تفاوت میان نسخه‌های «آسیاب بادی»

جز
اصلاح فاصله مجازی + اصلاح نویسه، replaced: بوده است ← بوده‌است (2)، داشته است ← داشته‌است (2)، د‌ ← د، هایش ← ‌هایش با ویرایشگر خودکار فارسی
جز (اصلاح فاصله مجازی + اصلاح نویسه، replaced: ها ← ‌ها ، های ← ‌های با ویرایشگر خودکار فارسی)
جز (اصلاح فاصله مجازی + اصلاح نویسه، replaced: بوده است ← بوده‌است (2)، داشته است ← داشته‌است (2)، د‌ ← د، هایش ← ‌هایش با ویرایشگر خودکار فارسی)
[[پرونده:Greetsieler Zwillingsmühlen 2010.jpg|بندانگشتی|300px|یک آسیاب بادی در [[آلمان]]]]
[[پرونده:Kuremaa mõisa tuuleveski.jpg|بندانگشتی|آسیاب بادی در [[استونی]]]]
'''آسیابِ بادی''' یا به عبارت صحیح تر '''آس‌باد''' گونه‌ای [[آس]]<ref>لغت نامه دهخدا، "آس"</ref> است که نیروی جنبشی آن با وزش [[باد]] فراهم می‌گردد. در گذشته آس‌باد را همچون دیگر انواع "آس" برای آرد کردن و یا بلغور کردن غلات و حبوبات (بُنشَن) به کار می‌بردند با این تفاوت که آس‌باد بسته به نیاز باد و سرعت مناسب آن برای گرداندن چرخ‌پره هایشچرخ‌پره‌هایش رواج محدودتری از "آس‌آب" یا همان آسیاب داشته استداشته‌است. در ایران این کاربرد بیشتر محدود به منطقه سیستان بوده‌ که از بادهای همیشه وزان با سرعت مناسب بهره‌مند بوده‌است. وانگهی در اروپا آس‌باد رواج به مراتب بیشتری داشته و کاربردهای متنوع تری نیز پیدا کرده استکرده‌است که از آن جمله استفاده برای تلمبه آب را می‌توان برشمرد. اوج این رواج در سده 15 میلادی بوده استبوده‌است. با این حال "آس‌باد" در ایران از دیرینگی بسیار بیشتری برخوردار بوده‌است. تفاوت مهمی که آس‌باد‌هایآس‌بادهای ایرانی را از نمونه اروپایی اشان متمایز می‌کند تفاوت در محور گردش است که در نوع ایرانی همواره عمودی و در نوع اروپایی افقی بوده استبوده‌است.
 
== واژه شناسی ==
«آس‌باد» برآمده از دو بخش «آس» و «باد» است. «آس» دو سنگ گرد و پَخ برهم نهاده است که سنگ زِبَرین گردان و سنگ زیرین ایستان است و از گردش سنگ زبَرین بر روی سنگ زیرین با نیرویی دیگر که یا آب است یا باد یا چهارپا و یا در نهایت نیروی برق انواع مختلف غلات چون گندم و جو و انواع مختلف حبوبات (بُنشَن) خُرد و آرد می‌شود.<ref>لغت نامه دهخدا</ref><ref>فرهنگ عمید</ref> ازین‌رو «آس» به معنای بخش اصلی وسیله آرد کننده است که خواه با آب به جنبش در می‌آید که نتیجه «آس‌آب» یا همان «آسیاب» است و یا با نیروی باد به گردش در می‌آید که نتیجه «آس‌باد» است و همچنین گاه با نیروی دست گردانده می‌شود که می‌شود «دست‌آس» یا «[[دستاس]]». در حقیقت بخش افزوده شده اشاره به نیرو و انرژی ای دارد که آس را می‌جنباند. چنانکه پیداست در زبان فارسی امروزه به همه انواع آس‌ها آسیاب گفته می‌شود که خود در واقع از نگاه کاربردی نوع خاصی از «آس» است که با آب کار می‌کند؛ همچنین است که برای مشخص کردن نوع "آس" جزء مشخص کننده به جای افزوده شدن به تکواژ «آس» به صورت اضافه ترکیبی به «آسیاب» افزوده می‌شود و واژگانی چون «آسیاب بادی» و «آسیاب دستی» و «آسیاب برقی» و حتی با شگفتی «آسیاب آبی» برمی‌کشد. در واقع با جابجایی ای که رخ داده «آسیاب» به عنوان زیرمجموعه‌ای از «آس» خود جانشین معنای کلی و کلیدی «آس» شده و اکنون تبادری که از واژه «آسیاب» به ذهن می‌رسد همانی است که می‌باید از کلید واژه «آس» برآید. در چرایی این جابجایی و انتقال معنایی می‌توان عمومیت کاربرد نوع آبی «آس» یا همان «آسیاب» را تنها دلیل برشمرد گو اینکه کاربرد آس‌باد بیشتر محدود به مناطق بادخیزی چون سیستان بوده که از منابع آبی محدودی نیز به نسبت برخوردار بوده‌است وانگهی در بیشتر مناطق ایران زمین به دلیل آسانی و در دسترس بودن آب به میزان بسنده کاربرد آس‌یاب رواج به مراتب گسترده‌تری داشته استداشته‌است.
 
== تاریخچه ==
۱۳۳٬۲۴۲

ویرایش