تفسیر قمی: تفاوت میان نسخه‌ها

۳۴ بایت اضافه‌شده ،  ۳ سال پیش
جز
اصلاح فاصله مجازی + اصلاح نویسه با ویرایشگر خودکار فارسی
(no to aliah alsalam)
جز (اصلاح فاصله مجازی + اصلاح نویسه با ویرایشگر خودکار فارسی)
 
== نویسنده ==
شیخ نجاشی (ش ۶۸۰) و شیخ طوسی (ش ۳۸۰) وجود این کتاب را تأیید کرده‌اند اما در تفسیر فعلی حدیث‌هایی وجود دارد که از راویان بعد از علی بن ابراهیم است یا با دو واسطه از پدر علی بن ابراهیم روایت شده استشده‌است در حالی که علی بن ابراهیم مستقیماً از پدرش روایت می‌کرده استمی‌کرده‌است.
 
[[آقا بزرگ تهرانی]] در [[الذریعه]] معتقد است که تفسیر فعلی نوشته عباس بن محمد از سادات موسوی است که برای ترویج ابن کتاب در مازندران که جارودی مذهب بودند، روایاتی از ابوجارود را به آن افزوده است.<ref name="ReferenceA">الذریعه، شیخ آقا بزرگ تهرانی، نشر اسماعیلیان و کتاب‌خانه اسلامیه، قم و تهران، ش ۱۳۱۶</ref> [[علی ریاحی نبی|علامه ریاحی]] این نظریه را مردود می‌داند چرا که در بعضی جاهای کتاب آمده است «حدثنی محمد بن عباس» که معلوم می‌شود حداقل در این موارد نویسنده شخصی غیر از او است.
 
[[آیت الله شبیری زنجانی]] نویسنده این کتاب را [[علی بن حاتم قزوینی]] می‌داند که به علت آن که بیشتر روایات آن از علی بن ابراهیم بوده، به نام او معروف شده استشده‌است. [[علی ریاحی نبی|علامه ریاحی]] این مطلب را قابل قبول تر می‌داند. او معتقد است که تفسیر فعلی ترکیبی از کتاب تفسی علی بن ابراهیم است که با تفسیر علی بن حاتم، عباس بن محمد موسوی و شاید افراد دیگر آمیخته است و به همین دلیل بررسی‌های رجالی در آن اهمیت زیادی دارد.
;علی بن ابراهیم قمی
[[علی بن ابراهیم]] از راویان بزرگ و ثقه شیعه در قرن سوم و چهارم ه‍.ق بوده که تا سال ۳۰۷ ه‍.ق زنده بوده استبوده‌است. همه علمای شیعه او را توثیق کرده‌اند.
 
;علی بن حاتم قزوینی
علی بن ابی سهل حاتم بن ابی حاتم قزوینی معروف به [[علی بن حاتم]] از افراد مورد اعتماد رجالیون شیعه است اما نجاشی گفته است هر چند ثقه است اما از افراد ضعیف روایت نقل می‌کرده استمی‌کرده‌است.<ref>کتاب رجال، نجاشی، جامعه مدرسین قم، ش ۶۸۸</ref>
 
;عباس بن محمد موسوی
عباس بن محمد بن قاسم بن حمزه بن موسی بن جعفر در کتاب‌های رجالی اشاره‌ای به او نشده استنشده‌است و مجهول است. روایت‌های ابوجارود را او به تفسیر علی بن ابراهیم افزوده است.<ref name="ReferenceA" />
 
