Op. cit. II 161|بازبینی=2018-08-15}}</ref> نظریه مرتبط دیگری که توسط ویلیام پروت شیمی دان انگلیسی به سال ۱۸۱۵ بیان شده بود بر این باور بود که اتم هیدروژن اتمی بنیادین است و بنابر این جرم دیگر اتم ها همگی مضربی از جرم اتم هیدروژن است. این نظریه بعدها توسط [[یاکوب برسلیوس|یاکوب برزیلیوس]] سوئدی با نشان دادن اینکه جرم اتمی کلر ۳۵/۴۵ می باشد، رد شد. از ۱۹۲۰ این ناهمخوانی با نظریه دیگری زیر عنوان [[قانون اعداد صحیح]] توسط [[فرانسیس ویلیام استون|فرانسیس ویلیام استون،]] برنده جایزه نوبل، توضیح داده شد که با کشف ایزوتوپ های بسیاری از اتم ها بیان می نمود که [[جرم اتمی]] دیگر اتم ها با در نظر گرفتن این ایزوتوپ ها با تقریب بسیار خوبی مضارب صحیحی از جرم اتم هیدروژن می باشند.<ref>{{یادکرد کتاب|نشانی=https://www.worldcat.org/oclc/18106550|عنوان=One, two, three-- infinity : facts and speculations of science|نام خانوادگی=1904-1968,|نام=Gamow, George,|شابک=0486256642|مکان=New York|oclc=18106550}}</ref>
 
== [[ترکیب غیراستوکیومتری|ترکیبات نا استوکیومتری]] ==
قانون نسبت های درست همواره صادق نیست. این امر در مورد اکسید های فلزی بیشتر به چشم می خورد. برای مثال می توان به اکسیدآهن اشاره کرد که همیشه به صورت FeO در طبیعت یافت نمی شود. بعلاوه از آنجاییکه میزان شرکت یک عنصر در جرم یک ترکیب استوکیومتریک می تواند متفاوت باشد، نمونه های ایزوتوپیک آن عنصر با توجه به منبع یافت شده نیز می توانند با هم متفاوت باشند. از آنجاییکه فرآیندهای نجومی،اتمسفری، اقیانوسی، پوسته ای و عمقی زمین می توانند باعث تمرکز ایزوتوپ های متفاوت در یک نقطه خاص شوند، از این تفاوت های جرمی می توان برای تاریخ نگاری زمان انجام این فرآیندها استفاده برد.
 
از این گذشته بسیاری از پلی مرهای طبیعی از جمله DNA، پروتوئین ها و کربوهیدرات ها حتی در خالت خالص به لحاظ ترکیب با یکدیگر متفاوتند. مثلا پلی مرها را معمولا ترکیب های شیمیایی خالص در نظر نمی گیرند مگر اینکه وزن مولکولی آن ها همگن بوده و استوکیومتری آن ها ثابت باشد.
 
== منابع ==
۲۵۰

ویرایش