لازم ذکر است این کتاب ابتدا با تحقیق [[سید طیب جزایری]] در نجف و سپس در دو جلد به زبان عربی به همت مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، در بیروت چاپ شده استشده‌است.<ref>{{Cite web|url = www.askquran.ir/.hthread45196tml|title = تفاسیر روایی شیعه به ترتیب قرن تالیف|date = |accessdate = |website = |publisher = |last = |first =}}</ref><ref>{{Cite web|url = http://www.a.fahimco.com/Post/Details/5?AspxAutoDetectCookieSupport=1|title = بررسی سندی تفسیر علی بن ابراهیم|date = |accessdate = |website = |publisher = |last = |first =}}</ref> این کتاب هم اکنونهم‌اکنون دارای دو چاپ حروفی است: یکی از این دو با تقریظ شیخ آقا بزرگ تهرانی و مقدمه، تصحیح و تعلیق [[سید طیب جزایری]] همراه است. به نظر می‌رسد از چاپ اول کتاب با این اوصاف حدود ۳۰ سال بگذرد، چراکه تاریخ نگارش مقدمه ۱۳۸۶ ق و تاریخ تقریظ آقا بزرگ تهرانی اواخر عمر ایشان به سال ۱۳۸۷ ق است. مقدمه‌ای که جزایری نگاشته است مشتمل بر معرفی مؤلف و راویان مشهور روایات کتاب است و جدا از این، به ارائة توضیحاتی دربارة تفسیر تأویلی (که غالب مطالب کتاب بر این منوال است) و تبیین بعضی از ابهامات پرداخته است.
 
چاپ دیگر این کتاب که با حروفی چشم نوازچشم‌نواز و تصحیح مؤسسة اعلمی بیروت منتشر شده است،شده‌است، در سال ۱۴۱۲ ق انتشار یافته استیافته‌است. تفاوت این چاپ با چاپ قبل، جز حذف تعلیقات و از حد توضیح پاره‌ای از لغات و ارائة آدرس آیات و… جز آن فراتر نرفته است. جدا از این دو نسخة رایج، مرحوم آقا بزرگ تهرانی به دو نسخة چاپ سنگی اشاره کرده استکرده‌است که یکی از آنهاآن‌ها در سال ۱۳۱۳ ق و دیگری همراه تفسیر امام عسکری در سال ۱۳۱۵ ق به چاپ رسیده است. [[سید طیب جزایری]] در تصحیح از دو نسخة خطی دیگر هم استفاده کرده که یکی در کتابخانة آیت الله حکیم و دیگری در کتابخانة مرحوم کاشف الغطاء بوده استبوده‌است.<ref>{{Cite web|url = http://www.ghazizade.com/Article/Details/1018|title = پژوهشی دربارهٔ تفسیر علی بن ابراهیم قمی|date = |accessdate = |website = |publisher = |last = |first =}}</ref>
 
== اعتبار روایات ==
نویسنده این تفسیر در مقدمه کتاب گفته است که همه روایات آن را از افراد ثقه و مورد اعتماد آورده است، لذا بعضی از علمای بزرگ شیعه همه روایات آن را معتبر دانسته‌اند. عده‌ای هم به جهت همین حرف قبول کرده‌اند که همه راوی‌های این کتاب ثقه هستند، در حالی که افراد ضعیف زیادی در بین آن‌ها وجود دارد که این فرضیه را باطل می‌کند.
 
علمای بزرگ شیعه در مورد معتبر بودن با نبودن همه روایات‌های این تفسیر اختلاف نظر دارند و به نظر می‌رسد جامع‌ترین نظر را [[علی ریاحی نبی|علامه ریاحی]] داشته باشد. او معتقد است با توجه به این که به طوربه‌طور قطع نویسنده همه تفسیری که به دست ما رسیده، نمی‌تواند [[علی بن ابراهیم]]
باشد، معلوم نیست که این توثیق هم نوشته او باشد و ممکن است نوسته [[علی بن حاتم]] باشد که با توجه به این که او از ضعفا نقل حدیث می‌کرده، توثیقش معتبر نیست و نیز ممکن است نوشته [[عباس بن محمد]] یا فرد دیگری باشد که توثیق آنهاآن‌ها چه دربارهٔ افراد و چه در اعتبار احادیثشان معتبر نیست، لذا سایر بحث‌ها در این باره بی‌فایده است و نه می‌توان همه روات آن را ثقه دانست و نه همه روایات آن را معتبر، بلکه باید تک تک روایات آن را بررسی و اظهار نظر کرد.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=http://www.ehtejaj.com/main/?p=4329|عنوان=تفسیر القمی – تقریرات درس [[علی ریاحی نبی|علامه ریاحی]] | ناشر =سایت رسمی گروه تحقیقاتی علوم و معارف اسلامی احتجاج |تاریخ۲۱/۱۳۹۳/۱|تاریخ بازبینی=}}</ref>
 
== منابع ==
۱۳۳٬۲۴۲

ویرایش